Sự xuất hiện của các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật... trong phương thức xét tuyển vào khối ngành Sức khỏe tại một số cơ sở đào tạo thời gian qua đã thu hút sự chú ý của dư luận. Nhiều ý kiến quan ngại rằng việc tách rời các môn khoa học sự sống khỏi tiêu chuẩn đầu vào không chỉ là sự thay đổi về kỹ thuật tuyển sinh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự đồng bộ trong quy trình đào tạo của một lĩnh vực khoa học thực chứng.
Để làm rõ vấn đề này dưới góc độ chính sách, TS. Lê Viết Khuyến - Phó Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam; nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã có những chia sẻ với Suckhoedoisong.vn.
Nguy cơ phá vỡ logic hệ thống từ sự nhầm lẫn kiến thức nguồn
Dưới góc độ quản trị giáo dục, TS. Lê Viết Khuyến phân tích, ngành y là lĩnh vực đặc thù nên kiến thức nền tảng bắt buộc phải dựa trên các môn khoa học sự sống, trong đó Sinh học giữ vai trò chủ lực. Theo ông, hiện nay đang tồn tại sự nhầm lẫn giữa "kiến thức công cụ" và "kiến thức nền tảng". Trong khi Ngữ văn, Lịch sử hay Ngoại ngữ chỉ là các kỹ năng bổ trợ, thì Sinh học chính là vốn tri thức nguồn để hình thành tư duy chuyên môn y học.
TS. Lê Viết Khuyến - Phó Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam; nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo).
TS. Lê Viết Khuyến lưu ý, việc thiếu nhất quán trong lựa chọn tổ hợp xét tuyển là biểu hiện của xu hướng ưu tiên quy mô thay vì bảo đảm chuẩn mực nhân lực. Nếu thiếu hụt nền tảng khoa học sự sống ngay từ đầu, người học sẽ gặp rào cản lớn khi tiếp cận chương trình đào tạo chuyên sâu và khó có khả năng tự cập nhật tri thức để hành nghề chuyên nghiệp.
Từ nhãn quan của một nhà hoạch định chính sách giáo dục đại học, TS. Lê Viết Khuyến khẳng định, không thể phá vỡ logic hệ thống đã được chuẩn hóa chỉ để giải quyết bài toán chỉ tiêu. Thực tế cho thấy nhiều đơn vị đang hiểu tự chủ một cách phiến diện là tự túc kinh phí. Khi mục tiêu tài chính trở thành áp lực, vai trò định hướng cơ cấu đào tạo dễ bị buông lỏng, dẫn đến việc xây dựng các tổ hợp xét tuyển thiếu tính liên kết khoa học. "Đây là vấn đề thực tế khi áp lực tự chủ tài chính khiến một số đơn vị hiểu sai quyền hạn, dẫn đến tình trạng "tuyển sinh một đường, đào tạo một nẻo" nhằm tăng nguồn thu".
Tự chủ đại học không thể bỏ ngỏ trách nhiệm giải trình về chất lượng đầu vào
Xét trên mối liên hệ giữa hướng nghiệp và quản trị đào tạo, mô hình các khối thi truyền thống vốn gắn liền với công tác định hướng nghề nghiệp rõ ràng. Việc mở rộng quá nhiều tổ hợp không phù hợp sẽ khiến người học khó xác định mối liên hệ giữa kiến thức phổ thông và chương trình đại học. Điều này không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội mà còn làm xói mòn giá trị cốt lõi của ngành y, một lĩnh vực đòi hỏi sự khắt khe bậc nhất về nhân lực.
TS. Lê Viết Khuyến lưu ý, nếu các trường nới lỏng cửa đầu vào bằng mọi giá mà không giải trình được chất lượng đầu ra tương ứng với chuẩn mực nghề nghiệp, đó là sự "tự chủ thiếu trách nhiệm" với xã hội và tương lai của người học.
Từ thực tế các cơ sở đào tạo thuộc Bộ Y tế vẫn duy trì tiêu chí khắt khe nhờ hệ thống hội đồng khoa học tham mưu chuẩn mực, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học kiến nghị Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phối hợp thiết lập khung năng lực đầu vào bắt buộc. Trong đó, cần phân định rõ phần nền tảng gồm các môn Sinh học và Hóa học là "quy định cứng" không thể thay thế để định hướng chất lượng toàn hệ thống.
Nhà nước cần có những quy định cụ thể và chi tiết đối với những cơ sở chưa đủ mạnh về năng lực học thuật. Việc đội ngũ kế cận thiếu hụt tư duy khoa học từ đầu sẽ tạo ra lỗ hổng trong quá trình tiếp nhận tri thức chuyên môn, từ đó gián tiếp gây rủi ro cho chất lượng hành nghề trong tương lai. TS. Lê Viết Khuyến đề xuất, cơ quan quản lý cần quyết liệt hơn trong việc đưa ra các tiêu chuẩn cứng để bảo vệ uy tín đào tạo y khoa quốc gia và bảo đảm sức khỏe nhân dân.
