Là chương trình y tế quốc gia liên quan trực tiếp tới sức khỏe của hàng triệu trẻ em trên cả nước, Tiêm chủng mở rộng (TCMR) trải qua một năm với nhiều khó khăn thách thức. Song với những cố gắng của những người làm công tác tiêm chủng từ Trung ương đến địa phương, những thành quả đạt được của TCMR tiếp tục được duy trì và hướng đến những mục tiêu quan trọng mới.
Lãnh đạo Bộ Y tế và Dự án TCMR thăm và kiểm tra điểm tiêm chủng vắc-xin sởi - Rubella tại trường học.
Tiếp tục duy trì những thành quả quan trọng
Bảo vệ thành quả thanh toán bại liệt:
Để duy trì thành quả thanh toán bệnh bại liệt, trong năm 2014, Dự án TCMR đã có những chỉ đạo để tiếp tục duy trì hệ thống giám sát các trường hợp liệt mềm cấp (LMC) với độ tin cậy theo quy định của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trong cả nước. Việt Nam tiếp tục không ghi nhận ca mắc virut bại liệt hoang dại. Để chủ động ngăn ngừa sự xâm nhập của virut bại liệt hoang dại, Dự án TCMR đã chỉ đạo các địa phương chuẩn bị và triển khai uống bổ sung vắc-xin OPV cho trẻ dưới 5 tuổi tại những vùng nguy cơ cao theo Quyết định số 4109/QĐ-BYT ngày 9/10/2014.
Khám sàng lọc trước khi tiêm chủng.
Duy trì thành quả loại trừ uốn ván sơ sinh (UVSS)
100% số huyện trong cả nước đạt tiêu chuẩn loại trừ UVSS, tiếp tục bảo vệ thành quả Loại trừ UVSS. Tuy nhiên, số trường hợp UVSS vẫn rải rác xuất hiện tại một số vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn như: Gia Lai, Sơn La, Lào Cai, Bình Phước, Lai Châu, Đăk Nông. Tại các địa phương này, việc tổ chức các chiến dịch tiêm vắc-xin uốn ván cho phụ nữ tuổi sinh đẻ, tiêm vét cho phụ nữ có thai cần được tăng cường và củng cố nhằm chủ động bảo vệ trẻ sơ sinh phòng bệnh UVSS và bà mẹ phòng bệnh uốn ván mẹ.
Tiêm chủng đầy đủ 8 loại vắc-xin (lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, Hib và sởi) cho trẻ dưới 1 tuổi:
Dự án TCMR luôn coi đây là những mục tiêu, chỉ tiêu cơ bản hết sức quan trọng trong việc duy trì thành quả TCMR đã đạt được. Dự án TCMR đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác tiêm chủng thường xuyên và thực hiện tiêm vét vắc-xin DPT-VGB-Hib, vắc-xin sởi cho trẻ em để đảm bảo hạn chế tối đa trẻ bỏ mũi. Theo báo cáo của các địa phương trong 9 tháng năm 2014 đã tiêm chủng đầy đủ cho 1.306.462 trẻ dưới 1 tuổi, đạt tỷ lệ 75%. Dự kiến kết quả của năm 2014 đạt mục tiêu đề ra >90%.
Tiêm vắc-xin sởi – Rubella cho trẻ.
Các hoạt động tiến tới loại trừ bệnh sởi:
Trong nửa đầu năm 2014, bệnh sởi xuất hiện tại một số địa phương. Nhằm chủ động phòng chống dịch sởi, thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế, Dự án TCMR đã triển khai tiêm vét vắc-xin sởi cho trẻ từ 9 tháng đến 2 tuổi trên phạm vi toàn quốc và tổ chức chiến dịch tiêm bổ sung vắc-xin sởi cho trẻ từ 2 tuổi đến dưới 10 tuổi tại 11 tỉnh nguy cơ cao với hàng triệu trẻ đã được tiêm chủng vắc-xin sởi. Ngay sau khi các hoạt động này được triển khai, bệnh sởi tại hầu hết các địa phương đã được khống chế.
