Gần như tháng nào cũng vậy, trước kỳ kinh một hoặc hai ngày, một phụ nữ bắt đầu thấy đầu nặng, sau đó xuất hiện cơn đau giật theo nhịp, thường rõ ở một bên đầu. Có tháng cơn đau chỉ kéo dài vài giờ nhưng những hôm trời oi bức chuyển mưa, mất ngủ hoặc phải làm việc căng thẳng, cơn đau trở nên dữ dội hơn, kèm buồn nôn và chỉ muốn nằm trong phòng tối.
Nhưng liệu thời tiết thay đổi thực sự gây đau nửa đầu, hay kỳ kinh mới là yếu tố chính?
- 1. Vì sao migraine thường xuất hiện quanh kỳ kinh?
- 2. Vì sao cơn đau quanh kỳ kinh thường khiến người bệnh khó chịu hơn?
- 3. Thời tiết thay đổi có thực sự làm migraine nặng hơn?
- 4. Nhiệt độ và mất nước có thể cùng xuất hiện
- 5. Không phải cứ đau đầu quanh kỳ kinh là migraine
- 6. Khi nào nên đi khám thay vì tiếp tục uống thuốc giảm đau?
1. Vì sao migraine thường xuất hiện quanh kỳ kinh?
Trong chu kỳ kinh nguyệt, nồng độ các hormone sinh dục không giữ nguyên.
Estrogen tăng và giảm ở những giai đoạn khác nhau. Ngay trước khi hành kinh, nồng độ estrogen giảm tương đối nhanh. Sự thay đổi này được xem là một trong những cơ chế quan trọng có thể làm khởi phát migraine ở những người nhạy cảm.
Điều đó không có nghĩa estrogen thấp trực tiếp “gây đau đầu” ở mọi phụ nữ.
Có thể hình dung não của người mắc migraine có một ngưỡng khởi phát cơn đau. Khi chỉ có một yếu tố tác động, ngưỡng này có thể chưa bị vượt qua. Nhưng nếu đúng thời điểm hormone thay đổi lại cộng thêm thiếu ngủ, stress, bỏ bữa hoặc thời tiết biến động, khả năng cơn migraine xuất hiện có thể tăng lên.
Các cơn migraine liên quan kỳ kinh thường tập trung từ khoảng 2 ngày trước khi bắt đầu hành kinh đến ngày thứ 3 của kỳ kinh. Trong phân loại quốc tế về đau đầu, mối liên quan được xem là đáng chú ý khi kiểu cơn này lặp lại trong ít nhất hai trên ba chu kỳ.
Có người chỉ xuất hiện migraine trong khoảng thời gian này. Người khác vừa đau quanh kỳ kinh, vừa có những cơn migraine ở thời điểm khác trong tháng.
Migraine có thể xuất hiện quanh kỳ kinh và trở nên khó chịu hơn khi đi kèm những yếu tố như thiếu ngủ, mất nước, stress hoặc thời tiết thay đổi. Hình minh họa (AI)
2. Vì sao cơn đau quanh kỳ kinh thường khiến người bệnh khó chịu hơn?
Migraine quanh kỳ kinh không nhất thiết là một loại bệnh hoàn toàn khác với migraine ở những thời điểm khác.
Tuy nhiên, nhiều người nhận thấy các cơn liên quan kinh nguyệt có xu hướng kéo dài hơn hoặc khó kiểm soát hơn. Các hướng dẫn lâm sàng cũng ghi nhận migraine xảy ra ngay trước hoặc trong kỳ kinh thường có thể nặng và kéo dài hơn các cơn ở thời điểm khác.
Một lý do là trong những ngày này, người bệnh thường không chỉ chịu tác động của hormone.
Đau bụng kinh có thể làm giấc ngủ kém hơn. Một số người ăn uống thất thường, mất nước hoặc tăng căng thẳng. Nếu cùng lúc thời tiết thay đổi, nhiều “mảnh ghép” có thể xuất hiện trên cùng một nền migraine vốn đã nhạy cảm.
3. Thời tiết thay đổi có thực sự làm migraine nặng hơn?
Không ít người mắc migraine cho biết họ dễ đau đầu trước mưa, khi trời chuyển nóng sang lạnh hoặc khi độ ẩm thay đổi. Các nghiên cứu đã xem xét nhiều yếu tố như:
- Áp suất khí quyển.
- Nhiệt độ.
