Cần phải phân biệt hai tình huống có thể gặp trong tăng huyết áp vì rất dễ bị nhầm lẫn nhưng lại có cách xử trí hoàn toàn khác nhau. Đó là cơn tăng huyết áp cấp và tình trạng tăng huyết áp cấp cứu.
Tăng huyết áp cấp (180/110mmHg) là các cơn huyết áp cao xảy ra nhanh, đột đột và thoáng qua trong một khoảng thời gian nhất định nhưng chưa gây ảnh hưởng tới các cơ quan "đích" (các cơ quan quan trọng như tim, mắt, não, thận). Đây là tình trạng có thể điều trị ngoại trú (tại nhà).
Tăng huyết áp cấp cứu là khi huyết áp tâm thu cao trên 180 mmHg hoặc huyết áp tâm trương cao trên 120 mmHg kèm tổn thương cơ quan đích tiến triển. Đây là tình trạng cấp cứu khẩn cấp đe dọa tính mạng người bệnh.
Tăng huyết áp cấp cứu là tình trạng khẩn cấp đe dọa tính mạng người bệnh
Tăng huyết áp cấp cứu là gì?
Tăng huyết áp cấp cứu là hiện tượng huyết áp tăng cao nghiêm trọng (HATT > 180 mmHg và/hoặc HATTr > 120 mmHg), xuất hiện có kèm theo tổn thương cơ quan đích như tê bì/yếu liệt chi, suy giảm ý thức, nói khó, đau ngực, khó thở, đau lưng, nhìn mờ, buồn nôn hoặc nôn, tiến triển hoặc nặng hơn. Khi gặp phải tình trạng này, bệnh nhân cần được nhập viện khoa cấp cứu ngay và điều trị bằng thuốc hạ huyết áp đường tĩnh mạch để giảm tiến triển tổn thương cơ quan và ổn định huyết áp. Ngoài ra tại bệnh viện, người bệnh cũng sẽ được điều trị ngay lập tức các tổn thương cơ quan nếu cơn tăng huyết áp gây hậu quả trên các cơ quan đó.
Các tổn thương cơ quan đích thường gặp là: xuất huyết nội sọ, xuất huyết dưới nhện, bệnh não tăng huyết áp, đột quỵ thiếu máu não, nhồi máu não, nhồi máu cơ tim cấp, suy thất trái cấp tính kèm phù phổi, đau ngực không ổn định, phình bóc tách động mạch chủ, suy thận cấp, viêm cầu thận cấp, sản giật, bệnh võng mạc ác tính…
Dấu hiệu cơn tăng huyết áp cấp cứu
Các dấu hiệu, triệu chứng lâm sàng của cơn tăng huyết áp cấp cứu gồm có:
- Nhìn mờ hoặc thị lực thay đổi
- Đau đầu
- Nôn, buồn nôn
- Lú lẫn
- Co giật
- Tê hoặc yếu liệt nửa bên người hoặc chỉ một tay hoặc một chân
- Nói khó
- Khó thở
- Đau ngực
- Đau lưng hoặc giữa hai vai
- Tiểu nâu hoặc tiểu máu,…
Phòng ngừa cơn tăng huyết áp cấp cứu bằng cách nào?
Để phòng ngừa cơn tăng huyết áp cấp cứu, cần:
- Phát hiện sớm và điều trị tăng huyết áp theo đúng hướng dẫn của thầy thuốc
- Không được bỏ thuốc điều trị tăng huyết áp ngay cả khi huyết áp đang ổn định
- Tránh lo lắng, căng thẳng
- Thay đổi lối sống: bỏ hút thuốc lá, thuốc lào; luyện tập thể dục thể thao thường xuyên: mỗi ngày ít nhất 30 phút, ít nhất 5 ngày/tuần; chế độ ăn giảm muối (không ăn mặn), nhiều rau xanh, hạn chế mỡ và phủ tạng động vật,…
