Hơn 68 triệu thửa đất đã có dữ liệu
Theo ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đến nay, cả nước đã có hơn 68 triệu thửa đất được xây dựng dữ liệu. Trong đó, khoảng 47,7 triệu thửa đất đã bảo đảm yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống", tương đương khoảng 70% số thửa đất đã có dữ liệu.
Ông Mai Văn Phấn cho biết việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai được triển khai trên cơ sở Chỉ thị 05 của Chính phủ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an xây dựng Kế hoạch chi tiết 2959, trong đó phân bổ nhiệm vụ, khối lượng công việc cho các cơ quan Trung ương, các bộ, ngành và địa phương.
Đến nay, hơn 68 triệu thửa đất đã có dữ liệu. Trong số này, khoảng 47,7 triệu thửa đất bảo đảm yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống". Khoảng 20,5 triệu thửa đất còn lại thuộc nhóm 2, cần tiếp tục bổ sung thông tin, làm sạch và hoàn thiện để chuyển sang nhóm 1.
Ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Theo ông Mai Văn Phấn, trong kế hoạch triển khai năm 2026 có cả nhiệm vụ hoàn thiện dữ liệu đối với những khu vực đã có dữ liệu và thực hiện đo đạc mới, đo đạc chỉnh lý, bổ sung đối với những khu vực chưa có đầy đủ dữ liệu.
Tuy nhiên, Nghị quyết số 21 của Bộ Chính trị đã phân chia lại tiến độ. Theo đó, đối với những nơi đã có dữ liệu, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia phải hoàn thành trong năm 2026. Đối với những nơi phải đo đạc, chỉnh lý hoặc đo đạc mới để xây dựng dữ liệu, thời hạn hoàn thành được đặt ra trong năm 2027.
Ông Phấn cho biết, Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo đối với những nơi đã có dữ liệu phải hoàn thành tối thiểu 80% dữ liệu đạt yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống" trong năm 2026.
"Đến thời điểm hiện nay, chúng ta cũng đã đạt được khoảng độ 70%", ông Mai Văn Phấn nói, đồng thời cho rằng với chỉ tiêu 80% trong năm 2026, cơ quan quản lý đất đai có thể đáp ứng, thậm chí đạt và vượt chỉ tiêu.
Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang được các bộ, ngành và địa phương rất coi trọng. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc.
Vướng mắc lớn được ông Phấn đề cập là nguồn lực thực hiện, đặc biệt là nhân lực. Khác với giai đoạn trước khi việc triển khai còn nhỏ lẻ, hiện nay công việc được thực hiện đồng bộ trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố với 3.321 đơn vị cấp xã. Do đó, nhu cầu nhân lực để triển khai rất lớn.
Trong thời gian trước, các địa phương đã huy động các tổ công tác gồm Văn phòng đăng ký đất đai, lực lượng công an khu vực, cán bộ phòng kinh tế - hạ tầng. Một số địa phương còn tận dụng thời gian nghỉ hè để huy động sinh viên, giáo viên hỗ trợ đối soát thông tin.
Theo cách làm này, cán bộ chuyên môn thực hiện thu thập thông tin, trong khi giáo viên và sinh viên hỗ trợ đối soát nhằm bảo đảm sự thống nhất của dữ liệu.
Khó khăn thứ hai là nguồn lực tài chính. Theo ông Phấn, mặc dù Bộ Chính trị đã có nghị quyết và bố trí kinh phí, nhưng trên thực tế, nguồn kinh phí mà các địa phương có thể bố trí để triển khai vẫn còn hạn chế. Có địa phương đang trong quá trình triển khai, có địa phương mới bố trí được một phần kinh phí, trong khi một số địa phương nhận được hỗ trợ từ Trung ương.
Một vấn đề khác liên quan đến thủ tục lựa chọn đơn vị tư vấn. Theo quy định trước đây, việc lựa chọn đơn vị tư vấn phải thực hiện đấu thầu rộng rãi. Trong khi đó, thời gian triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai theo yêu cầu của Đảng và Nhà nước rất ngắn.
"Thời gian để thực hiện các thủ tục từ phê duyệt, bố trí nguồn vốn cho đến lựa chọn được đơn vị tư vấn là rất ngắn", ông Phấn cho biết.
Để tháo gỡ vấn đề này, Quốc hội đã có Nghị quyết số 193. Sau đó, Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các địa phương. Một số địa phương đã tháo gỡ được vướng mắc này.
