Doanh nghiệp khoa học công nghệ đang có nhiều cơ hội phát triển
Chiều ngày 27/1, Hội thảo "Cơ hội và Chính sách hỗ trợ Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ", do Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) phối hợp với VGreen tổ chức tại Hà Nội.
Theo các chuyên gia, công nghệ giữ vai trò then chốt trong phát triển doanh nghiệp thời Cách mạng công nghiệp 4.0. Dù số doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí khoa học và công nghệ tăng nhanh, tỷ lệ được cấp chứng nhận vẫn thấp do thủ tục phức tạp và chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn. Cần đơn giản hóa thủ tục, hướng dẫn cụ thể và phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp và nhỏ, tiếp cận nguồn lực và phát triển bền vững.
Phát biểu tại hội thảo, TS Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghề nhấn mạnh, chủ đề về cơ chế, chính sách đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với các hội viên của Hội mà còn với cộng đồng doanh nghiệp nói chung.
Theo đó, thuật ngữ doanh nghiệp khoa học và công nghệ đã được đề cập từ gần 20 năm trước. Năm 2007, Chính phủ ban hành nghị định liên quan đến loại hình doanh nghiệp này. Tuy nhiên, sau gần hai thập kỷ triển khai trên phạm vi cả nước, hiệu quả đạt được vẫn còn hạn chế, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
TS Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam.
Theo TS Nguyễn Quân, trong giai đoạn hiện nay, doanh nghiệp đang đứng trước những thuận lợi rất lớn khi nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã và đang được ban hành. Trong số đó, hai nghị quyết có ý nghĩa trực tiếp và thiết thực nhất đối với doanh nghiệp là Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, và Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, thực chất là phát triển doanh nghiệp tư nhân.
Nếu các quan điểm mang tính đột phá trong các nghị quyết này được triển khai đầy đủ, được thể chế hóa hiệu quả thông qua hệ thống luật pháp, nghị định, thông tư, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội phát triển rất lớn. Từ đó, trong tương lai có thể hình thành một hệ thống doanh nghiệp hiện đại, hoạt động hiệu quả, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế đất nước.
"Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tục, hướng tới năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại, có thu nhập cao, chỉ có thể đạt được khi đất nước có hàng triệu doanh nghiệp sở hữu trình độ công nghệ cao, năng lực đổi mới sáng tạo mạnh và hoạt động hiệu quả, đóng góp lớn cho nền kinh tế", TS Nguyễn Quân nói.
Trong khuôn khổ Hội thảo về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ do Hội Tự động hóa Việt Nam phối hợp tổ chức, hệ sinh thái Medifood VGreen chính thức ra mắt với các sản phẩm kombucha thuần thực vật, giấm táo kombucha và men gừng kombucha. Sự kiện giới thiệu mô hình doanh nghiệp KH&CN phát triển từ thực tiễn sản xuất, ứng dụng công nghệ sinh học và dinh dưỡng khoa học, góp phần minh họa quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành sản phẩm phục vụ chăm sóc sức khỏe chủ động.
Doanh nghiệp là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
TS Phạm Thế Dũng, Hội Tự động hóa Việt Nam cho biết, sau hơn 40 năm hình thành và phát triển chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN&ĐMST), vai trò của doanh nghiệp ngày càng được xác định rõ là lực lượng trung tâm trong việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu, làm chủ và phát triển công nghệ. Nhà nước, viện nghiên cứu và trường đại học chuyển dần sang vai trò hỗ trợ, đồng hành và kiến tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.
Chính sách hỗ trợ được thiết kế phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp, từ doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khoa học và công nghệ đến doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Theo TS Phạm Thế Dũng, chính sách KHCN&ĐMST hiện nay tập trung vào bốn nhóm hỗ trợ chính gồm nâng cao năng lực khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho doanh nghiệp thông qua đào tạo, tư vấn chuyên sâu, xây dựng bộ phận R&D, hỗ trợ quản trị doanh nghiệp, kỹ năng số cho người lao động, áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, phát triển hạ tầng KHCN&ĐMST.
Hỗ trợ tài chính cho hoạt động KHCN&ĐMST, bao gồm tài trợ nhiệm vụ khoa học và công nghệ, ưu đãi và bảo lãnh thuế, quỹ phát triển KHCN, quỹ đổi mới công nghệ, cũng như cơ chế đồng tài trợ và chia sẻ rủi ro.
Hỗ trợ chuyển giao, làm chủ và phát triển công nghệ, thông qua hoạt động nhập khẩu và giải mã công nghệ, thử nghiệm – trình diễn công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tăng cường liên kết viện – trường – doanh nghiệp.
Hỗ trợ về sở hữu trí tuệ, từ đăng ký bảo hộ sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đến tư vấn khai thác dữ liệu sở hữu trí tuệ và phát triển tài sản trí tuệ.
Theo TS Nguyễn Quân, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của doanh nghiệp. Những năm gần đây, số lượng doanh nghiệp có ứng dụng công nghệ tại Việt Nam tăng nhanh, nhiều doanh nghiệp đã đáp ứng đầy đủ tiêu chí doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận vẫn còn khiêm tốn.
Nguyên nhân chủ yếu là do doanh nghiệp chưa thực sự cảm nhận được lợi ích thiết thực từ các chính sách ưu đãi của Nhà nước, đặc biệt là về thuế, đất đai và tín dụng. Bên cạnh đó, thủ tục hành chính còn phức tạp, hướng dẫn chưa đủ cụ thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận chính sách.
Theo các chuyên gia, để thúc đẩy lực lượng doanh nghiệp khoa học và công nghệ, cần đơn giản hóa thủ tục, có hướng dẫn mang tính "cầm tay chỉ việc", tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Việc hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro đầu tư cho doanh nghiệp công nghệ là yếu tố then chốt, bởi tài sản lớn nhất của nhóm doanh nghiệp này chính là tài sản trí tuệ. Chỉ khi đó, doanh nghiệp khoa học và công nghệ mới có thể phát triển hiệu quả và bền vững.
