Những phiên toà chúng tôi tham dự diễn ra tại các vùng quê của TP. Hải Phòng, đa số các bị cáo đều là những nông dân nghèo, quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” để kiếm kế sinh nhai. Thế nhưng, có nhiều nguyên nhân phát sinh trong cuộc sống đã đẩy họ đến con đường phạm tội. Chỉ trong phút chốc, bàn tay của họ nhúng chàm, để rồi phải trở thành phạm nhân ăn cơm tù, mặc áo số, khiến gia đình ly tán…
Cặp tình nhân “rủ nhau” vào tù
Chỉ vì ham hố những đồng tiền bất chính từ món “hàng trắng”, cặp tình nhân Xoan - Hải phải đối mặt với mức án tù khá dài, bỏ lại bên ngoài những đứa con bơ vơ không người chăm sóc. Đó là vụ án mua bán trái phép chất ma tuý của cặp tình nhân Phạm Thị Xoan và Hoàng Văn Hải, cùng sinh năm 1962, ở Đại Lộc 1, Kiến Thụy, Hải Phòng. Mỗi khi nhắc lại, người dân địa phương vẫn không hiểu vì sao, những nông dân chất phác như Xoan và Hải lại phạm tội tày đình đến như thế.
 Một vụ xử án lưu động. |
Người dân Đại Lộc 1 đã nghi ngờ kiểu làm ăn mờ ám của Xoan, bởi xuất hiện một số thanh niên với bộ dạng dặt dẹo thường xuyên qua lại chòi cá và chuyện Xoan một mình nuôi 7 đứa con mà tiền tiêu vẫn rủng rỉnh. Vào buổi chiều một ngày trung tuần tháng 10/2010, Công an huyện Kiến Thụy bắt quả tang con nghiện ở thôn Đại Lộc mò đến chòi cá của Xoan để mua ma tuý, thu giữ 61 gói ma tuý có trọng lượng 2,9g được thị cất giấu ở khắp nơi quanh chòi cá.
Vụ án được TAND huyện Kiến Thụy đưa ra xét xử lưu động công khai tại xã Đại Hợp, bị cáo Xoan phải lĩnh mức án 9 năm tù; Hoàng Văn Hải lĩnh 8 năm tù do đồng phạm tội “Mua bán trái phép chất ma tuý”. 7 đứa con của Xoan phải sống trong cảnh ly tán, như đàn gà con vốn đã mất cha, giờ lạc nốt mẹ. Còn gia đình Hoàng Văn Hải, chỉ khi hắn bị bắt, vợ con mới hiểu hết được bản chất của người chồng và người cha bội bạc. Khi phải vào tù, Hải mới thấy có lỗi với vợ con. Hắn hối hận nhiều lắm nhưng tất cả đã muộn màng…
Cha con vào tù chỉ vì một phút mất bình tĩnh
Con đường vào tù của hai bố con ông Nguyễn Văn Tú, ở Tuân Tiến, Kiến Thiết, Tiên Lãng, Hải Phòng khiến ai chứng kiến tại phiên tòa của TAND huyện Tiên Lãng mới thấy hết sự nuối tiếc. Giá như mọi chuyện đều được giải quyết bình tĩnh, biết dừng lại đúng lúc thì gia đình ông Hùng đâu có phải chịu cảnh ly tán như ngày hôm nay.
Cũng do cuộc sống mưu sinh ở làng quê chỉ trông vào mấy sào ruộng, kinh tế gia đình khó khăn nên thời gian gần đây, hai bố con ông Nguyễn Văn Tú, SN 1961 và Nguyễn Văn Hùng, SN 1987 quyết định đầu tư chiếc máy xèng (dùng để đánh bạc) với hy vọng chuyện làm ăn sẽ thuận lợi. Sau khi mua máy xèng về, Hùng đến đặt nhờ tại quán nhà anh Hoàng Văn Cường, ở xã Đoàn Lập, Tiên Lãng để làm ăn thì bị một số thanh niên dọa không cho đặt nữa nên rất bực tức.
