Nếu túi phình vỡ, người bệnh có nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề nếu không được cấp cứu kịp thời.
Phình động mạch não không phải là bệnh hiếm gặp. Tỷ lệ mắc trong cộng đồng khoảng 3,2% dân số. Đáng lo ngại, khoảng một nửa số trường hợp túi phình bị vỡ có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và thăm khám ngay khi có triệu chứng bất thường có ý nghĩa rất quan trọng.
1. Phình động mạch não nguy hiểm như thế nào?
Phình động mạch não là tình trạng thành mạch máu não bị suy yếu, giãn phình thành một túi nhỏ. Khi túi phình phát triển lớn hoặc chịu áp lực quá mức, thành mạch có thể bị vỡ, gây chảy máu dưới nhện – một trong những dạng đột quỵ nguy hiểm nhất.
Chảy máu dưới nhện do vỡ túi phình chiếm khoảng 60-70% các trường hợp xuất huyết dưới nhện. Đây là tình trạng cấp cứu thần kinh với tỷ lệ tử vong và tàn tật rất cao.
Thống kê cho thấy: khoảng 30% người bệnh tử vong trước khi đến được cơ sở y tế. Khoảng 30% trường hợp sống sót phải đối mặt với các di chứng thần kinh từ nhẹ đến nặng. Nguy cơ túi phình tái vỡ rất cao, đặc biệt trong hai tuần đầu sau lần xuất huyết đầu tiên, với tỷ lệ khoảng 20%. Nếu xảy ra vỡ lần thứ hai, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%. Ngoài nguy cơ xuất huyết, người bệnh còn có thể gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng khác như não úng thủy cấp hoặc mạn tính, co thắt mạch não, nhồi máu não và tổn thương thần kinh kéo dài.
Chính vì vậy, khi túi phình động mạch não bị vỡ, người bệnh cần được cấp cứu và điều trị càng sớm càng tốt nhằm ngăn ngừa tái xuất huyết, giảm tỷ lệ tử vong cũng như hạn chế các di chứng lâu dài.
Các bác sĩ can thiệp cho người bệnh bị mạch não ảnh. Ảnh BVBM
2. Dấu hiệu nhận biết không nên bỏ qua
Túi phình động mạch não có thể diễn tiến theo hai tình huống khác nhau.
- Túi phình chưa vỡ: phần lớn trường hợp không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ khi chụp cộng hưởng từ hoặc chụp cắt lớp vì một lý do khác.
Tuy nhiên, nếu túi phình lớn dần và chèn ép các cấu trúc thần kinh xung quanh, người bệnh có thể xuất hiện: Đau đầu kéo dài hoặc tái diễn, sụp mi, song thị hoặc giảm thị lực, liệt nửa người, yếu tay chân...
Một số trường hợp có thể xuất hiện nhồi máu não do cục máu đông từ túi phình di chuyển gây tắc mạch. Nguy cơ vỡ của túi phình tăng theo kích thước. Túi phình càng lớn thì khả năng vỡ càng cao.
- Túi phình đã vỡ
Khi túi phình vỡ, người bệnh thường xuất hiện cơn đau đầu dữ dội đột ngột, được mô tả như "đau đầu sét đánh" hoặc "cơn đau đầu tồi tệ nhất trong đời". Các triệu chứng thường gặp gồm:
- Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột.
- Buồn nôn, nôn.
- Cứng gáy.
- Rối loạn ý thức.
- Co giật.
- Hôn mê trong các trường hợp nặng.
Đây là tình trạng cấp cứu tuyệt đối. Người bệnh cần được đưa đến bệnh viện có chuyên khoa thần kinh hoặc đột quỵ ngay lập tức.
3. Chẩn đoán bằng phương pháp nào?
Việc chẩn đoán phụ thuộc vào tình trạng túi phình đã vỡ hay chưa. Đối với trường hợp nghi ngờ túi phình đã vỡ gây chảy máu dưới nhện, chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não đa dãy là phương pháp được ưu tiên vì có độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao, đặc biệt nếu thực hiện sớm sau khi khởi phát triệu chứng.
Chụp CT giúp phát hiện chính xác tình trạng xuất huyết trong khoang dưới nhện, nhu mô não hoặc não thất. Sau đó, chụp mạch máu não bằng CT (CTA) sẽ giúp xác định vị trí, kích thước và hình dạng túi phình để lập kế hoạch điều trị.
Đối với túi phình chưa vỡ, cộng hưởng từ não kết hợp chụp cộng hưởng từ mạch máu não (MRI/MRA) thường được ưu tiên lựa chọn. Phương pháp này không xâm lấn, cho độ chính xác cao và rất hữu ích trong tầm soát ở những người có nguy cơ cao hoặc theo dõi sau điều trị.
4. Chủ động phát hiện sớm để giảm nguy cơ biến chứng
Các chuyên gia khuyến cáo không nên chủ quan với những cơn đau đầu kéo dài, đau đầu bất thường hoặc đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, đặc biệt khi kèm theo buồn nôn, nôn, nhìn mờ hoặc rối loạn ý thức.
Những người có tiền sử gia đình mắc phình động mạch não, tăng huyết áp lâu năm hoặc các bệnh lý mạch máu nên khám chuyên khoa thần kinh định kỳ và thực hiện các xét nghiệm tầm soát khi có chỉ định của bác sĩ.
Phát hiện sớm túi phình động mạch não trước khi vỡ giúp người bệnh có cơ hội được điều trị chủ động bằng các phương pháp hiện đại như can thiệp nội mạch hoặc phẫu thuật, từ đó giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ, tử vong và các di chứng thần kinh nặng nề.
Đau đầu kéo dài người phụ nữ phát hiện túi phình động mạch não nguy hiểm
Nhiều năm chịu đựng những cơn đau đầu, chóng mặt kéo dài, một phụ nữ 65 tuổi ở Ninh Bình bất ngờ được phát hiện túi phình lớn tại động mạch cảnh trong trái, có nguy cơ vỡ cao.
Theo Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, người bệnh nhiều lần đi khám nhưng chưa xác định được nguyên nhân. Gần đây, các cơn đau đầu xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn nên được chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) và chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Kết quả phát hiện túi phình lớn ở đoạn C5 động mạch cảnh trong trái, bờ không đều, cấu trúc phức tạp và nguy cơ vỡ cao.
Sau hội chẩn, các bác sĩ quyết định can thiệp bằng kỹ thuật đặt stent chuyển dòng - phương pháp phù hợp với các túi phình lớn, cổ rộng hoặc có hình thái phức tạp. Sau can thiệp, người bệnh ổn định, không xuất hiện thiếu hụt thần kinh mới và hồi phục thuận lợi.
Theo các bác sĩ, túi phình động mạch não hình thành khi thành mạch bị suy yếu, giãn phồng dưới áp lực dòng máu. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ. Khi túi phình vỡ có thể gây xuất huyết não, xuất huyết dưới nhện, hôn mê, thậm chí tử vong.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan với tình trạng đau đầu kéo dài, đau đầu ngày càng tăng, đặc biệt khi kèm chóng mặt hoặc các triệu chứng thần kinh bất thường. Việc thăm khám và chẩn đoán sớm giúp phát hiện các bất thường mạch máu não, từ đó có hướng điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
