Đau họng, rát - vướng khi nuốt hoặc cảm giác khô ngứa trong cổ họng là những triệu chứng thường gặp khi mắc các bệnh đường hô hấp. Người bệnh có thể tìm đến thuốc không kê đơn hoặc các biện pháp chăm sóc tại nhà để giảm khó chịu.
Tuy nhiên, lựa chọn thuốc cần căn cứ vào nguyên nhân, độ tuổi và tình trạng sức khỏe, tránh tự dùng thuốc không phù hợp. Theo CDC Hoa Kỳ, phần lớn trường hợp đau họng do virus và có thể cải thiện trong khoảng một tuần mà không cần kháng sinh.
1. Đau họng nên dùng thuốc gì?
1.1 Thuốc giảm đau, hạ sốt
Paracetamol (acetaminophen) hoặc ibuprofen có thể giúp giảm đau họng, hạ sốt khi được sử dụng đúng hướng dẫn. Ibuprofen thuộc nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID), có tác dụng giảm đau và viêm.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với các thuốc này. Người mắc bệnh gan cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng paracetamol, đặc biệt nếu có nguy cơ dùng quá liều hoặc đang sử dụng thuốc khác cũng chứa hoạt chất này. Ibuprofen cần thận trọng ở người mắc bệnh thận, có tiền sử loét hoặc xuất huyết tiêu hóa, đang dùng thuốc chống đông, có nguy cơ mất nước hoặc đang mang thai.
Đối với trẻ em, liều thuốc phải phù hợp với cân nặng, độ tuổi và dạng bào chế. Không tự áp dụng liều của người lớn hoặc phối hợp nhiều thuốc cảm cúm có cùng thành phần. Không dùng aspirin cho trẻ em khi bị nhiễm virus, trừ khi có chỉ định chuyên khoa.
Đau họng thường tự khỏi, nhưng thuốc giảm đau và chăm sóc đúng cách có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn…
1.2 Viên ngậm và thuốc xịt họng
Một số viên ngậm có chứa thuốc gây tê tại chỗ, chất sát khuẩn hoặc thuốc chống viêm có thể giúp giảm đau họng ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, hiệu quả không giống nhau giữa các sản phẩm và thường chỉ mang tính giảm triệu chứng, không loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.
Khi dùng thuốc cần đọc kỹ thành phần, độ tuổi được phép sử dụng và hướng dẫn trên nhãn thuốc. Không dùng viên ngậm hoặc các vật nhỏ dễ gây hóc cho trẻ chưa đủ khả năng ngậm an toàn.
1.3 Thuốc kháng histamine
Nếu đau họng liên quan đến dị ứng, chẳng hạn kèm hắt hơi, ngứa mũi hoặc chảy nước mũi, thuốc kháng histamine có thể giúp kiểm soát các triệu chứng dị ứng đi kèm. Nhóm thuốc này không điều trị nhiễm virus hoặc vi khuẩn gây đau họng. Các hoạt chất thường gặp gồm loratadine, cetirizine và fexofenadine...
Một số thuốc kháng histamine thế hệ cũ có thể gây buồn ngủ, khô miệng và làm tăng nguy cơ tác dụng phụ ở người cao tuổi. Người mắc bệnh nền hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng.
2. Cách giảm đau họng tại nhà
Với những trường hợp đau họng nhẹ, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc đơn giản để giảm khó chịu trong thời gian cơ thể hồi phục.
- Súc họng bằng nước muối ấm: Có thể pha khoảng nửa thìa cà phê muối vào một cốc nước ấm, súc họng rồi nhổ bỏ (không áp dụng cho trẻ chưa biết súc họng và nhổ nước an toàn).
- Uống đủ nước: Nước ấm hoặc đồ uống mát đều có thể giúp làm dịu cổ họng; chọn nhiệt độ phù hợp khiến bản thân dễ chịu, tránh đồ uống quá nóng.
- Ăn thức ăn mềm: Cháo, súp, sữa chua và các món dễ nuốt có thể giúp giảm cảm giác đau khi ăn uống.
- Ngậm đá nhỏ hoặc dùng kem que: Có thể giúp làm dịu đau tạm thời (tránh cho trẻ nhỏ ngậm đá hoặc vật cứng có nguy cơ gây hóc).
- Sử dụng máy tạo ẩm: Có thể hữu ích khi không khí khô nhưng cần vệ sinh thiết bị thường xuyên để hạn chế nấm mốc và vi sinh vật phát triển.
- Dùng mật ong: Có thể giúp làm dịu ho đi kèm đau họng, nhưng tuyệt đối không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi dùng mật ong do nguy cơ ngộ độc botulinum ở trẻ nhỏ.
Các biện pháp trên chủ yếu giúp giảm triệu chứng, không thay thế việc điều trị khi có bệnh lý cần can thiệp.
3. Khi nào đau họng cần đi khám?
Phần lớn trường hợp đau họng cấp tính sẽ cải thiện trong khoảng một tuần. Tuy nhiên, người bệnh cần được đánh giá y tế nếu đau họng kéo dài, ngày càng nặng hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường; cần cấp cứu nếu có khó thở, không thể nuốt nước bọt, chảy dãi bất thường hoặc sưng vùng cổ tiến triển nhanh. Những biểu hiện này có thể liên quan đến tình trạng nghiêm trọng, không nên tự điều trị tại nhà.
Người bệnh nên đi khám sớm nếu đau họng kèm sốt, phát ban, sưng hạch cổ, mất nước hoặc không cải thiện sau vài ngày. Trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch và người có bệnh nền cần được chú ý hơn khi xuất hiện triệu chứng đáng lo ngại.
Đau họng có thể do virus, vi khuẩn, dị ứng hoặc các nguyên nhân khác. Nếu nghi ngờ viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A, nhân viên y tế có thể chỉ định xét nghiệm nhanh hoặc nuôi cấy dịch họng tùy trường hợp. Kết quả xét nghiệm giúp xác định người bệnh có nhiễm liên cầu khuẩn hay không và hỗ trợ quyết định điều trị. Kháng sinh được sử dụng khi có chỉ định phù hợp; thuốc không có tác dụng đối với đau họng do virus.
Để giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp gây đau họng, nên rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, tránh dùng chung đồ cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh.
Không hút thuốc, tránh khói thuốc và các yếu tố gây kích ứng cũng giúp bảo vệ niêm mạc họng. Người có triệu chứng trào ngược dạ dày – thực quản nên trao đổi với nhân viên y tế nếu tình trạng tái diễn, nhất là khi đau họng thường xuất hiện về đêm hoặc buổi sáng.
Mời bạn xem thêm video:
6 cách dùng gừng để ngăn ngừa ho và cảm lạnh.