Từ tháng 9/2014, được sự đồng ý của Chính phủ, chiến dịch tiêm vắc-xin sởi - Rubella đã được triển khai trên quy mô toàn quốc cho trẻ em từ 1 đến 14 tuổi. Đến ngày 15/12/2014, cả nước đã có trên 12 triệu trẻ đã được tiêm vắc-xin sởi - Rubella an toàn. Dự án TCMR không ghi nhận tai biến nguy hiểm nào liên quan đến việc tiêm vắc-xin sởi - Rubella.
Các vắc-xin viêm não Nhật Bản B, vắc-xin tả và vắc-xin thương hàn được triển khai theo kế hoạch.
Tính đến hết tháng 9/2014, đã có 47/63 tỉnh/thành phố triển khai tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản, đạt tỷ lệ tiêm chủng đủ 2 mũi là 79,8%.
Vắc-xin tả đã được triển khai tại 2 huyện của tỉnh Thừa Thiên Huế là TP. Huế và huyện Phú Vang đạt kết quả uống đủ 2 liều là 87,6% đạt chỉ tiêu đề ra.
Vắc-xin thương hàn cũng được triển khai tại 5 tỉnh là Điện Biên, Tiền Giang, An Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang.
Lãnh đạo Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương kiểm tra vắc-xin bảo quản tại Trạm y tế phường Trần Hưng Đạo, TP. Thái Bình. Ảnh: Mai Linh
Những khó khăn phải đối mặt
Công tác TCMR luôn nhận được sự quan tâm của Chính phủ, Bộ Y tế và các Bộ, ngành có liên quan cũng như sự ủng hộ của cộng đồng và xã hội, sự hỗ trợ về vắc-xin và dụng cụ tiêm chủng cũng như về kỹ thuật của các tổ chức quốc tế: UNICEF, WHO, GAVI... Mặc dầu vậy vẫn còn nhiều khó khăn phải đối mặt.
Số lượng cán bộ làm công tác tiêm chủng tại các tuyến nhiều nơi còn thiếu. Đội ngũ cán bộ làm công tác TCMR ở tuyến huyện, xã thường xuyên bị thay đổi cần được tập huấn về kỹ năng thực hành và quản lý tiêm chủng.
Kinh phí cấp các địa phương hạn chế, ưu tiên chi trả tiền công tiêm chủng đầy đủ các vắc-xin trong TCMR, chưa đáp ứng được nhu cầu tập huấn và hoạt động giám sát hỗ trợ các tuyến.
Bệnh bại liệt còn lưu hành ở nhiều nước trên thế giới có nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam. Tỷ lệ đẻ tại nhà cao, việc chăm sóc sản khoa vô khuẩn chưa được phổ biến ở miền núi, vùng khó khăn. Những yếu tố trên có thể ảnh hưởng tới việc duy trì mục tiêu thanh toán bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh.
Các mục tiêu loại trừ bệnh sởi và khống chế tỷ lệ nhiễm virut viêm gan B ở trẻ nhỏ đang gần đến, song để đạt được các mục tiêu này vẫn còn nhiều thách thức đòi hỏi sự nỗ lực hơn nữa, sự phối hợp giữa hệ thống y tế dự phòng và điều trị, sự vào cuộc của các cấp chính quyền, các ban ngành đoàn thể nhằm xã hội hóa hơn nữa công tác tiêm chủng mở rộng.
Nhìn lại những khó khăn, thách thức và kết quả đạt được trong năm 2014 cho thấy những nỗ lực công sức của các cán bộ làm công tác TCMR các tuyến. Những thành quả này cũng đánh dấu bước tiến của Chương trình TCMR trong quá trình nâng cao chất lượng và tỷ lệ tiêm chủng, đưa dịch vụ tiêm chủng đến gần người dân hơn.
Mai Linh
