Nhiều trường hợp nhiễm ký sinh trùng không có biểu hiện rầm rộ mà chỉ xuất hiện những triệu chứng âm thầm như ngứa da, nổi mẩn hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu sẽ giúp người bệnh được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm.
Cụ ông 77 tuổi ngứa toàn thân nhiều năm do nhiễm ký sinh trùng
Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Hải Dương tiếp nhận một bệnh nhân nam 77 tuổi đến khám vì tình trạng ngứa toàn thân kéo dài nhiều năm. Theo thông tin từ bệnh viện, trên da bệnh nhân xuất hiện nhiều u cục do bội nhiễm. Qua các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân đồng thời nhiễm sán lá gan lớn và giun lươn.
Đây đều là những loại ký sinh trùng có khả năng tồn tại lâu dài trong cơ thể người, âm thầm gây tổn thương nhiều cơ quan mà không có triệu chứng điển hình trong thời gian dài. Sau một tháng điều trị theo phác đồ chuyên khoa, sức khỏe người bệnh cải thiện rõ rệt, tình trạng ngứa giảm đáng kể và các tổn thương da cũng dần hồi phục.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần ăn chín, uống sôi, hạn chế ăn rau thủy sinh sống, tiết canh, thịt tái hoặc hải sản chưa được chế biến kỹ. Người thường xuyên tiếp xúc với đất nên mang giày dép và găng tay bảo hộ để hạn chế nguy cơ nhiễm ký sinh trùng qua da.
Một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến nhiễm ký sinh trùng gồm ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ
Vì sao nhiễm ký sinh trùng gây ngứa?
Ký sinh trùng là những sinh vật sống ký sinh trên cơ thể người hoặc động vật, sử dụng chất dinh dưỡng của vật chủ để tồn tại và phát triển.
Khi xâm nhập vào cơ thể, ký sinh trùng không chỉ gây tổn thương trực tiếp tại nơi cư trú mà còn tiết ra các chất chuyển hóa, độc tố hoặc kích thích phản ứng miễn dịch. Chính những yếu tố này có thể gây ra cảm giác ngứa, nổi mẩn hoặc dị ứng trên da.
Việt Nam là quốc gia có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, điều kiện thuận lợi cho nhiều loại ký sinh trùng sinh sôi và phát triển. Một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến nhiễm ký sinh trùng gồm:
- Ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ.
- Uống nước bị ô nhiễm.
- Tiếp xúc trực tiếp với đất, cát hoặc nguồn nước có chứa ấu trùng ký sinh trùng.
- Tiếp xúc với vật nuôi không được tẩy giun định kỳ.
- Lây truyền từ người sang người thông qua vệ sinh cá nhân kém.
Những dấu hiệu ngứa cảnh báo nhiễm ký sinh trùng
- Ngứa da, nổi mề đay kéo dài.
Một số loại ký sinh trùng như giun đũa chó, giun đũa mèo có thể gây hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da (larva migrans). Khi đó, người bệnh xuất hiện những đường ngoằn ngoèo trên da kèm cảm giác ngứa dữ dội, thường gặp ở vùng da từng tiếp xúc với đất hoặc cát bị ô nhiễm.
Ngứa hậu môn về đêm là dấu hiệu rất điển hình của nhiễm giun kim.
Giun kim thường sống trong ruột già. Vào ban đêm, giun cái bò ra vùng hậu môn để đẻ trứng, gây cảm giác ngứa ngáy dữ dội khiến người bệnh khó ngủ, bứt rứt và thường xuyên gãi. Triệu chứng này đặc biệt phổ biến ở trẻ em nhưng người lớn cũng có thể mắc bệnh.
Ngứa kèm rối loạn tiêu hóa: nhiều trường hợp ngứa da do ký sinh trùng còn đi kèm các biểu hiện ở đường tiêu hóa như:
- Đầy bụng.
- Chướng hơi.
- Đau bụng âm ỉ.
- Buồn nôn.
- Tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài.
Nguyên nhân là do ký sinh trùng cư trú trong đường ruột gây viêm niêm mạc và ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, hấp thu chất dinh dưỡng.
Ngoài các biểu hiện trên da, người nhiễm ký sinh trùng còn có thể gặp nhiều triệu chứng khác như: mệt mỏi kéo dài, suy giảm thể lực, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu, rối loạn giấc ngủ, lo âu, giảm tập trung và suy giảm trí nhớ.
Một số loại ký sinh trùng có khả năng hút máu hoặc làm giảm hấp thu dưỡng chất trong ruột, khiến cơ thể thiếu sắt, thiếu vitamin và suy giảm sức đề kháng.
Trong những trường hợp nặng, ký sinh trùng có thể di chuyển đến gan, phổi, tim hoặc não, gây tổn thương nghiêm trọng cho các cơ quan này.
Làm thế nào để chẩn đoán nhiễm ký sinh trùng?
Khi nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Các phương pháp thường được sử dụng gồm: xét nghiệm máu tìm kháng thể hoặc dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng. Xét nghiệm phân. Soi tươi hoặc xét nghiệm mẫu da trong một số trường hợp đặc biệt.
Chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, X-quang, CT hoặc MRI nhằm đánh giá tổn thương tại gan, phổi, não và các cơ quan khác. Việc xác định đúng loại ký sinh trùng là yếu tố quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.
Chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe
Để hạn chế nguy cơ nhiễm ký sinh trùng nên:
- Ăn chín, uống sôi.
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Không ăn rau sống, thực phẩm tái hoặc chưa được chế biến kỹ.
- Tẩy giun định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ.
- Vệ sinh cá nhân sạch sẽ.
- Thường xuyên vệ sinh đồ dùng sinh hoạt.
- Mang giày dép khi tiếp xúc với đất hoặc môi trường ẩm ướt.
- Tẩy giun định kỳ cho vật nuôi trong gia đình.
Tóm lại: ngứa kéo dài không phải lúc nào cũng là bệnh da liễu đơn thuần. Trong nhiều trường hợp, đây có thể là tín hiệu cảnh báo cơ thể đang bị ký sinh trùng tấn công. Vì vậy, khi xuất hiện tình trạng ngứa dai dẳng, nổi mẩn tái phát hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường khác, người dân nên chủ động đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
