Đại biểu Quốc hội: Thu hồi đất phải đi đôi với đảm bảo sinh kế người dân

29-10-2026 10:30 | Thời sự

SKĐS - Đại biểu Quốc hội kiến nghị miễn tiền sử dụng đất cho hộ nghèo và hoàn thiện cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đề xuất miễn tiền sử dụng đất cho hộ nghèo vùng dân tộc thiểu số

Tại phiên thảo luận về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) sáng 29/10, góp ý về chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) đề nghị sửa quy định tại điểm b khoản 2 Điều 15 theo hướng người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo khi chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở trong hạn mức được miễn tiền sử dụng đất, thay vì quy định chung là miễn, giảm.

Theo đại biểu, đối tượng thụ hưởng chính sách chủ yếu sinh sống tại vùng khó khăn, dựa vào sản xuất nông nghiệp và ít có tiền tích lũy.

Vì vậy, ngay cả khoản tiền phải nộp chỉ vài triệu đồng cũng có thể trở thành gánh nặng đối với nhiều gia đình. Nếu chính sách hỗ trợ được ban hành nhưng người dân không đủ khả năng thực hiện thì mục tiêu an sinh khó đạt được.

Từ những phân tích trên, đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc giữa nguồn thu ngân sách, chi phí hành chính và khó khăn thực tế của người dân, qua đó quy định rõ chính sách miễn hoàn toàn tiền sử dụng đất đối với các trường hợp đủ điều kiện.

Liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với đất bị ảnh hưởng bởi thiên tai, đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề nghị làm rõ căn cứ xác định thiệt hại về tài sản khi xảy ra lũ quét, sạt lở. Thực tế tại các địa phương miền núi cho thấy nhiều nhà cửa, công trình, cây cối và tài sản bị cuốn trôi, vùi lấp, không còn nguyên trạng, khiến việc kiểm đếm và định giá gặp nhiều khó khăn.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể việc xác minh, xác định giá trị tài sản bị thiệt hại do thiên tai, đồng thời làm rõ giá trị pháp lý của văn bản xác định thiệt hại do cơ quan có thẩm quyền lập, tạo cơ sở để địa phương triển khai chính sách và bảo đảm quyền lợi của người dân.

Bảo đảm quyền lợi người dân khi thu hồi đất, tái định cư

Góp ý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) nhấn mạnh đây là lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân và thường phát sinh các vụ khiếu nại, khiếu kiện phức tạp, kéo dài.

Đại biểu đề nghị cụ thể hóa tiêu chí nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ thông qua các tiêu chuẩn có thể kiểm chứng về hạ tầng, điều kiện sinh hoạt, khả năng tiếp cận dịch vụ công, việc làm và sinh kế lâu dài. Khu tái định cư cần được chuẩn bị đầy đủ trước khi di dời người dân.

Đối với đất nông nghiệp nằm xen kẽ trong khu dân cư, có nguồn gốc sử dụng ổn định qua nhiều thế hệ, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu cơ chế bồi thường phù hợp với nguồn gốc đất, quá trình sử dụng và tác động thực tế của việc thu hồi. Việc chỉ căn cứ vào mục đích sử dụng đất trên giấy tờ mà chưa đánh giá đầy đủ nguy cơ mất sinh kế có thể khiến người dân gặp khó khăn sau khi bàn giao đất.

Đại biểu cũng đề nghị quy định rõ quyền của người sử dụng đất trong thời gian dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa có quyết định thu hồi đất; đồng thời nghiên cứu các hình thức bồi thường, hỗ trợ bằng đất ở, nhà ở hoặc giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo đại biểu Lê Hữu Trí, thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội phải đi đôi với bảo đảm cuộc sống của người dân. Hoàn thành việc bồi thường không đồng nghĩa với hoàn thành trách nhiệm nếu người dân vẫn chưa có nơi ở ổn định và điều kiện tạo lập sinh kế lâu dài.

Về định giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, đại biểu đề nghị dự thảo luật quy định thống nhất nguyên tắc, phương pháp và quy trình xác định hệ số điều chỉnh giá đất trên phạm vi cả nước; tăng cường công khai dữ liệu, kiểm soát chất lượng thông tin đầu vào và có cơ chế giám sát độc lập.

Đại biểu nhấn mạnh cần hài hòa lợi ích của Nhà nước, người có đất bị thu hồi và nhà đầu tư. Đồng thời, phải phân định rõ giá đất phục vụ bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, giá đất làm căn cứ thực hiện nghĩa vụ tài chính, giá đất chuyển nhượng theo thỏa thuận và giá giao dịch trên thị trường, bảo đảm nguyên tắc xử lý chênh lệch minh bạch, phù hợp thực tế.