Đau cổ, đau lưng ở trẻ có thể liên quan đến tư thế học tập, vận động hoặc chấn thương. Tuy nhiên, khi triệu chứng kéo dài hoặc đi kèm những thay đổi bất thường về dáng đứng, dáng đi, phụ huynh cần lưu ý nguy cơ bệnh lý cột sống, trong đó có cong vẹo cột sống.
1. Nguyên nhân gây đau cổ, đau lưng ở trẻ
Đau cổ, đau lưng không chỉ gặp ở người trưởng thành mà còn có thể xuất hiện ở trẻ trong độ tuổi đi học. Khi trẻ thường xuyên than đau mỏi, nhiều phụ huynh cho rằng nguyên nhân là do ngồi học sai tư thế, dùng điện thoại quá lâu hoặc mang cặp sách nặng. Đây có thể là những yếu tố góp phần gây khó chịu ở cơ và vùng cột sống, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.
Một trong những tình huống thường gặp là trẻ giữ nguyên tư thế trong thời gian dài khi học bài, đọc sách hoặc sử dụng máy tính. Việc cúi đầu nhìn màn hình, gập người về phía trước, ngồi trên bàn ghế không phù hợp với chiều cao có thể làm tăng tải lên vùng cổ, vai và lưng. Khi ít thay đổi tư thế, các cơ phải duy trì trạng thái căng trong thời gian dài, khiến trẻ dễ mỏi hoặc đau sau buổi học.
Trẻ cũng có thể đau do vận động quá sức, chơi thể thao với cường độ cao, thực hiện động tác không phù hợp hoặc gặp chấn thương khi vui chơi. Tình trạng đau do căng cơ thường liên quan đến hoạt động trước đó và có thể giảm khi trẻ nghỉ ngơi, điều chỉnh sinh hoạt phù hợp. Tuy nhiên, phụ huynh không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài.
Đáng lưu ý, đau cổ, đau lưng không đồng nghĩa với cong vẹo cột sống. Phần lớn trường hợp cong vẹo cột sống vô căn ở trẻ không có nguyên nhân rõ ràng; bệnh có thể xuất hiện trong giai đoạn tăng trưởng nhanh và tiến triển mà trẻ không cảm thấy đau. Ngược lại, khi trẻ đã được chẩn đoán cong vẹo cột sống nhưng đau lưng nhiều, cần đánh giá để tìm nguyên nhân gây đau thay vì mặc định đó là biểu hiện của tình trạng cong vẹo.
Vì vậy, dù tư thế học tập và thói quen sinh hoạt cần được điều chỉnh, phụ huynh không nên chỉ tập trung vào yếu tố này khi trẻ đau kéo dài hoặc có những thay đổi bất thường về dáng đứng, dáng đi.
Trẻ đau cổ, đau lưng có thể do tư thế, vận động, nhưng cũng cần lưu ý dấu hiệu cong vẹo cột sống. Ảnh: AI.
2. Dấu hiệu nghi ngờ cong vẹo cột sống
Cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống cong bất thường sang bên, có thể kèm theo sự xoay của các đốt sống. Ở trẻ em và thanh thiếu niên, nhất là giai đoạn tăng trưởng nhanh, các dấu hiệu ban đầu đôi khi không rõ ràng. Trẻ vẫn học tập, vui chơi bình thường nên gia đình dễ bỏ qua những thay đổi nhỏ về hình dáng cơ thể.
Phụ huynh nên chú ý nếu nhận thấy trẻ có một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Hai vai không cân đối: Một bên vai cao hơn bên còn lại hoặc một bên xương bả vai nhô rõ hơn.
- Vùng eo và hông không đều: Khoảng trống giữa cánh tay và thân mình hai bên khác nhau, đường eo mất cân đối hoặc một bên hông nhô cao hơn.
- Thân người nghiêng lệch: Đầu không nằm cân đối trên thân mình, trẻ có xu hướng nghiêng người về một bên khi đứng.
- Lưng gồ không đều khi cúi về phía trước: Một bên lưng hoặc vùng xương sườn nhô cao hơn bên còn lại.
- Dáng mặc quần áo thay đổi: Áo thường bị kéo lệch, gấu áo không cân hoặc trang phục dường như không nằm đều trên hai bên vai, hông.
Các dấu hiệu này có thể gợi ý cong vẹo cột sống nhưng không đủ để khẳng định trẻ mắc bệnh. Sự khác biệt về tư thế hoặc hình dáng cơ thể đôi khi xuất phát từ nguyên nhân khác; cần có đánh giá chuyên môn để phân biệt.
Một điểm quan trọng là cong vẹo cột sống có thể không gây đau ở giai đoạn đầu. Do đó, nếu chỉ đưa trẻ đi khám khi trẻ than đau cổ hoặc đau lưng, gia đình có thể bỏ qua những trường hợp có bất thường về hình dáng cột sống nhưng chưa có triệu chứng. Ngược lại, đau cổ hoặc đau lưng đơn thuần cũng không phải căn cứ để kết luận trẻ bị cong vẹo.
Phụ huynh có thể quan sát dáng đứng và sự cân đối hai bên vai, hông của trẻ trong sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, không nên tự chẩn đoán hoặc thực hiện các động tác nắn chỉnh cột sống tại nhà khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
3. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Nếu trẻ thường xuyên đau cổ, đau lưng, triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng tăng, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá. Trẻ dưới 10 tuổi bị đau lưng không rõ nguyên nhân cũng cần được chú ý hơn, đặc biệt khi không có chấn thương hay hoạt động gắng sức trước đó.
Việc kiểm tra cột sống càng cần thiết khi đau đi kèm những thay đổi về dáng đứng, vai lệch, hai bên hông không cân đối hoặc lưng gồ khi cúi người. Trẻ trong giai đoạn dậy thì cần được theo dõi sát hơn nếu xuất hiện bất đối xứng cơ thể hoặc những thay đổi rõ rệt trong thời gian ngắn.
Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm xuất hiện cơn đau, mức độ đau, hoạt động gần đây và các triệu chứng đi kèm; đồng thời kiểm tra tư thế, độ cân đối của vai, hông và hình dáng cột sống. Tùy kết quả thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang hoặc thực hiện thêm các kiểm tra cần thiết để xác định tình trạng cột sống. Không phải trẻ nào đau cổ, đau lưng cũng cần chụp X-quang.
Đặc biệt, cần đưa trẻ đi khám khẩn cấp khi đau dữ dội sau chấn thương, đau kèm sốt, trẻ yếu hoặc tê tay chân, đi lại bất thường hay mất kiểm soát đại tiểu tiện. Đau về đêm làm trẻ thức giấc, đau tăng dần, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc tình trạng mệt mỏi kéo dài cũng là những dấu hiệu không nên bỏ qua.
Trong sinh hoạt hằng ngày, phụ huynh nên giúp trẻ bố trí bàn ghế phù hợp, thay đổi tư thế thường xuyên, nghỉ giải lao giữa các buổi học, duy trì hoạt động thể chất vừa sức và sử dụng cặp sách phù hợp. Những biện pháp này có thể giúp giảm căng mỏi do sinh hoạt, nhưng không thay thế việc khám khi có dấu hiệu bất thường.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Cần làm gì để phòng vẹo cột sống ở trẻ em
