Hiểu rõ những yếu tố khiến triệu chứng đau mỏi dễ biểu hiện rõ hơn giúp người bệnh chủ động chăm sóc sức khỏe, đồng thời nhận biết sớm những trường hợp có nguy cơ diễn biến nặng để được thăm khám kịp thời.
1. Vì sao cúm có thể gây đau mỏi toàn thân?
Đau mỏi người là một trong những biểu hiện khá điển hình của cúm. Khi virus cúm xâm nhập cơ thể, hệ miễn dịch được kích hoạt để chống lại tác nhân gây bệnh. Quá trình này giải phóng nhiều chất trung gian miễn dịch, trong đó có các cytokine, góp phần tạo ra phản ứng viêm.
Phản ứng viêm toàn thân có thể liên quan đến các triệu chứng như sốt, rét run, đau đầu, đau nhức cơ bắp và cảm giác mệt mỏi. Đây là lý do người mắc cúm thường cảm thấy cơ thể nặng nề, đau nhức rõ rệt hơn so với một số trường hợp cảm lạnh thông thường.
Tuy nhiên, mức độ đau mỏi phụ thuộc vào từng người và không thể chỉ dựa vào triệu chứng này để đánh giá mức độ nặng của bệnh.
1.1. Đối với người cao tuổi
Người từ 65 tuổi trở lên là một trong những nhóm có nguy cơ mắc cúm nặng và gặp nhiều biến chứng hơn. Quá trình lão hóa làm thay đổi chức năng của hệ miễn dịch, đồng thời khối lượng và sức mạnh cơ bắp cũng suy giảm theo tuổi.
Khi mắc cúm, người cao tuổi có thể xuất hiện mệt mỏi, yếu sức và đau nhức cơ thể rõ rệt. Những người đồng thời mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, phổi hoặc đái tháo đường càng cần được theo dõi sát.
Đáng lưu ý, ở người cao tuổi, cúm không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng sốt cao hoặc các triệu chứng điển hình. Một số trường hợp có thể chủ yếu biểu hiện bằng mệt mỏi, ăn uống kém, lú lẫn hoặc suy giảm chức năng sinh hoạt.
Tiêm vaccin cúm là biện pháp phòng bệnh hữu hiệu. Ảnh: ST
1.2. Người có bệnh nền hoặc hệ miễn dịch suy yếu
Những người có hệ miễn dịch suy yếu, người đang điều trị ung thư bằng hóa trị, xạ trị hoặc sử dụng một số thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ mắc cúm nặng hơn.
Bên cạnh đó, người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận... cũng có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn. Khi mắc cúm, tình trạng viêm và đáp ứng miễn dịch có thể khiến cảm giác mệt mỏi, đau nhức trở nên rõ rệt.
Riêng ở người bệnh đái tháo đường, tổn thương thần kinh hoặc mạch máu nếu đã có từ trước có thể ảnh hưởng đến cảm nhận đau và khả năng hồi phục. Vì vậy, người có bệnh nền không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng cúm.
1.3. Người trẻ nhưng thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài
Không chỉ người cao tuổi hay người có bệnh nền, người trẻ cũng có thể bị đau mỏi rõ rệt khi mắc cúm. Tình trạng thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, chế độ ăn uống không cân đối, ít vận động hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và khả năng đáp ứng với bệnh tật.
Khi cơ thể đang thiếu ngủ hoặc kiệt sức, các triệu chứng như đau nhức cơ, mệt mỏi, đau đầu có thể trở nên khó chịu hơn. Tuy nhiên, không nên quy tất cả trường hợp đau mỏi nặng ở người trẻ cho "suy yếu miễn dịch". Mức độ triệu chứng còn phụ thuộc vào chủng virus, tình trạng sức khỏe và đáp ứng của từng người.
1.4. Phụ nữ mang thai
Phụ nữ mang thai là nhóm được xếp vào đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng do cúm. Trong thai kỳ, cơ thể có nhiều thay đổi về miễn dịch, hô hấp và tim mạch để thích nghi với sự phát triển của thai nhi.
Khi mắc cúm, phụ nữ mang thai có thể bị sốt, mệt mỏi, đau nhức cơ thể và có nguy cơ diễn biến nặng hơn so với phụ nữ không mang thai. Những thay đổi về trọng lượng cơ thể và hệ cơ xương trong thai kỳ cũng có thể khiến cảm giác đau mỏi trở nên khó chịu hơn.
Do đó, phụ nữ mang thai khi có biểu hiện nghi ngờ cúm, đặc biệt kèm sốt, khó thở, đau ngực hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp. Không nên tự ý sử dụng thuốc vì một số thuốc có thể không phù hợp trong thai kỳ.
