Đạo diễn lừng danh Hollywood Oliver Stone, nguyên là một cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam (VN) nói: “Tôi luôn bị ám ảnh bởi cuộc chiến tranh tại VN mà chính tôi đã tham gia một thời gian. Chính những đau thương, mất mát, sự chịu thương chịu khó, can trường của các bạn VN đã là nguồn cảm hứng vô tận cho tôi thực hiện 3 bộ phim về VN, trong đó có một phim nói về tự truyện của cá nhân tôi...”
Nỗi ám ảnh khôn nguôi
 |
Trong cái nắng, cái gió của miền Trung, người dân Tịnh Khê, Sơn Tịnh, Quảng Ngãi đã bất ngờ đón một vị khách không mời, mà trước đây đã có một thời ông ta là người ở phía bên kia chiến tuyến, nhưng hôm nay bà con làng Tư Cung, Tịnh Khê không chỉ dành cho vị khách từ nước Mỹ tới chiếc nón lá che mát mái đầu mà còn có cả tấm lòng bao dung, tha thứ khiến ông không thể kìm nổi xúc động, phải thốt lên trước báo giới và người dân Tịnh Khê ngay khi ông vừa đặt chân tới mảnh đất này: Tôi bái phục đất nước VN. Chúng tôi phải nhớ lại quá khứ ở Mỹ Lai (tên gọi khác của thôn Tư Cung thời chiến tranh chống Mỹ - H.A), nếu không, chúng tôi sẽ lặp lại sai lầm. Tôi rất vui và xúc động khi trở lại mảnh đất này. Nhưng lúc này còn quá sớm để nói về công việc...
Vì tương lai của hai dân tộc, hai đất nước, có thể gác lại quá khứ. Tuy cái nắng, cái gió và sự nghèo đói vẫn còn đè nặng lên đôi vai mỗi cuộc đời người dân nơi đây, nhưng nào đã thấm gì đâu so với cái ngày nghiệt ngã ấy cách đây hơn 40 năm về trước. Oliver Stone không phải là người trực tiếp tham gia vụ thảm sát dân thường ở Mỹ Lai, nhưng dường như ông luôn cảm thấy có một điều gì đó thật sự bất ổn và có lỗi khi chưa làm sáng tỏ được sự thật về bản chất của cuộc chiến tranh VN, nhất là vụ thảm sát đẫm máu người dân lành vô tội tại Mỹ Lai năm xưa. Vụ thảm sát đã sát hại 504 người, trong đó có 182 phụ nữ, 173 trẻ em, 60 cụ già, 24 gia đình bị giết sạch, 247 ngôi nhà bị thiêu cháy. Vụ thảm sát Mỹ Lai được xem là vết ô nhục lớn nhất mà quân đội Hoa Kỳ mắc phải ở chiến trường Việt Nam.
Quá khứ có thể sẽ được khép lại, những vết thương trên da thịt mỗi người rồi cũng sẽ được thời gian làm cho mọc da non hoặc thành sẹo, nhưng những vết thương trong tâm hồn con người thì vẫn còn đó khiến ông thấy mình có bổn phận phải nói lên sự thật dù chỉ là một tiếng nói nhỏ nhoi nhưng cũng để góp phần xoa dịu nỗi đau. Hơn thế, có lẽ không chỉ có quá khứ mà còn cả trong hiện tại và tương lai, đất nước và con người Việt Nam vẫn còn tiềm ẩn bao điều kỳ diệu làm cho nhiều người Mỹ cũng như bạn bè quốc tế không thể bỏ qua cơ hội khám phá. Quên làm sao khi vẫn còn đó những nhân chứng sống như cụ Hà Thị Quí, 84 tuổi; anh Phạm Công Thành cũng là một nạn nhân sống sót từ vụ thảm sát Mỹ Lai năm xưa, hiện là Giám đốc Bảo tàng Chiến tích chiến tranh ở Tịnh Khê...
