Virus HPV (Human Papillomavirus) là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là ung thư cổ tử cung, đồng thời liên quan đến ung thư hậu môn, ung thư hầu họng, ung thư âm hộ, âm đạo ở nữ giới và ung thư dương vật ở nam giới. Tiêm vaccin HPV là biện pháp dự phòng chủ động, hiệu quả nhất hiện nay nhằm giảm nguy cơ mắc các bệnh lý do virus này gây ra.
Các chuyên gia cho biết, người đã từng quan hệ tình dục vẫn có thể và nên tiêm vaccin HPV nếu nằm trong độ tuổi được khuyến cáo.
Hiện nay, các nhà khoa học đã phân lập được hơn 200 chủng HPV, trong đó: khoảng 15 chủng có nguy cơ cao gây ung thư. Khoảng 40 chủng có khả năng lây truyền qua đường tình dục.
Điều quan trọng là không phải ai từng quan hệ tình dục cũng đã nhiễm tất cả các chủng HPV. Một người có thể đã nhiễm một hoặc một vài chủng, nhưng vẫn chưa tiếp xúc với nhiều chủng nguy cơ cao khác. Vì vậy, việc tiêm vaccin vẫn giúp bảo vệ trước những chủng HPV mà cơ thể chưa từng nhiễm.
Các nghiên cứu cho thấy, vaccin HPV có hiệu quả bảo vệ trên 90% đối với các chủng virus nguy cơ cao có trong vaccin như HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58.
1. Virus HPV phổ biến hơn nhiều người nghĩ
Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 80% phụ nữ sẽ nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời. HPV cũng lưu hành phổ biến ở nam giới, trong khi khả năng đào thải virus tự nhiên ở nam thấp hơn nữ khoảng 26%.
Đặc điểm đáng lo ngại của HPV là thường không gây triệu chứng rõ ràng. Người nhiễm có thể hoàn toàn khỏe mạnh trong nhiều năm mà không biết mình mang virus. Trong một số trường hợp, virus tồn tại kéo dài trong cơ thể và gây biến đổi tế bào, dẫn đến ung thư.
Việc tiêm vaccin HPV vẫn giúp bảo vệ trước những chủng HPV mà cơ thể chưa từng nhiễm. ảnh MH
Mặc dù hệ miễn dịch có thể tự đào thải HPV sau khoảng 6-24 tháng ở nhiều trường hợp, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cơ thể có miễn dịch bền vững. Người bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm hoặc nhiễm các chủng HPV khác trong những lần quan hệ tình dục sau này.
Đây chính là lý do các chuyên gia vẫn khuyến cáo tiêm vaccin HPV ngay cả khi đã từng quan hệ tình dục hoặc từng nhiễm HPV.
2. Hiệu quả của vaccin HPV đã được chứng minh
Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã khẳng định hiệu quả của chương trình tiêm chủng HPV.
Theo các nghiên cứu tại Hoa Kỳ, sau khi chương trình tiêm vắc xin HPV được triển khai rộng rãi từ năm 2006:
- Tỷ lệ nhiễm các chủng HPV có trong vaccin giảm tới 81% ở phụ nữ trẻ.
- Tỷ lệ nhiễm HPV giảm khoảng 88% ở trẻ em gái.
- Tỷ lệ tổn thương tiền ung thư cổ tử cung liên quan đến HPV giảm khoảng 40%.
- Những kết quả này cho thấy tiêm phòng HPV không chỉ giúp phòng ngừa nhiễm virus mà còn góp phần làm giảm đáng kể nguy cơ phát triển các tổn thương tiền ung thư và ung thư.
3. Vaccin HPV giúp phòng ngừa những bệnh gì?
- Phòng ngừa ung thư cổ tử cung
Ung thư cổ tử cung là bệnh ung thư phổ biến ở phụ nữ và HPV được xác định là nguyên nhân gây bệnh trong hầu hết các trường hợp. Nếu được tiêm đúng độ tuổi và đúng phác đồ, vaccin có thể phòng ngừa tới khoảng 90% nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung do các chủng virus có trong vắc xin.
- Giảm nguy cơ các loại ung thư khác
Không chỉ bảo vệ phụ nữ khỏi ung thư cổ tử cung, vaccin HPV còn góp phần phòng ngừa: ung thư âm hộ. Ung thư âm đạo. Ung thư dương vật. Ung thư hậu môn. Ung thư hầu họng, bao gồm vùng họng, amidan và gốc lưỡi. Ngay cả người từng nhiễm HPV vẫn có thể được hưởng lợi từ việc tiêm chủng nhờ khả năng phòng ngừa những chủng virus khác mà cơ thể chưa từng tiếp xúc.
- Phòng ngừa sùi mào gà và mụn cóc sinh dục
HPV type 6 và 11 là nguyên nhân chủ yếu gây sùi mào gà và mụn cóc sinh dục. Mặc dù không phải là bệnh ung thư, nhưng sùi mào gà có thể tái phát nhiều lần, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe sinh sản và tâm lý người bệnh. Tiêm vaccin HPV giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục do hai chủng virus này gây ra.
4. Ai nên tiêm vaccin HPV?
Hiện nay, vaccin HPV được khuyến cáo cho cả nam và nữ trong độ tuổi từ 9 đến 45 tuổi. Theo các nghiên cứu, hơn 98% người được tiêm tạo đáp ứng miễn dịch với các chủng HPV có trong vắc xin. Hiệu quả bảo vệ đạt gần 100% trong phòng ngừa nhiễm HPV dai dẳng liên quan đến các chủng virus được bao phủ và có thể duy trì ít nhất 12 năm.
Theo khuyến cáo hiện hành: trẻ từ 9 đến dưới 15 tuổi thường được chỉ định tiêm 2 liều theo đúng lịch. Người từ 15 tuổi trở lên hoặc theo chỉ định của bác sĩ sẽ được tiêm theo phác đồ phù hợp.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng thời điểm lý tưởng nhất để tiêm là trước khi có quan hệ tình dục. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người trưởng thành hoặc người đã quan hệ tình dục không còn lợi ích từ việc tiêm chủng.
5. Tiêm vaccin vẫn cần kết hợp tầm soát định kỳ
Vaccin HPV giúp phòng ngừa phần lớn các chủng virus nguy cơ cao nhưng không bảo vệ trước tất cả các chủng HPV. Vì vậy, phụ nữ sau khi tiêm vẫn cần thực hiện khám phụ khoa và tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đặt mục tiêu loại trừ ung thư cổ tử cung như một vấn đề sức khỏe cộng đồng vào năm 2030 với ba trụ cột chính: 90% trẻ em gái được tiêm đầy đủ vaccin HPV trước 15 tuổi. 70% phụ nữ được tầm soát bằng các xét nghiệm có độ chính xác cao ở tuổi 35 và 45. 90% phụ nữ được phát hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung được điều trị và chăm sóc kịp thời.
Đã từng quan hệ tình dục không phải là lý do để bỏ lỡ cơ hội tiêm phòng HPV. Chủ động tiêm vaccin kết hợp khám sức khỏe định kỳ là giải pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm do HPV gây ra, bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả phụ nữ và nam giới.
