Phải rà soát thật kỹ các nguồn thực phẩm đưa vào trường học
Mới đây, Công an TP Hà Nội đã phát hiện đường dây giết mổ và tiêu thụ 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi, tương đương 300 tấn. Trong chuỗi này, Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát được xác định là đầu mối tiêu thụ và phân phối, cung cấp thịt ra thị trường cho người dân và các bếp ăn của 26 trường tiểu học và rất nhiều trường mầm non tư thục trên địa bàn TP Hà Nội và các tỉnh lân cận.
Trao đổi với báo chí về vấn đề này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu (TP Huế) cho rằng vụ việc lợn bệnh được đưa vào bếp ăn các trường tiểu học, mầm non là đặc biệt nghiêm trọng. Sự việc này đã gióng lên hồi chuông với các cơ quan chức năng cần khẩn trương vào cuộc xử lý nghiêm các vụ thực phẩm bẩn.
Phải rà soát thật kỹ nguồn gốc thực phẩm đưa vào trường học. Ảnh minh họa
Theo nữ đại biểu, các tổ chức, cá nhân nhận phân phối, tiêu thụ thực phẩm bẩn không chỉ vi phạm pháp luật, mà còn là tội ác. Thực phẩm bẩn đưa vào các bữa ăn thường ngày nhẹ thì ngộ độc, nặng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
"Điều đáng nói ở vụ việc này, thực phẩm bẩn đưa vào trường học, đối tượng sử dụng là trẻ em - thế hệ tương lai của đất nước. Nhà nước đã mất rất nhiều ngân sách để phòng chống suy sinh dưỡng, nâng cao thể chất, tầm vóc của trẻ em, thế nhưng sức khỏe của các em lại âm thầm bị phá hủy từ những bữa ăn có nguyên liệu bẩn. Đây là việc làm cần lên án mạnh mẽ", bà Sửu nhấn mạnh.
Đại biểu còn lo ngại rằng có thể 300 tấn thịt lợn bệnh vẫn chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm". Vì vậy, các cơ quan chức năng cần rà soát thật kỹ các nguồn thực phẩm đưa vào các trường học, không chỉ bậc phổ thông mà cả các căng tin của các trường đại học.
Từ thực tế trên, bà đề nghị cần tiến hành các cuộc thanh tra, rà soát trên diện rộng, toàn quốc về bữa ăn học đường. Trong đó cần có sự phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Y tế.
"Việc thanh tra, rà soát cần làm sớm, làm gấp để có kết quả ngay. Những đối tượng vi phạm như nhóm trong đường dây giết mổ, tiêu thụ 300 tấn thịt lợn bệnh vừa qua cần xử lý nghiêm để răn đe", nữ đại biểu TP Huế nêu.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) cho biết, dù đã có hành lang pháp lý, nhưng thời gian qua vẫn liên tiếp xuất hiện các vụ việc về mất an toàn thực phẩm. Điều này cho thấy hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm hiện nay vẫn có những kẽ hở.
Trong đó, theo đại biểu, đã có sự đứt gãy quản lý theo chuỗi. An toàn thực phẩm không thể kiểm soát theo từng khâu riêng lẻ mà phải là một chuỗi liên thông từ chăn nuôi - giết mổ - vận chuyển - phân phối - chế biến. Nhưng thực tế, mỗi khâu lại do một cơ quan quản lý khác nhau, tiêu chuẩn và trách nhiệm chưa được liên kết chặt chẽ. Chỉ cần một mắt xích buông lỏng, toàn bộ hệ thống sẽ bị vô hiệu hóa.
Bên cạnh đó, bà Nga cũng nêu có tình trạng hợp lệ trên giấy tờ nhưng không đúng trong thực tế. Nhiều cơ sở có đủ hồ sơ kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, hợp đồng cung ứng… nhưng quy trình kiểm tra mang tính hình thức. Khi giấy tờ trở thành "tấm lá chắn", còn thực chất không được kiểm chứng đến cùng, thì nguy cơ bị lợi dụng là rất lớn.
Từ thực tiễn các vụ việc vừa qua, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng cần có những điều chỉnh mạnh mẽ cả ở cấp luật và dưới luật. Trước hết, cần bổ sung quy định riêng về an toàn thực phẩm trong bếp ăn học đường như một lĩnh vực có tính đặc thù.