Hùng đem chuyện kể cho bố nghe, điều đáng trách ở đây, chẳng những ông Tú không khuyên Hùng nên bình tĩnh giải quyết mà còn thủ sẵn con dao, bỏ vào cốp xe máy để khi cần có thể dùng đến; đồng thời gọi thêm con rể là Vũ Văn Cường cùng cháu ruột Nguyễn Tuấn Thanh đi dằn mặt mấy thanh niên kia. Khi ba bố con ông Tú và Thanh đến quán nhà Cường, cậy đông người, Hùng đã “chan tương, đổ mẻ” vào mấy thanh niên và đã đẩy mâu thuẫn lên đỉnh điểm, rồi cái gì đến cũng phải đến.
Khi mang máy xèng về, thấy bị vỡ kính, Hùng bảo Thanh quay lại quán nhà anh Cường, rồi quát: “Từ sáng đến giờ ai động vào và đập phá máy?”. Lúc đó, Hà Văn Hùng ở Đoàn Lập lên tiếng: “Tao đập!”, đồng thời chạy sang quán bán thịt lợn, vớ con dao, chạy về phía Nguyễn Văn Hùng. Thấy con trai bị đuổi đánh, Nguyễn Văn Tú chạy đến lấy con dao trong cốp xe và đuổi theo Hùng. Trong cuộc “so dao” đó, Hà Văn Hùng bị Nguyễn Văn Hùng dùng gạch ném vào đầu.
Khi Hùng choáng váng ngã xuống đường thì bị ông Tú chạy đến chém một nhát vào đầu, trúng cả vào tay đang ôm vết thương. Máu côn đồ nổi lên, Tú vung dao chém tiếp vào lưng Hùng, sau đó lên xe cùng con và cháu tẩu thoát. Hà Văn Hùng được người dân đưa đi cấp cứu, điều trị tại bệnh viện với thương tích giảm 33,2% sức lao động. Sau khi gây án, hai bố con ông Tú chạy vạy khắp nơi vay được 13 triệu đồng để bồi thường cho người bị hại. Kết cục của hành động hiếu chiến, côn đồ là hai bố con ông Tú phải nhận mức án 5 năm 6 tháng tù do đồng phạm tội “Cố ý gây thương tích”.
Bài học đau xót
Trên đây chỉ là hai trong rất nhiều vụ án đáng buồn mà chúng tôi chứng kiến tại các phiên tòa hình sự của các quận, huyện. Theo đánh giá từ phía tòa án thì thời gian qua, các vụ án hình sự xảy ra ở làng quê Hải Phòng đang có chiều hướng gia tăng, gây mất ổn định tình hình an ninh trật tự. Có muôn vàn lý do đưa đẩy khiến những nông dân nghèo phải hầu tòa, rồi vào tù. Có những vụ án bạn bè, anh em chỉ chấp nhau câu nói, khi rượu đã tưng tửng, họ sẵn sàng lao vào chém nhau cho… bõ tức. Rồi chuyện thanh niên con nhà nông nghèo ham chơi đua đòi, mắc nghiện rồi ra thành phố cướp giật để ăn tiêu; chuyện “yêu” nhầm trẻ vị thành niên hay mua dâm trẻ em… đều đẩy những nông dân đến con đường phạm tội và bị pháp luật trừng phạt thích đáng.
Theo ông Phạm Trương Quyền, thẩm phán TAND huyện Kiến Thụy, Hải Phòng: Vài năm gần đây, các vụ án hình sự tại địa phương tăng từ 5-10% và vẫn chưa có dấu hiệu giảm. Có nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do người dân thiếu kiến thức về pháp luật nên họ dễ dàng vướng vào vòng lao lý. Phần lớn những nông dân này là trụ cột gia đình, khi họ trở thành phạm nhân, hoàn cảnh kinh tế gia đình rất khó khăn khiến không ít đứa trẻ có bố hoặc mẹ đi tù đều phải bỏ học giữa chừng và đây chính là những hệ lụy cho tương lai.
Hải Phong