Đa polyp túi mật là tình trạng túi mật có từ 2 polyp trở lên, tức các khối nhỏ nhô lên từ lớp niêm mạc lót mặt trong túi mật. Bệnh thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm ổ bụng khám sức khỏe định kỳ.
Đa polyp túi mật phần lớn là polyp cholesterol lành tính, kích thước dưới 10 mm và không cần mổ. Bác sĩ thường chỉ định cắt túi mật khi polyp lớn nhất từ 10 mm trở lên, polyp tăng từ 2 mm trở lên trong 2 năm, chân polyp rộng hoặc người bệnh có đau do túi mật. Polyp 6 - 9 mm không kèm yếu tố nguy cơ thường được siêu âm lại sau 6 tháng, 1 năm rồi mỗi năm một lần.
1. Đa polyp túi mật phần lớn là lành tính
Đa polyp túi mật đa số không nguy hiểm, vì khoảng 95% polyp túi mật là lành tính và phần lớn trường hợp có nhiều polyp là polyp cholesterol. Polyp cholesterol thực chất là chất béo trong dịch mật đọng lại trên niêm mạc túi mật, không phải khối u thật và không chuyển thành ung thư.
Polyp tuyến (adenoma) là loại polyp cần chú ý, chiếm khoảng 5% số polyp túi mật. Đây là khối u thật, thường mọc đơn độc, kích thước lớn hơn và có thể tiến triển thành ung thư túi mật nếu không được xử lý. Do đó, có nhiều polyp nhỏ thường ít đáng lo hơn có một polyp to.
Đa polyp túi mật ít khi gây triệu chứng, nhưng một số người có cảm giác đầy bụng, chậm tiêu sau bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc đau âm ỉ vùng hạ sườn phải, tức vùng bụng ngay dưới bờ sườn bên phải. Polyp nằm gần cổ túi mật đôi khi cản trở dịch mật chảy ra, có thể gây cơn đau quặn kéo dài 30 phút đến vài giờ khi polyp có đi kèm sỏi túi mật hoặc viêm túi mật. Cần lưu ý nhiều hình ảnh được mô tả là polyp trên siêu âm thực ra không phải polyp thật, mà là giả polyp do cặn mật hoặc tổn thương thành túi mật. Đây là lý do một số polyp "biến mất" ở lần siêu âm sau.
Đa polyp túi mật phần lớn là polyp cholesterol lành tính, kích thước dưới 10 mm và không cần mổ. Ảnh MH
2. Khi nào đa polyp túi mật cần phẫu thuật?
Đa polyp túi mật cần cắt túi mật khi polyp lớn nhất từ 10 mm trở lên, vì từ ngưỡng này nguy cơ ác tính tăng rõ. Polyp nhỏ hơn nhưng có yếu tố nguy cơ hoặc gây đau cũng có thể phải mổ.
Những trường hợp đa polyp túi mật thường được bác sĩ chỉ định phẫu thuật gồm:
- Polyp lớn nhất có kích thước từ 10 mm trở lên trên siêu âm.
- Polyp tăng kích thước từ 2 mm trở lên trong vòng 2 năm theo dõi. Trường hợp này bác sĩ sẽ cân nhắc kích thước hiện tại cùng các yếu tố nguy cơ để quyết định mổ hay theo dõi tiếp.
- Polyp 6 - 9 mm ở người có yếu tố nguy cơ như trên 50 tuổi, chân polyp rộng hoặc thành túi mật dày lên ở một chỗ trên 4 mm.
- Người bệnh có triệu chứng nghĩ do túi mật (đau, viêm túi mật, kèm sỏi) mà không tìm ra nguyên nhân nào khác.
- Chân polyp rộng, tức polyp bám vào thành túi mật bằng một đế rộng thay vì một cuống nhỏ, thường gặp ở polyp tuyến hơn polyp cholesterol. Người có bệnh viêm làm hẹp dần đường dẫn mật cũng thuộc nhóm cần mổ sớm hơn dù polyp nhỏ. Phương pháp thường dùng là phẫu thuật nội soi cắt túi mật, người bệnh thường ra viện sau 1 - 3 ngày.
3. Biểu hiện nguy hiểm cần đi khám ngay
Người bị đa polyp túi mật cần đi khám sớm hơn lịch hẹn khi có dấu hiệu túi mật bị viêm, đường mật bị tắc hoặc cơ thể suy sụp không rõ lý do. Những dấu hiệu cần đi khám ngay gồm:
- Đau vùng hạ sườn phải hoặc vùng bụng trên rốn kéo dài trên 30 phút, đau lan ra sau lưng hoặc vai phải.
- Sốt từ 38,5°C trở lên kèm đau bụng trên bên phải.
- Da hoặc lòng trắng mắt vàng, nước tiểu sẫm màu như nước chè đặc hoặc phân bạc màu.
- Sụt trên 5% cân nặng trong 6 tháng mà không ăn kiêng, kèm mệt mỏi, chán ăn kéo dài.
Đau hạ sườn phải và đầy bụng sau ăn còn gặp ở nhiều bệnh khác như sỏi mật, viêm gan, viêm loét dạ dày tá tràng, nên bác sĩ cần thăm khám để tìm đúng nguyên nhân. Vàng da hoặc sụt cân không rõ lý do ở người có polyp túi mật cần được kiểm tra để loại trừ ung thư túi mật, ung thư gan và ung thư đường mật.
Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người thừa cân có BMI từ 23 trở lên, người bị đái tháo đường hoặc có người thân từng mắc ung thư túi mật nên tuân thủ đúng lịch siêu âm. Những người này cũng nên báo rõ tình trạng sức khỏe để bác sĩ cân nhắc giữa mổ và theo dõi tiếp.