Hiện nay, quy định còn phân tán trong nhiều văn bản, chưa tạo thành một khung pháp lý đủ mạnh. Cần xác định rõ đây là khu vực "nhạy cảm cao", với yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt hơn so với thị trường thông thường.
Bên cạnh đó, bà đề nghị cần siết chặt trách nhiệm truy xuất nguồn gốc đến tận cùng. Không chỉ dừng ở việc có giấy tờ hợp lệ, mà phải có hệ thống truy xuất điện tử, minh bạch, cho phép kiểm tra ngược toàn bộ chuỗi cung ứng. Mỗi lô thực phẩm đưa vào trường học phải có "hồ sơ sống", có thể kiểm chứng bất cứ lúc nào.
Các đối tượng sẽ phải đối mặt với khung hình phạt nào?
TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng đại diện Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho biết, hiện nay cơ quan điều tra xử lý 1 số bị can thuộc chi cục chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội về tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản theo quy định tại điều 355 bộ luật hình sự do có căn cứ cho rằng những người này đã sử dụng chức vụ quyền hạn của mình 1 cách vượt quá, như 1 công cụ để chiếm đoạt tài sản của người khác.
Đây là tình huống không có thỏa thuận mà là có sự ép buộc, vượt quá phạm vi thẩm quyền của mình để chiếm đoạt tài sản của cá nhân doanh nghiệp. Quá trình điều tra mà cơ quan điều tra có căn cứ cho thấy có sự thỏa thuận chứ không phải là ép buộc thì có thể chuyển đổi danh sang tội nhận hối lộ và người đưa tiền sẽ bị xử lý về tội đưa hối lộ.
Với tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà số tiền chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên thì người thực hiện hành vi này sẽ phải đối mặt với khung hình phạt thấp nhất là 01 năm tù và cao nhất là tù chung thân.
TS.LS. Đặng Văn Cường cho biết, đối với các bị can bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giả mạo trong công tác thì cũng là những người có chức vụ quyền hạn, đã sử dụng chức vụ quyền hạn để thực hiện hành vi phạm tội là cấp giấy tờ giả, giả chữ ký, sửa chữa văn bản của cơ quan có thẩm quyền... hình phạt cao nhất cũng có thể tới 20 năm tù.
Tội giả mạo trong công tác được quy định tại Điều 359 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025). Theo đó, điều luật mô tả hành vi khách quan của tội danh này là vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền thực hiện một trong các hành vi sau đây: Sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy tờ, tài liệu; Làm, cấp giấy tờ giả; Giả chữ ký của người có chức vụ, quyền hạn.
Hành vi giả mạo trong công tác giống hành vi làm giả tài liệu con dấu của cơ quan tổ chức nhưng người thực hiện hành vi trong tội danh này là người có chức vụ quyền hạn, đã tạo ra các giấy tờ tài liệu không đúng pháp luật, có yếu tố giả mạo gây ảnh hưởng đến trật tự quản lý hành chính, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan tổ chức nên hình phạt trong tội danh này rất nghiêm khắc. Mức hình phạt thấp nhất của tội xanh này là 1 năm tù và mức cao nhất là 20 năm tù:
Còn đối với các đối tượng chăn nuôi, giết mổ, bán thực phẩm mà biết động vật mắc dịch bệnh nhưng vẫn bán ra thị trường thì sẽ bị xử lý hình sự về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo quy định tại điều 317 bộ luật hình sự. Tội danh quy định Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật để chế biến thực phẩm hoặc cung cấp, bán thực phẩm mà biết là có nguồn gốc từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy mà sản phẩm trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì sẽ bị xử lý hình sự với mức hình phạt thấp nhất là bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 20 năm tù.
Điều đáng chú ý là đây là 1 trong các tội danh đã được tăng mức hình phạt theo bộ luật hình sự sửa đổi 2025. Khi xử lý đối với những người phạm tội về tội danh này thì cơ quan tố tụng sẽ xử lý nghiêm, xử lý triệt để để răn đe, phòng ngừa chung cho xã hội. Đặc biệt là đối với những người có chức vụ quyền hạn lại tiếp tay, dung túng cho hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, lạm dụng chức vụ quyền hạn để chiếm đoạt tài sản thì sẽ bị xử lý bằng chế tài nghiêm khắc của pháp luật.
Hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm không chỉ vi phạm về đạo đức kinh doanh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của nhiều người nên người thực hiện hành vi vi phạm phạm tội này sẽ bị xã hội lên án và phải chịu chế tài nghiêm khắc của pháp luật, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.
