Phần lớn các trường hợp liên quan đến sự thay đổi nội tiết tố, nhưng đôi khi đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý ở tuyến vú cần được thăm khám sớm.
Vì sao phụ nữ tiền mãn kinh thường bị đau vú?
Đau vú là triệu chứng khá phổ biến trong giai đoạn tiền mãn kinh – thời kỳ chuyển tiếp trước khi mãn kinh chính thức. Mãn kinh được xác định khi người phụ nữ đã ngừng kinh liên tục trong 12 tháng. Trước đó, hoạt động của buồng trứng bắt đầu suy giảm, khiến chu kỳ kinh nguyệt trở nên thưa, không đều và nồng độ hormone estrogen, progesterone thay đổi thất thường.
Chính sự dao động nội tiết này là nguyên nhân khiến nhiều phụ nữ xuất hiện cảm giác đau tức vú, dù không còn theo quy luật như trước kỳ kinh nguyệt.
Ở phụ nữ còn kinh nguyệt, đau vú thường xuất hiện vài ngày trước chu kỳ do estrogen và progesterone tăng cao, sau đó giảm dần khi hành kinh. Ngược lại, trong giai đoạn tiền mãn kinh, cơn đau có thể xuất hiện bất cứ lúc nào vì hormone biến động liên tục.
Đặc điểm đau vú trong giai đoạn này cũng khác với trước đây. Thay vì cảm giác căng tức âm ỉ, nhiều phụ nữ mô tả cơn đau như nóng rát, đau nhói hoặc đau theo từng cơn mạch đập ở một hoặc cả hai bên vú.
Thông thường, triệu chứng này sẽ giảm dần khi người phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh hoàn toàn. Tuy nhiên, ở những người sử dụng liệu pháp hormone thay thế, cảm giác đau vú có thể kéo dài lâu hơn do cơ thể vẫn chịu tác động của estrogen.
Những thay đổi của tuyến vú trong thời kỳ mãn kinh
Ngoài triệu chứng đau vú, sự suy giảm nội tiết còn gây ra nhiều thay đổi khác ở tuyến vú.
- Vú thay đổi kích thước và hình dạng
Khi nồng độ estrogen giảm, các mô tuyến tạo sữa dần teo nhỏ, thay thế bằng mô mỡ. Điều này khiến bầu ngực mất dần độ săn chắc, trở nên mềm hơn và có xu hướng chảy xệ.
Đa số các trường hợp đau vú trong thời kỳ tiền mãn kinh không nguy hiểm và liên quan đến biến động nội tiết.
- Xuất hiện các khối u lành tính
Không ít phụ nữ phát hiện có khối ở vú trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh.
Một trong những nguyên nhân thường gặp là u nang tuyến vú. Đây là các túi chứa dịch hình thành trong mô tuyến vú, đa số là lành tính và khá phổ biến ở phụ nữ trung niên. Phần lớn các nang sẽ nhỏ dần sau mãn kinh, tuy nhiên vẫn có thể tồn tại nếu người bệnh sử dụng hormone thay thế.
Ngoài ra, tình trạng thay đổi sợi bọc tuyến vú cũng khá phổ biến. Đây là hiện tượng mô tuyến vú trở nên dày hơn, tạo cảm giác lổn nhổn hoặc xuất hiện nhiều khối nhỏ khi sờ. Mặc dù gây đau tức và khó chịu nhưng đa số không làm tăng nguy cơ ung thư vú.
Đau vú khi nào cần cảnh giác?
Đa số các trường hợp đau vú trong thời kỳ tiền mãn kinh không nguy hiểm và liên quan đến biến động nội tiết. Tuy nhiên, đau vú sau khi đã mãn kinh hoàn toàn lại ít gặp hơn. Vì vậy, chị em không nên chủ quan cho rằng mọi cơn đau đều do hormone.
Nếu đau vú kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường dưới đây, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám:
- Thay đổi rõ rệt về kích thước hoặc hình dạng của một bên vú.
- Xuất hiện khối cứng hoặc khối u bất thường trong vú.
- Da vú dày lên, nhăn nheo, sần vỏ cam hoặc đổi màu.
- Núm vú tụt vào trong hoặc có thay đổi bất thường.
- Tiết dịch đầu vú, đặc biệt là dịch màu hồng hoặc lẫn máu.
- Xuất hiện khối sưng ở vùng nách hoặc quanh xương đòn.
- Đau vú kéo dài nhiều tuần, không liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt.
Những dấu hiệu trên không đồng nghĩa với ung thư vú, nhưng cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
Chủ động tầm soát ung thư vú
Ung thư vú là bệnh ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ. Nguy cơ mắc bệnh tăng dần theo tuổi, đặc biệt sau 40 tuổi. Do đó, tầm soát định kỳ đóng vai trò rất quan trọng trong phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.
Theo khuyến cáo, phụ nữ có nguy cơ trung bình nên:
- Khám và tầm soát ung thư vú mỗi năm một lần từ 40–49 tuổi.
- Từ 50–74 tuổi nên thực hiện chụp nhũ ảnh định kỳ mỗi 2 năm hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
- Những phụ nữ thuộc nhóm nguy cơ cao có thể cần được theo dõi thường xuyên hơn, bao gồm:
- Có tiền sử mắc ung thư vú hoặc từng có tổn thương tiền ung thư ở tuyến vú.
- Mang đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2.
- Có người thân trực hệ mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng.
- Từng xạ trị vùng ngực khi còn trẻ.
Ngoài việc khám định kỳ, phụ nữ cũng nên duy trì thói quen tự quan sát và tự khám vú mỗi tháng để phát hiện sớm những thay đổi bất thường.
Lời khuyên bác sĩ
Đau vú ở tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh phần lớn là biểu hiện sinh lý do sự thay đổi nội tiết. Tuy nhiên, việc chủ động theo dõi các triệu chứng, không chủ quan với những dấu hiệu bất thường và thực hiện tầm soát ung thư vú định kỳ sẽ giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe và phát hiện sớm các bệnh lý tuyến vú nếu có.
Để hạn chế cảm giác đau tức vú trong thời kỳ tiền mãn kinh, chị em nên xây dựng lối sống lành mạnh bằng cách duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thể dục thường xuyên, hạn chế rượu bia, cà phê và thực phẩm nhiều chất béo. Đồng thời, nên lựa chọn áo ngực có kích cỡ phù hợp để nâng đỡ bầu ngực tốt hơn.
Nếu cơn đau kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc chất lượng cuộc sống, người bệnh nên đến khám tại cơ sở chuyên khoa sản phụ khoa hoặc ung bướu để được đánh giá nguyên nhân. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm vú, chụp nhũ ảnh hoặc các xét nghiệm cần thiết nhằm loại trừ bệnh lý nguy hiểm và đưa ra hướng điều trị phù hợp.