1.5. Người thừa cân, béo phì
Béo phì có liên quan đến tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp trong cơ thể và có thể ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch. Một số nghiên cứu cho thấy người béo phì có nguy cơ mắc cúm nặng và kéo dài hơn, đặc biệt khi đi kèm các bệnh lý như đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch.
Tuy nhiên, không nên cho rằng người béo phì chắc chắn sẽ đau mỏi nặng hơn khi mắc cúm. Mức độ triệu chứng còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác như tuổi, bệnh nền, tình trạng miễn dịch và mức độ nhiễm virus.
1.6 Trẻ em dưới 5 tuổi
Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi, là nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng do cúm. Trẻ có thể sốt, ho, sổ mũi, mệt mỏi, đau nhức cơ thể nhưng thường không diễn tả được chính xác cảm giác đau như người lớn.
Ở trẻ nhỏ, đau mỏi và khó chịu có thể biểu hiện qua quấy khóc, ngủ kém, bỏ ăn, giảm bú, ít chơi hoặc trở nên ít đáp ứng. Cha mẹ cần chú ý những thay đổi này, nhất là khi trẻ thuộc nhóm dưới 2 tuổi hoặc có bệnh nền.
Nếu trẻ khó thở, thở nhanh, co kéo lồng ngực, tím tái, li bì, co giật, uống kém hoặc có dấu hiệu mất nước, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
2. Làm gì khi bị cúm đau mỏi toàn thân?
Phần lớn trường hợp cúm không biến chứng có thể được chăm sóc và theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Người bệnh nên nghỉ ngơi, ngủ đủ, uống đủ nước và ăn uống phù hợp để hỗ trợ quá trình hồi phục.
Có thể áp dụng các biện pháp như chườm ấm hoặc tắm nước ấm nếu cảm thấy dễ chịu. Thuốc giảm đau, hạ sốt có thể được sử dụng khi cần nhưng cần dùng đúng loại, đúng liều và phù hợp với tuổi, bệnh nền, tình trạng sức khỏe. Không tự ý dùng kháng sinh vì thuốc này không có tác dụng với virus cúm.
Đặc biệt, người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi có triệu chứng cúm để được đánh giá và cân nhắc điều trị thuốc kháng virus khi có chỉ định.
Phòng cúm vẫn là biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Tiêm vaccine cúm hằng năm theo khuyến cáo, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, thông thoáng không gian sống và hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.
Đau mỏi toàn thân thường là biểu hiện của đáp ứng của cơ thể khi chống lại virus cúm và sẽ cải thiện khi bệnh hồi phục. Tuy nhiên, nếu đau mỏi đi kèm khó thở, đau ngực, lơ mơ, tím tái, sốt kéo dài hoặc tình trạng bệnh ngày càng nặng, người bệnh cần được thăm khám sớm để loại trừ các biến chứng nguy hiểm.
Cẩn trọng với các triệu chứng của nhược cơ do cúm A
Sau khi điều trị suy hô hấp do cúm A, người phụ nữ 34 tuổi tái suy hô hấp, ho khạc kém và yếu cơ hầu họng.
Người bệnh N.T.L, sinh năm 1992, ở Đông Thọ, tỉnh Tuyên Quang, trước đó khỏe mạnh. Khoảng 2 ngày trước khi nhập viện, người bệnh sốt và tự điều trị bằng kháng sinh tại nhà nhưng không cải thiện. Tình trạng sau đó diễn tiến đến suy hô hấp, phải cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Khi nhập viện, người bệnh suy hô hấp nặng, phải đặt ống nội khí quản và thở máy. Xét nghiệm cho kết quả dương tính với cúm A.
Sau điều trị, chức năng hô hấp cải thiện và người bệnh được rút ống nội khí quản sau một ngày. Tuy nhiên, sau đó người bệnh ho khạc kém, xuất hiện yếu cơ hầu họng, khả năng bảo vệ đường thở giảm và tiếp tục suy hô hấp. Người bệnh phải đặt lại ống nội khí quản và thở máy.
Trước tình trạng yếu cơ vùng hầu họng, cổ và khó ho khạc đờm, các bác sĩ đặt vấn đề bệnh lý thần kinh - cơ. Kết quả điện sinh lý dương tính với test chẩn đoán nhược cơ, đồng thời xét nghiệm kháng thể kháng thụ thể acetylcholine (AchR) cũng dương tính.
Người bệnh được điều trị tích cực với thay huyết tương 4 lần, thuốc corticoid, pyridostigmine và hỗ trợ hô hấp. Sau khoảng 10 ngày, sức cơ vùng cổ mặt cải thiện, người bệnh ho khạc tốt hơn và không còn biểu hiện yếu cơ hầu họng.
Sau 24 ngày điều trị, người bệnh tỉnh táo, tự thở tốt, ho khạc được, sức cơ vùng cổ mặt phục hồi và được xuất viện.