Nguồn cảm hứng sáng tạo vô tận
Đối với đạo diễn Oliver Stone thì mảnh đất và con người VN đã đem lại cho ông khá nhiều vinh quang trên con đường nghệ thuật. Có lẽ vì thế nên cách đây chưa lâu, ông đã thay vì ý định làm các bộ phim về chiến tranh I-rắc hay cuộc truy lùng tên trùm khủng bố quốc tế Bin Laden bằng việc làm một bộ phim thứ tư về VN. Vào một ngày cách đây chưa lâu, ông đã bí mật bay sang Việt Nam và đi thẳng đến Tịnh Khê với mục đích là để được nhìn tận mắt sự kỳ diệu của mảnh đất và con người nơi đây, mà trong suốt hơn 40 năm qua, sự kiện ấy như một cái gai nằm ẩn sâu trong trái tim ông. Chuyến đi của ông đã làm cho dư luận Mỹ, phim trường Hô-li-út và ngay cả những người VN cũng hoàn toàn bị bất ngờ. Những bộ phim mà ông đã làm về chiến tranh VN là: “Trung đội” (Platoon, 1986), “Sinh ngày Bốn tháng Bảy”. Cả hai phim đã đoạt giải Oscar cho đạo diễn xuất sắc nhất. Còn “Trời và Đất” là bộ phim được ông chuyển thể kịch bản truyện “Đảo lộn đất trời” của bà Phùng Lệ Lý, một Việt kiều quê gốc tại Quảng Nam, đoạt giải Quả cầu vàng năm 1993. Ngoài ra ông còn nhận được 35 giải thưởng điện ảnh danh giá khác, trong đó có 1 giải Oscar về kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất cho phim “Chuyến tàu tốc hành lúc nửa đêm”.
Khi được hỏi về lý do tại sao ông lại quyết định làm phim về vụ thảm sát ở Mỹ Lai cách đây hơn 40 năm, Oliver Stone cho biết: Tôi làm bộ phim về Mỹ Lai bởi chưa nhiều người biết rõ câu chuyện xảy ra như thế nào. Nhiệm vụ của tôi là khám phá, tìm ra điều đó. Nhà sản xuất phim John Kilik cho biết thêm: “Với tinh thần công dân, Oliver Stone không muốn nước Mỹ lại phạm phải sai lầm tại Iraq như trong cuộc chiến ở VN. Với tinh thần phản kháng bạo lực, ông muốn thông qua tác phẩm của mình kêu gọi sự khoan hòa, nhân ái trên phạm vi toàn cầu từ thông điệp “Cánh đồng chết”.
Theo dự kiến, bộ phim “Cánh đồng chết” do Nico Alen viết kịch bản, Oliver Stone làm đạo diễn với sự tham gia của tài tử thượng thặng Bruce Ulit và nam tài tử trẻ Channing Tatum. Bruce Ulit sẽ thủ vai tướng Mỹ Ulliam Pia, người chủ trì cuộc điều tra vụ thảm sát ở Mỹ Lai và Channing Tatum thủ vai Hot Tomson, một phi công lái trực thăng, vì không muốn nhìn thấy cảnh hơn 500 người dân Mỹ Lai bị lính Mỹ tàn sát như súc vật nên đã cho số lính Mỹ cuồng sát ấy biết rằng anh sẽ bắn thẳng vào họ nếu chúng cứ tiếp tục nã súng vào thường dân. Ngoài ra, nam diễn viên Michael Pena sẽ vào vai đại úy Enest Medina, viên chỉ huy văn phòng quân đội Mỹ trong chiến tranh Việt Nam và là người chỉ huy cuộc thảm sát Mỹ Lai, cuối cùng hắn đã phải trả giá cho những tội ác của mình. Dự kiến bộ phim có tổng kinh phí lên tới 40 triệu USD, do Hãng United Artist tài trợ, sẽ được hoàn tất và trình chiếu tại Việt Nam vào thời gian tới.
Hoàng Anh