Vẫn để ngỏ cửa kinh doanh
Phát biểu tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư sáng 2/11, ĐBQH Phạm Trọng Nhân – Đoàn ĐBQH TP.HCM cho rằng, dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và Luật Đầu tư có mối liên hệ chặt chẽ, cần được rà soát để bảo đảm tính thống nhất.
Theo đại biểu, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá giống như "cánh cửa trước", trong khi Điều 6, Điều 7 và Phụ lục 4 của Luật Đầu tư lại là "cánh cửa sau". Nếu một luật đã đóng cửa nhưng luật còn lại vẫn để ngỏ, hàng lậu và các sản phẩm bị cấm vẫn có thể tìm đường vào thị trường.
Toàn cảnh Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI sáng 2/11. Ảnh: Media Quốc hội
Đại biểu dẫn chứng, dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định nghiêm cấm sản xuất, kinh doanh túi ngậm nicotine và shisha. Tuy nhiên, tại danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh của Luật Đầu tư, các sản phẩm này chưa được bổ sung, trong khi thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã có tên.
Theo đại biểu, sự thiếu thống nhất này có thể tạo ra kẽ hở pháp lý, khiến doanh nghiệp có cơ sở khiếu kiện và cơ quan thực thi gặp khó khăn trong quá trình áp dụng.
ĐBQH Phạm Trọng Nhân - Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Media Quốc hội
Đáng lo ngại hơn, các sản phẩm nicotine thế hệ mới liên tục xuất hiện với nhiều tên gọi, hình thức khác nhau. Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá giao Chính phủ xác định các sản phẩm khác là thuốc lá và bổ sung quy định cấm sử dụng. Tuy nhiên, quy định này chưa đồng nghĩa với việc cấm kinh doanh thành phẩm.
Trong khi đó, theo quy định của Luật Đầu tư, việc rà soát, bổ sung ngành, nghề cấm kinh doanh còn phải thực hiện theo trình tự trình Quốc hội xem xét. Điều này có thể khiến một sản phẩm mới được xác định là thuốc lá nhưng vẫn thuộc nhóm ngành kinh doanh có điều kiện, phải chờ sửa luật mới có thể áp dụng lệnh cấm kinh doanh.
Để khắc phục, đại biểu đề nghị thiết kế quy định cấm theo nhóm sản phẩm, thay vì chạy theo từng tên gọi cụ thể. Theo đó, cần bổ sung túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác vào danh mục cấm kinh doanh, đồng thời quy định rõ các trường hợp loại trừ như thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào và các thuốc thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về dược, phục vụ mục đích nghiên cứu.
Cần đưa kinh doanh rượu vào ngành nghề có điều kiện
Một nội dung khác được đại biểu Phạm Trọng Nhân đặc biệt quan tâm là quy định quản lý sản xuất, kinh doanh rượu.
Đại biểu cho biết, luật pháp đã quy định hoạt động kinh doanh rượu không còn được xếp là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện riêng, mà được quản lý như thực phẩm từ ngày 1/3/2027.
Tuy nhiên, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 vẫn quy định việc cấp phép sản xuất rượu công nghiệp và mua bán rượu từ 5,5 độ trở lên. Trong khi đó, Luật Đầu tư lại có quy định về nguyên tắc ưu tiên áp dụng khi có sự khác nhau giữa các luật.
ĐBQH tham dự Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Media Quốc hội
Đại biểu đặt vấn đề, việc cắt giảm thủ tục hành chính là cần thiết, nhưng quản lý rượu còn gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng. Khi các vụ ngộ độc methanol vẫn xảy ra, nếu bỏ giấy phép mà chưa có hệ thống truy xuất nguồn gốc hiệu quả thì việc kiểm soát chất lượng, xác định nguồn gốc sản phẩm sẽ gặp nhiều khó khăn.
Vì vậy, đại biểu đề nghị đưa ngành sản xuất, kinh doanh rượu trở lại Phụ lục 4, thống nhất với Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019. Việc quản lý cần chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo mức độ rủi ro, theo hướng giữ điều kiện cần thiết, đổi công cụ quản lý và đơn giản hóa thủ tục.
Đại biểu cũng đề nghị thời điểm thực hiện phải thống nhất từ ngày 1/3/2027, tránh khoảng thời gian một tháng hoạt động kinh doanh rượu không nằm trong danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.
