Vua Di Lan Đà ngự đến chùa San Khế Da (Sankeyya) chỗ Đại đức Na Tiên đang tạm trú. Ông tiến đến trước mặt Đại đức và cung kính vái chào, rồi khởi chuyện hỏi rằng:
- Bạch Đại đức, đạo Phật dạy rằng không có cái “Ta”. Vậy thì ai hành đạo, đắc quả và nhập Niết Bàn? Nếu không có cái “Ta” trong tên người thì ai giữ giới? Ai phạm giới? Nếu quả như vậy thì không ai tạo nghiệp lành, nghiệp dữ cũng không có. Những việc làm lành hay dữ đều không có quả báo gì hết. Ngay các đồng môn của Đại đức gọi Đại đức là Na Tiên cũng không có nốt? Và cái tên Na Tiên đó là ai? Kính mong Đại đức giải cho Trẫm được biết. Đại đức nghe rõ rồi chứ?
- Bần Tăng đã nghe rõ rồi.
- Người nghe đó có phải là Na Tiên không?
- Không phải đâu.
- Thế thì ai là Na Tiên? Cái gì là Na Tiên?
Bấy giờ, Đại đức Na Tiên chậm rãi tâu lại nhà vua rằng:
- Tâu Đại Vương, chẳng hay Đại Vương đến đây bằng phương tiện gì?
- Bạch Đại đức, Trẫm đến bằng xe.
- Vậy xin Đại Vương cho Bần Tăng biết rõ về cái xe. Gọng có phải là xe không?
- Thưa không phải.
- Trục có phải là xe không?
- Thưa không phải.
- Bánh có phải là xe không?
- Thưa không phải.
- Căm có phải là xe không?
- Thưa không phải.
- Thùng có phải là xe không?
- Thưa không phải.
- Ách có phải là xe không?
- Thưa không phải.
- Hay các món đó hợp lại và buộc
chung với nhau là xe?
- Thưa không phải.
- Hay ngoài các món đó, còn có món khác nào gọi là xe?
- Thưa cũng không phải.
- Vậy chứ xe là cái gì?
Nhà vua lặng thinh không trả lời. Đại đức Na Tiên dừng nghỉ một lát, rồi tâu rằng:
- Nãy giờ Bần Tăng đã gạn hỏi tận tường từng món một. Hết thảy đều bị Đại Vương phủ nhận. Theo lời phán bảo của Đại Vương, trong từng món nêu trên đều không phải xe và xe cũng không phải những món đó. Xe chỉ là cái danh suông, do những thứ không phải là xe tạm thời hợp lại thành một cái mà người ta tạm gọi là xe (duyên hợp). Cái “Ta” cũng là như thế.
HOÀNG LONG (Theo “Câu chuyện Phật giáo”) 16