Khó thở là một triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân suy tim, xuất hiện từ giai đoạn độ 2 trở lên. Lúc này, người bệnh cảm thấy khó thở trong các hoạt động gắng sức, tình trạng này sẽ thuyên giảm khi nghỉ ngơi. Đối với cấp độ 3, 4, người bệnh chỉ cần hoạt động nhẹ cũng gây khó thở và thường không thuyên giảm khi nghỉ ngơi.
Tình trạng khó thở ở bệnh nhân suy giảm chức năng tim có thể trở nên tệ hơn khi người bệnh nằm, đầu kê bằng. Đôi khi, cơn khó thở xuất hiện đột ngột vào ban đêm, khiến người bệnh phải tỉnh giấc, không ngủ được vì hụt hơi, ngạt thở, phải kê thêm gối để nâng phần thân trên hoặc ngồi dậy để dễ thở hơn.
Dấu hiệu đặc trưng khó thở do suy tim thường gặp
Bệnh nhân có chức năng tim suy giảm có thể gặp phải tình trạng khó thở trong nhiều hoạt động, vào cả ban ngày hoặc ban đêm với các đặc điểm dưới đây.
Khó thở khi gắng sức
Khó thở khi gắng sức là dấu hiệu nhận biết thường gặp nhất trong suy tim. Bệnh nhân ở giai đoạn đầu có thể cảm thấy khó thở, hụt hơi kèm theo đau ngực trong các hoạt động gắng sức vừa phải: đi bộ, leo cầu thang, tập thể dục hoặc vận động mạnh. Tình trạng này thường thuyên giảm khi người bệnh nghỉ ngơi. Tuy nhiên trong giai đoạn bệnh tiến triển nặng, khó thở khi gắng sức thường không cải thiện ngay cả khi người bệnh nghỉ ngơi.
Khó thở khi nằm
Suy tim là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng khó thở khi nằm. Người bệnh thường cảm thấy không thở được khi nằm xem ti vi, đọc sách hoặc nằm trong lúc thăm khám. Người bệnh thường giảm bớt cơn khó thở khi đứng hoặc ngồi dậy.
Nguyên nhân dẫn đến khó thở khi nằm là do khi nằm ngửa, máu từ chân sẽ dồn về các mạch máu phổi, gây tích tụ dịch quanh phổi và tràn vào các phế nang, làm phổi khó trao đổi khí. Ngoài ra, khó thở khi nằm cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý khác như tăng áp phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), phù phổi, viêm phổi nặng,…
Khó thở về đêm
Khó thở về đêm xảy ra trong lúc ngủ, khiến người bệnh không thở được và đột ngột tỉnh giấc sau khi ngủ từ 1-2 giờ. Cơn khó thở về đêm có thể kèm theo ho, liên quan đến tình trạng ứ máu ở mạch máu phổi trong suy tim. Người bệnh cảm thấy dễ thở hơn sau 10-15 phút khi ngồi dậy.
Khó thở là một triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân suy tim. Ảnh minh họa
Yếu tố nguy cơ gây khó thở ở bệnh nhân suy tim
Một số yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ khó thở ở bệnh nhân suy tim bao gồm:
Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc như thuốc điều trị tiểu đường, huyết áp cao, thuốc hóa trị, thuốc điều trị các bệnh về máu, nhịp tim không đều, thuốc kháng viêm không steroid, thuốc điều trị bệnh phổi, tiết niệu,… có thể góp phần làm tăng nguy cơ ảnh hưởng tim và gây ra triệu chứng khó thở.
Thiếu máu, thiếu sắt: Có thể là yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ khó thở. Hồng cầu trong máu có chức năng vận chuyển oxy từ phổi đến các cơ quan, vì vậy thiếu máu nghiêm trọng dẫn đến thiếu oxy cung cấp cho cơ thể, rối loạn chức năng thất trái, ảnh hưởng đến quá trình bơm máu của tim.
Lối sống ít vận động: Lười tập thể dục dễ dẫn đến thừa cân béo phì, tăng nguy cơ mắc các bệnh mỡ máu, giảm khả năng bơm máu của tim. Hoạt động thể chất được chứng minh đem lại hiệu quả trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch, qua đó giảm các triệu chứng như khó thở, hụt hơi, đau tức ngực.
Béo phì: Người thừa cân, béo phì có nguy cơ bị khó thở cao hơn so với nhóm bệnh nhân có chỉ số BMI bình thường.
Các bệnh lý phổi đi kèm: Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, viêm phổi, thuyên tắc phổi,… đi kèm suy tim có thể gia tăng áp lực cho tim, tăng sức cản đường thở, thiếu oxy máu, khó thở có thể kèm theo khò khè và khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
Lưu ý: Để cải thiện khó thở do suy tim, người bệnh nên thay đổi lối sống để góp phần kiểm soát và cải thiện triệu chứng khó thở như: kiểm soát lượng muối tiêu thụ hàng ngày, chỉ nên sử dụng tối đa 2g muối/ngày; Bổ sung các loại thực phẩm giàu chất xơ, omega-3 và chất chống oxy hóa: rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu, ngũ cốc, củ quả đậm màu, cá béo; Hạn chế sử dụng rượu, bia; Thay thế các loại thịt đỏ bằng thịt trắng từ cá, thịt gà, thịt vịt (bỏ da); Tăng cường hoạt động thể chất, tập thể dục thường xuyên và điều độ; Cai thuốc lá; Kiểm soát cân nặng; Tranhs căng thẳng quá mức; Cải thiện môi trường và chất lượng giấc ngủ…