Bên cạnh đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 24 nhằm rút ngắn thủ tục lựa chọn đơn vị tư vấn, trong đó có việc lựa chọn đơn vị tư vấn theo hình thức phù hợp với yêu cầu triển khai.
Sẽ tích hợp giấy chứng nhận điện tử vào VNeID
Một khó khăn khác được ông Mai Văn Phấn đề cập là vấn đề kỹ thuật. Trong quá trình triển khai trước đây, việc xây dựng dữ liệu chủ yếu tập trung vào những khu vực có thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận.
Tuy nhiên, mục tiêu đặt ra là 100% thửa đất phải có dữ liệu. Vì vậy, Cục Quản lý đất đai đã xây dựng hướng dẫn để thu thập thông tin đối với những thửa đất được giao quản lý nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận, qua đó tạo lập dữ liệu để Nhà nước quản lý.
Dữ liệu sau khi xây dựng cũng phải bảo đảm đồng bộ từ địa phương lên Trung ương, đồng thời giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với các đơn vị của Bộ Công an và chia sẻ với các bộ, ngành Trung ương.
Cục Quản lý đất đai đã phối hợp xây dựng các trường dữ liệu để đồng bộ, đồng thời phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công an thống nhất các trường dữ liệu phục vụ việc kết nối, chia sẻ.
Bên cạnh vấn đề kỹ thuật, hạ tầng cũng là một khó khăn. Theo ông Phấn, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đòi hỏi phải có hạ tầng ở cả nơi thực hiện và nơi đồng bộ. Hiện nay, hạ tầng ở cả địa phương và Trung ương vẫn còn hạn chế.
Ông cho biết, ngay cả hạ tầng phục vụ việc đồng bộ dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Công an hiện cũng chưa hoàn thiện. "Đây là khó khăn chung. Tuy nhiên, với mục tiêu là chúng ta trước hết phải xây dựng xong cơ sở dữ liệu. Còn việc đồng bộ thì chúng ta cứ đến đâu, đồng bộ đến đấy", ông Mai Văn Phấn nói.
Về việc xây dựng giấy chứng nhận điện tử quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, ông Mai Văn Phấn cho biết lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Cục Quản lý đất đai triển khai nội dung này.
Đến nay, Cục Quản lý đất đai đã xây dựng dự thảo giấy chứng nhận điện tử và trao đổi với các đơn vị C06, C12 của Bộ Công an. Mục tiêu cuối cùng là giấy chứng nhận điện tử sẽ được tích hợp vào VNeID.
Theo ông Phấn, để triển khai giấy chứng nhận điện tử, trước hết phải hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm giá trị pháp lý giữa giấy chứng nhận điện tử và giấy chứng nhận dạng giấy. "Vấn đề đầu tiên là chúng tôi cũng đang tiến hành sửa đổi quy định về giấy chứng nhận điện tử, tính pháp lý của giấy chứng nhận điện tử", ông Phấn cho biết.
Song song với việc hoàn thiện quy định pháp luật, Cục Quản lý đất đai đang thực hiện tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính theo hướng toàn trình điện tử. Cục đã hướng dẫn 34 tỉnh, thành phố lựa chọn những thủ tục có tính khả thi để triển khai thủ tục hành chính điện tử toàn trình, với mục tiêu cuối cùng là có thể cấp giấy chứng nhận điện tử thay thế giấy chứng nhận dạng giấy.
Ông Phấn nhấn mạnh, cơ sở dữ liệu đất đai là nền tảng quan trọng để thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến cấp giấy chứng nhận điện tử.
Cùng với đó, cơ sở dữ liệu đất đai sẽ được kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu khác. Trong giải quyết thủ tục hành chính đất đai, cần xác thực thông tin về cá nhân, pháp nhân tham gia giao dịch.
Cục Quản lý đất đai cũng phối hợp với Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính để kết nối, chia sẻ thông tin, phục vụ việc xác định nghĩa vụ tài chính khi người sử dụng đất thực hiện các giao dịch.
Theo ông Mai Văn Phấn, dự thảo giấy chứng nhận điện tử đã được hoàn thành. Cục Quản lý đất đai đang tiếp tục triển khai các nhiệm vụ về hoàn thiện pháp luật, tái cấu trúc thủ tục hành chính, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và kết nối, chia sẻ dữ liệu để từng bước đưa giấy chứng nhận điện tử vào vận hành.
