Sau nhiều phiên làm việc căng thẳng, Hội nghị Bộ trưởng Thương mại các nước tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) tại Atlanta (Mỹ) tiếp tục kéo dài tới rạng sáng nay (5/10, theo giờ Việt nam). Tuy nhiên, giới phân tích vẫn lạc quan về kết quả cuối cùng của hội nghị với những thoả thuận tích cực đẻ các bên có thể ký kết TPP vào cuối năm nay.
12 nước thành viên đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã nhất trí kéo dài phiên đàm phán qua ngày Chủ nhật (4/10) để tất cả cùng tìm được một tiếng nói chung tháo gỡ những bất đồng còn vướng mắc. Đại diện Thương mại Mỹ Fronman đã đề xuất đàm phán mở rộng 24 giờ và Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Akira Amari đã chấp thuận. “Chúng tôi chấp nhận đề xuất của Mỹ với hai điều kiện. Hoa Kỳ phải đưa ra một quyết định cuối cùng về vấn đề bảo hộ độc quyền đối với các sản phẩm sinh dược thế hệ mới cũng như các vấn đề gây tranh cãi khác trong một thời gian hạn định ”. Ông Akira Amari nói “Chúng tôi sẽ không chấp nhận bất kỳ sự chậm trễ hơn nữa”.
Đến thời điểm này, 2 điểm mấu chốt khiến các bên chưa thể tiến tới một thỏa thuận cuối cùng là vấn đề Mỹ và Canada mở cửa thị trường đối với các sản phẩm bơ sữa của New Zealand và thời gian bảo hộ độc quyền đối với các sản phẩm sinh dược thế hệ mới. Phía Canada cho biết có khả năng sẽ có một diễn biến bất ngờ khi trước đó chính phủ Canada đã cam kết bồi thường thiệt hại cho nông dân khi nước này mở cửa thị trường. Liên quan tới thời gian bảo hộ độc quyền các sản phẩm sinh dược, 6 nước gồm Peru, Chile, Malaysia, New Zealand, Australia và Brunei tiếp tục phản đối nỗ lực của Mỹ muốn áp đặt khung thời gian giữ bảo hộ độc quyền cho các sản phẩm trên trong 8 năm. Các nước này cho rằng thời gian giữ độc quyền 5 năm là hợp lý đối với các sinh phẩm được bào chế từ tế bào sống và được dùng để điều trị bệnh ung thư hay một số bệnh khác. Nếu kéo dài thời gian bảo hộ tới 8 năm, sẽ phát sinh nhiều thiệt hại cho các nước khác trong TPP.
Bất đồng trong đàm phán TPP cũng đã trở thành một “vũ khí chính trị” lợi hại trong các cuộc khẩu chiến. Ít ngày trước cuộc tổng tuyển cử Canada, phát biểu trên báo chí ngày hôm qua (4/10), thủ lĩnh đảng đối lập Canada Mulcair đã chỉ trích Thủ tướng Stephen Harper thiếu minh bạch trong đàm phán TPP và chưa quan tâm đến lợi ích của người nông dân. Tại Nhật bản, nhiêu nông dân đã xuống đường biểu tình cho biết họ không muốn tham gia vào TPP.
Còn tại Mỹ, Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện Orrin Hatch đã tuyên bố rằng chính phủ “không nên vội vàng” kết thúc đàm phán nếu không đạt được các yêu cầu về mở cửa thị trường, quyền sở hữu trí tuệ và các ưu tiên khác theo luật về Quyền Thúc đẩy Thương mại (TPA) đã được Quốc hội Mỹ thông qua, nếu không, thỏa thuận đạt được sẽ khó được quốc hội nước này phê chuẩn.
Tuy nhiên, cũng đã có những tín hiệu tích cực cho thấy bất đồng trong đàm phán TPP đang dần được thu hẹp. Trong ngày đàm phán 30/9, Canada, Mexico, Mỹ và Nhật Bản đã đạt được thỏa thuận về tỷ lệ linh kiện có xuất xứ từ những nước ngoài khối TPP để sản phẩm ô tô có thể được miễn thuế nhập khẩu. Trước đó, Mexico và Canada muốn ô tô được miễn thuế trong TPP phải có ít nhất 45% linh kiện xuất phát từ các nước trong khối, trong khi Nhật Bản muốn tỷ lệ này chỉ ở mức 32,5%.
Theo giới phân tích, mặc dù quá trình đàm phán vẫn gặp khó khăn nhưng đã le lói những tia hy vọng mới cho thấy các bên đang hướng tới một thỏa thuận cuối cùng. Việc kéo dài thời gian đàm phán từ 30/9 đến 4/10, thay vì thời hạn 01/10 như dự kiến là một ví dụ. Bản thân 12 nước đều muốn ngồi lại với nhau để gỡ những nút thắt cuối thay vì ra về trong mâu thuẫn như các kỳ họp trước. “Tin tốt lành là không nước nào muốn rời khỏi bàn hội nghị mà không có thỏa thuận”, Bộ trưởng Kinh tế Mexico Ildefonso Guajardo cho biết. Theo dự kiến, kết thúc ngày 4/10 (tức sáng nay theo giờ Việt nam), đại diện thương mại 12 nước tham gia đàm phán TPP sẽ tổ chức họp báo công bố thoả thuận cuối cùng đạt được từ hội nghị./.
Nhật Quang (Theo NHK, AFP, Reuters)
