Về mặt y khoa, đau cổ vai cánh tay thường nằm trong hội chứng cổ vai cánh tay, là một nhóm triệu chứng liên quan đến các bệnh lý của cột sống cổ, gây đau vùng cổ, vai và có thể lan xuống cánh tay, bàn tay theo đường đi của rễ thần kinh.
Hội chứng đau cổ vai cánh tay là tình trạng tổn thương hoặc rối loạn chức năng các rễ thần kinh cổ. Những rễ thần kinh này chi phối cảm giác và vận động của vai, cánh tay và bàn tay, nên khi bị chèn ép hoặc kích thích sẽ gây ra các triệu chứng đau, tê, yếu tay.
Khác với các bệnh viêm khớp, hội chứng này không phải là bệnh viêm đơn thuần, mà chủ yếu là đau dây thần kinh do thoái hóa, chèn ép hoặc biến đổi cấu trúc của cột sống cổ.
1. Nguyên nhân thường gặp gây đau cổ vai cánh tay
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hội chứng đau cổ vai cánh tay, trong đó phổ biến nhất gồm:
- Thoái hóa cột sống cổ (chiếm khoảng 70–80%)
Thoái hóa làm: Đĩa đệm mất nước, xẹp dần; Hình thành gai xương; Hẹp lỗ tiếp hợp nơi rễ thần kinh đi ra...từ đó gây chèn ép rễ thần kinh cổ, dẫn đến đau lan từ cổ xuống vai và cánh tay.
- Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ (khoảng 20–25%)
Khi nhân nhầy của đĩa đệm thoát ra ngoài, sẽ: Chèn ép trực tiếp rễ thần kinh hoặc tủy sống; Gây đau dữ dội, tê bì, yếu tay; Có thể kèm theo rối loạn cảm giác rõ rệt
- Các nguyên nhân khác
Chấn thương vùng cổ (tai nạn, té ngã); Khối u chèn ép thần kinh; Viêm cột sống cổ; Loãng xương làm xẹp thân đốt sống
Đau cổ vai cánh tay không nên xem nhẹ, bởi nếu kéo dài và không điều trị đúng cách, bệnh có thể trở thành mạn tính
Những yếu tố nguy cơ dễ mắc đau cổ vai cánh tay
Trong thực tế lâm sàng, bệnh thường gặp ở: Người cao tuổi; Phụ nữ trung niên; Người làm việc văn phòng, sử dụng máy tính, điện thoại nhiều; Người có tư thế sinh hoạt và lao động sai; Người có bệnh nền như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm... Những yếu tố này làm cột sống cổ chịu áp lực kéo dài, dẫn đến tổn thương sớm.
2. Biểu hiện lâm sàng của đau cổ vai cánh tay
Các triệu chứng thường gặp bao gồm: Đau vùng cổ vai gáy, đau lan xuống một bên cánh tay; Cơn đau có thể âm ỉ, kéo dài hoặc đau nhói từng đợt; Đau tăng khi xoay đầu, cúi gập cổ về phía đau; Tê bì, kiến bò, giảm cảm giác ở tay hoặc ngón tay; Yếu cơ tay, cầm nắm kém; Hạn chế vận động cổ, có thể kèm theo vẹo cổ, cứng cổ; Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện rối loạn vận động rõ, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ khám lâm sàng đánh giá mức độ đau, tê, yếu; Kiểm tra phản xạ gân xương.
Chỉ định các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như: X-quang cột sống cổ; MRI cột sống cổ; CT scan trong một số trường hợp đặc biệt' Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân là yếu tố quyết định hướng điều trị.
3. Phương pháp điều trị đau cổ vai cánh tay
Nguyên tắc điều trị là giảm triệu chứng kết hợp xử lý nguyên nhân nếu có thể.
● Điều trị nội khoa và phục hồi chức năng
Sử dụng thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ khi cần kết hợp vật lý trị liệu, phục hồi chức năng; Điện châm, xoa bóp, bấm huyệt, giác hơi theo chỉ định; Trong giai đoạn đau cấp hoặc sau chấn thương, có thể dùng đai cổ mềm để bất động tương đối.
● Tập luyện và điều chỉnh sinh hoạt
Tập các bài vận động cổ, vai, cánh tay phù hợp; Điều chỉnh tư thế ngồi làm việc, sử dụng máy tính; Tránh mang vác nặng, tránh cúi gập cổ kéo dài.
● Điều trị ngoại khoa
Chỉ định phẫu thuật khi: Đau kéo dài, điều trị nội khoa không hiệu quả; Có tổn thương thần kinh nặng, tiến triển; Có chèn ép tủy cổ rõ rệt.
Các phương pháp phẫu thuật gồm: Giải phóng chèn ép rễ thần kinh; Lấy nhân nhầy đĩa đệm thoát vị; Cố định, làm vững cột sống cổ.
4. Phòng ngừa đau cổ vai cánh tay hiệu quả
Để phòng tránh và hạn chế tái phát, người bệnh cần: Xây dựng lối sống khoa học, vận động thường xuyên; Tập các bài tập cho cổ và cánh tay; Làm việc - nghỉ ngơi hợp lý, tránh ngồi lâu một tư thế; Duy trì tư thế ngồi đúng, tránh cúi cổ kéo dài; Xoa bóp, massage vùng cổ vai sau khi làm việc; Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung canxi, vitamin D, kali; Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người có tiền sử bệnh.
Lời khuyên của bác sĩ
Đau cổ vai cánh tay không nên xem nhẹ, bởi nếu kéo dài và không điều trị đúng cách, bệnh có thể trở thành mạn tính, gây ảnh hưởng lâu dài đến vận động và chất lượng sống. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng và thay đổi lối sống khoa học chính là chìa khóa quan trọng giúp người bệnh kiểm soát bệnh hiệu quả và phòng ngừa tái phát.