- Độ ẩm.
- Mưa.
- Gió.
- Ánh sáng mạnh.
- Sự thay đổi nhanh của các yếu tố trên.
Cũng cần tránh suy luận rằng cứ sắp mưa và đau đầu thì áp suất khí quyển chắc chắn là nguyên nhân.
Ngày thời tiết biến động thường kéo theo nhiều thay đổi khác: ngủ kém vì nóng, uống ít nước, ở phòng điều hòa nhiều, thay đổi lịch vận động, căng thẳng hoặc dùng caffeine nhiều hơn.
Chính vì vậy, nhật ký cơn đau có giá trị hơn cảm giác “hình như cứ trời mưa là tôi đau”.
4. Nhiệt độ và mất nước có thể cùng xuất hiện
Những ngày nóng hoặc nhiệt độ biến động có thể làm thay đổi sinh hoạt. Người bệnh có thể:
- Ra mồ hôi nhiều.
- Uống nước không đủ.
- Bỏ bữa vì mệt.
- Ngủ kém.
- Uống nhiều cà phê hoặc nước tăng lực.
- Ở ngoài nắng lâu.
Tất cả những yếu tố này đều có thể làm “ngưỡng migraine” thấp hơn ở người dễ mắc cơn.
Do đó, nếu cứ ngày nóng là đau đầu, nhật ký nên ghi cả lượng nước, giấc ngủ và bữa ăn, thay vì chỉ ghi nhiệt độ ngoài trời.
5. Không phải cứ đau đầu quanh kỳ kinh là migraine
Đây là điểm cần tránh tự chẩn đoán. Migraine thường có một số đặc điểm như:
- Đau mức độ vừa đến nặng.
- Có thể đau giật theo nhịp.
- Thường rõ một bên đầu nhưng cũng có thể hai bên.
- Hoạt động thông thường như đi bộ, leo cầu thang có thể khiến đau tăng.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Nhạy cảm với ánh sáng hoặc âm thanh.
Một cơn migraine thường kéo dài nhiều giờ, đôi khi đến vài ngày.
Điểm quan trọng là thời điểm xuất hiện quanh kỳ kinh chỉ là một manh mối, không tự động biến mọi cơn đau đầu thành migraine kinh nguyệt.
Ghi lại ngày chu kỳ kinh, thời tiết, giấc ngủ và đặc điểm cơn đau trong vài tháng có thể giúp người bệnh nhận diện quy luật migraine của chính mình. Hình minh họa (AI)
6. Khi nào nên đi khám thay vì tiếp tục uống thuốc giảm đau?
Nếu cơn đau lặp đi lặp lại quanh kỳ kinh mỗi tháng, ảnh hưởng công việc hoặc sinh hoạt, người bệnh nên đi khám thay vì mặc định “phụ nữ đến tháng ai cũng đau đầu”.
Nên trao đổi với bác sĩ khi:
- Đau đầu ngày càng thường xuyên.
- Cơn ngày càng nặng.
- Cơn kéo dài hơn trước.
- Migraine xuất hiện nhiều hơn một lần mỗi tuần.
- Thường xuyên đau ngay trước hoặc trong kỳ kinh.
- Thuốc đang dùng không còn kiểm soát được cơn.
- Buồn nôn, nôn hoặc sợ ánh sáng ảnh hưởng đáng kể tới sinh hoạt.
- Xuất hiện aura (hào quang) lần đầu.
- Kiểu đau thay đổi rõ so với trước đây.
Migraine lặp lại đúng thời điểm quanh kỳ kinh có thể có các chiến lược điều trị riêng. Bác sĩ cần biết ngày chu kỳ và tần suất cơn để cân nhắc điều trị cơn cấp, dự phòng ngắn quanh kỳ kinh hoặc dự phòng dài hạn khi phù hợp.
Nếu cứ đến kỳ kinh và gặp ngày thời tiết thay đổi là cơn đau lại nặng hơn, điều cần làm không phải chỉ hỏi “do hormone hay do trời?”. Có thể cả hai đều góp phần, cùng với giấc ngủ, ăn uống, mất nước và stress.
Quan trọng hơn là biết cơn đau có thực sự mang đặc điểm migraine hay không, có lặp lại theo chu kỳ hay không và có xuất hiện dấu hiệu nào khiến người bệnh cần được khám thay vì tiếp tục tự dùng thuốc giảm đau.
