Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người thường bỏ qua các dấu hiệu bất thường của cơ thể như mệt mỏi, giảm tập trung hay rối loạn giấc ngủ. Những biểu hiện này dễ bị quy cho căng thẳng, tuổi tác hoặc thiếu ngủ. Tuy nhiên, đây có thể là tín hiệu cảnh báo sớm của tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng như vitamin và khoáng chất. Những chất này đóng vai trò thiết yếu trong chuyển hóa năng lượng, hoạt động của não bộ và hệ thần kinh.
1. Mệt mỏi kéo dài có thể do thiếu vitamin
Mệt mỏi là một trong những triệu chứng phổ biến nhất nhưng cũng dễ bị xem nhẹ. Khi tình trạng này kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ, cơ thể có thể đang thiếu các vi chất quan trọng tham gia vào quá trình tạo năng lượng.
Thiếu vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B1 (thiamine), có thể ảnh hưởng đến khả năng sử dụng năng lượng của não bộ và cơ thể. Theo các chuyên gia thần kinh, tình trạng thiếu B1 có thể liên quan đến mệt mỏi, giảm tập trung, thay đổi tâm trạng và suy giảm trí nhớ. Ngoài ra, thiếu sắt cũng là nguyên nhân thường gặp. Sắt tham gia vào quá trình vận chuyển oxy trong máu. Khi thiếu sắt, các cơ quan không nhận đủ oxy, dẫn đến cảm giác kiệt sức ngay cả khi hoạt động nhẹ.
Ở cả trẻ em và người lớn, thiếu sắt còn có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và hiệu suất nhận thức.
Vitamin nhóm B đóng vai trò thiết yếu trong chuyển hóa năng lượng, hoạt động của hệ thần kinh.
2. Tê bì tay chân
Cảm giác tê bì, châm chích hoặc yếu ở tay chân đôi khi bị xem là hiện tượng thoáng qua. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu liên quan đến rối loạn dẫn truyền thần kinh do thiếu vi chất. Một trong những nguyên nhân phổ biến là thiếu vitamin B12. Vitamin B12 cần thiết cho quá trình tạo tế bào máu và duy trì chức năng hệ thần kinh.
Khi thiếu B12, các biểu hiện có thể bao gồm:
- Tê bì hoặc đau rát ở tay chân.
- Mất thăng bằng.
- Suy giảm trí nhớ.
- Khó tập trung...
Đáng chú ý, tổn thương thần kinh do thiếu vitamin B12 có thể xuất hiện trước khi thiếu máu được phát hiện qua xét nghiệm thông thường. Ngoài B12, thiếu một số khoáng chất như đồng (copper) dù hiếm gặp cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng thần kinh và vận động.
3. Rối loạn tâm trạng, suy giảm trí nhớ và giấc ngủ
Không chỉ tác động đến thể chất, thiếu vi chất dinh dưỡng còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Nhiều vitamin nhóm B tham gia vào quá trình tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh – các chất giúp điều hòa tâm trạng, giấc ngủ và trí nhớ. Khi thiếu hụt, cơ thể có thể xuất hiện các biểu hiện như:
- Dễ cáu gắt, thay đổi cảm xúc.
- Khó ngủ hoặc ngủ không sâu.
- Giảm khả năng ghi nhớ.
- Giảm động lực làm việc...
Folate (vitamin B9) và vitamin B6 cũng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động não bộ và điều hòa cảm xúc. Một số nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) cho thấy mối liên hệ giữa thiếu vi chất và suy giảm chức năng nhận thức, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Folate (vitamin B9) giúp điều hòa cảm xúc.
4. Rối loạn tuyến giáp và suy giảm chức năng não
I-ốt là vi chất cần thiết cho hoạt động của tuyến giáp, cơ quan kiểm soát chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. Thiếu i-ốt kéo dài có thể dẫn đến suy giáp, ảnh hưởng đến cả thể chất và tinh thần. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu i-ốt là một trong những nguyên nhân có thể phòng ngừa của suy giảm phát triển nhận thức trên toàn cầu.
Ở người trưởng thành, thiếu i-ốt có thể liên quan đến mệt mỏi, giảm tập trung và thay đổi tâm trạng.
Lưu ý, hiện nay thực phẩm chức năng được sử dụng phổ biến như một giải pháp nhanh cho mệt mỏi, suy giảm trí nhớ hoặc thiếu năng lượng. Tuy nhiên, việc tự ý bổ sung có thể tiềm ẩn rủi ro, bởi không phải mọi triệu chứng đều do thiếu vi chất. Nhiều bệnh lý khác như rối loạn tuyến giáp, thiếu máu, rối loạn thần kinh hoặc stress mạn tính cũng có biểu hiện tương tự.
Ngoài ra, việc bổ sung quá mức một số vi chất như sắt, kẽm hoặc vitamin A có thể gây tác dụng ngược. Ví dụ, dư thừa kẽm có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu đồng, từ đó gây rối loạn thần kinh. Do đó, thay vì tự ý dùng thực phẩm chức năng, người dân nên: Khám và xét nghiệm khi có triệu chứng kéo dài, duy trì chế độ ăn cân bằng, bổ sung vi chất theo chỉ định y tế khi cần thiết…
Thiếu hụt vitamin và khoáng chất thường tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua. Những dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, tê bì tay chân, giảm tập trung hay thay đổi tâm trạng có thể là tín hiệu cảnh báo sớm của cơ thể. Việc nhận biết sớm và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý có vai trò quan trọng trong phòng ngừa rối loạn sức khỏe lâu dài. Khi triệu chứng kéo dài, người dân nên thăm khám để được đánh giá chính xác, tránh tự chẩn đoán hoặc tự ý bổ sung vi chất.
Mời bạn xem thêm video:
Dấu hiệu cơ thể thừa vitamin D.
