Mang thai ngoài tử cung là hiện tượng trứng đã thụ tinh không làm tổ tại tử cung mà bám vào ống dẫn trứng, khoang bụng hoặc cổ tử cung. Mặc dù que thử thai cho kết quả dương tính nhưng phôi thai không thể phát triển bình thường ở các vị trí này. Mang thai ngoài tử cung tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng nếu không can thiệp kịp thời.
Tình trạng này nếu kéo dài có thể làm vỡ cấu trúc xung quanh, dẫn đến xuất huyết nội khoa nguy hiểm, đe dọa trực tiếp tính mạng sản phụ và đòi hỏi phải cấp cứu y khoa ngay lập tức.
1. Nguyên nhân mang thai ngoài tử cung
Mang thai ngoài tử cung do nhiều nguyên nhân. Ảnh minh họa AI
Quá trình mang thai bình thường bắt đầu từ việc trứng thụ tinh di chuyển vào buồng tử cung để làm tổ. Tuy nhiên, trong trường hợp mang thai ngoài tử cung, quá trình này bị lệch hướng và phôi thai bám lại ở các vị trí ngoài buồng tử cung. Hơn 90% các trường hợp ghi nhận phôi thai bám ở ống dẫn trứng.
Nguyên nhân gây ra tình trạng này không phải lúc nào cũng rõ ràng. Một số yếu tố liên quan bao gồm tình trạng viêm và sẹo ở ống dẫn trứng do bệnh lý hoặc phẫu thuật trước đó, các yếu tố nội tiết tố, bất thường di truyền, dị tật bẩm sinh hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến hình dạng cơ quan sinh sản. Ngoài ra, tất cả phụ nữ có quan hệ tình dục đều có nguy cơ, đặc biệt tăng cao ở độ tuổi từ 35 trở lên, người có tiền sử viêm vùng chậu, lạc nội mạc tử cung, hút thuốc lá hoặc từng mang thai ngoài tử cung.
2. Nhận biết triệu chứng mang thai ngoài tử cung
Trong giai đoạn đầu, các triệu chứng rất dễ bị nhầm lẫn với một thai kỳ bình thường vì người mẹ cũng cảm thấy buồn nôn, căng tức ngực, chậm kinh và mệt mỏi. Tuy nhiên, khi khối thai phát triển, các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sẽ xuất hiện rõ rệt hơn.
Các triệu chứng phổ biến và dễ dẫn đến cấp cứu y tế trong mang thai ngoài tử cung bao gồm:
- Những cơn đau nhói ở vùng bụng, vùng chậu, vai hoặc cổ.
- Cơn đau dữ dội và tập trung rõ rệt ở một bên bụng.
- Hiện tượng ra đốm máu hoặc chảy máu âm đạo từ nhẹ đến nặng.
- Cảm giác chóng mặt, choáng váng hoặc ngất xỉu.
- Áp lực đè nặng ở trực tràng khi đi vệ sinh.
3. Phương pháp chẩn đoán và điều trị
Nếu nghi ngờ bản thân gặp tình trạng mang thai ngoài tử cung, chị em cần đi khám bác sĩ ngay lập tức vì không thể chẩn đoán chính xác chỉ bằng việc khám sức khỏe thông thường.
Bác sĩ thường kết hợp siêu âm đầu dò âm đạo với xét nghiệm máu định lượng β-hCG để xác định vị trí thai và theo dõi diễn biến thai kỳ. Nếu chưa thấy túi thai trong tử cung, bác sĩ có thể hẹn xét nghiệm β-hCG lặp lại sau khoảng 48 giờ và siêu âm lại tùy trường hợp. Diễn biến nồng độ β-hCG, kết quả siêu âm và các triệu chứng lâm sàng sẽ được đánh giá cùng nhau để xác định hoặc loại trừ mang thai ngoài tử cung.
Điều trị mang thai ngoài tử cung nhằm ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe của người bệnh. Tùy vị trí, kích thước khối thai và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật.
4. Chăm sóc và phục hồi sau điều trị
Sau khi trải qua quá trình điều trị mang thai ngoài tử cung, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn chăm sóc tại nhà để cơ thể phục hồi hoàn toàn.
Đối với trường hợp phẫu thuật, mục tiêu chính là giữ vết mổ luôn sạch sẽ, khô ráo và theo dõi hàng ngày các dấu hiệu nhiễm trùng như chảy máu không ngừng, sưng đỏ hoặc có dịch mủ.
Chị em cần lưu ý một số biện pháp tự chăm sóc quan trọng bao gồm:
- Tránh nâng vật nặng và các hoạt động gắng sức cho đến khi được bác sĩ cho phép
- Uống nhiều nước để ngăn ngừa tình trạng táo bón.
- Thực hiện nghỉ ngơi vùng chậu bằng cách tránh quan hệ tình dục, không dùng tampon và không thụt rửa âm đạo.
- Nghỉ ngơi nhiều trong tuần đầu tiên và tăng dần vận động ở các tuần tiếp theo theo khả năng chịu đựng. Thông báo ngay cho bác sĩ khi cơn đau gia tăng hoặc xuất hiện các biểu hiện bất thường.
