Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ có lịch sử tranh chấp kéo dài. Dù đều là thành viên NATO và từng phụ thuộc nhiều vào máy bay F-16 do Mỹ sản xuất, 2 nước đang dần đi theo những hướng khác nhau trong quá trình hiện đại hóa lực lượng không quân.
Máy bay F-16 mang phù hiệu của Không quân Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: Shutterstock)
Hy Lạp đã tạo ra thay đổi đáng chú ý khi mua 24 máy bay chiến đấu Rafale thế hệ 4++ từ Pháp. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn duy trì phi đội F-16 lớn hơn nhiều và đang tiến hành hiện đại hóa số máy bay này, đồng thời phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm TAI KAAN và tìm cách khôi phục khả năng tiếp cận F-35 của Mỹ.
Điều này khiến Rafale và F-16 trở thành hai thành phần quan trọng trong cán cân sức mạnh trên không giữa Athens và Ankara.
Rafale và F-16 khác nhau như thế nào?
Hy Lạp hiện vận hành 24 Rafale F3R, gồm 18 chiếc Rafale EG một chỗ ngồi và 6 chiếc Rafale DG hai chỗ ngồi. Một số máy bay được Pháp chuyển giao mới, trong khi số khác từng phục vụ trong Không quân Pháp.
Rafale là tiêm kích đa nhiệm thế hệ 4++ với hai động cơ Safran M88-2, cánh tam giác kết hợp cánh mũi và tốc độ tối đa khoảng Mach 1,8. Máy bay có 14 điểm treo vũ khí bên ngoài, cho phép thực hiện nhiều loại nhiệm vụ từ không đối không, không đối đất đến tác chiến chống hạm.
Hai động cơ cũng tạo ra một mức độ dự phòng nhất định trong những nhiệm vụ hoạt động trên biển, nơi khả năng quay trở về căn cứ sau sự cố động cơ có ý nghĩa đặc biệt.
Trong khi đó, F-16 Fighting Falcon của Thổ Nhĩ Kỳ có thiết kế nhỏ hơn và chỉ sử dụng một động cơ Pratt & Whitney F100 hoặc General Electric F110, tùy phiên bản. F-16 có tốc độ tối đa khoảng Mach 2, nhanh hơn Rafale về thông số tốc độ, đồng thời nổi tiếng nhờ khả năng cơ động và lịch sử hoạt động chiến đấu kéo dài nhiều thập kỷ.
Tuy nhiên, điểm khác biệt không chỉ nằm ở tốc độ hay khả năng cơ động.
Rafale có lợi thế về cảm biến và tên lửa tầm xa
Một trong những ưu thế đáng chú ý của Rafale nằm ở hệ thống điện tử hàng không, tác chiến điện tử và vũ khí.
Rafale F3R được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động RBE2 AESA cùng hệ thống tác chiến điện tử SPECTRA. Sự kết hợp này giúp máy bay phát hiện, theo dõi mục tiêu và duy trì khả năng hoạt động trong môi trường điện từ phức tạp.
Hy Lạp còn trang bị cho Rafale tên lửa không đối không tầm xa MBDA Meteor. Tên lửa sử dụng động cơ ramjet, cho phép duy trì năng lượng trong phần lớn hành trình và mở rộng vùng mà mục tiêu khó tránh khỏi đòn đánh.
Đây là điểm đáng chú ý khi so sánh với AIM-120 AMRAAM, loại tên lửa không đối không mà F-16 có thể sử dụng.
Trong một cuộc đối đầu ngoài tầm nhìn, khả năng kết hợp giữa radar, tác chiến điện tử và Meteor có thể tạo ra một lợi thế đáng kể cho Rafale. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào cách các hệ thống này được sử dụng trong toàn bộ mạng lưới tác chiến.
Thổ Nhĩ Kỳ có lợi thế lớn về số lượng F-16
Nếu Hy Lạp sở hữu lợi thế về một số công nghệ trên Rafale, Thổ Nhĩ Kỳ lại có ưu thế rất rõ về quy mô phi đội.
Không quân Thổ Nhĩ Kỳ vận hành hơn 230 chiếc F-16C/D, lớn hơn rất nhiều so với 24 Rafale của Hy Lạp. Dù thiết kế F-16 đã có tuổi đời nhiều thập kỷ, máy bay vẫn được duy trì khả năng chiến đấu nhờ các chương trình hiện đại hóa liên tục.
Thổ Nhĩ Kỳ cũng có kinh nghiệm vận hành F-16 trong thời gian dài, cùng hệ thống cơ sở hạ tầng và hậu cần được xây dựng tương ứng với quy mô lớn của phi đội.
Sau khi bị loại khỏi chương trình F-35 do quyết định mua hệ thống phòng không S-400 của Nga, Ankara tập trung hơn vào việc hiện đại hóa lực lượng F-16 và phát triển năng lực công nghiệp quốc phòng trong nước.
Một phần trong nỗ lực đó là chương trình ÖZGÜR, tập trung nâng cấp máy tính nhiệm vụ, hệ thống điện tử hàng không, buồng lái và các hệ thống tác chiến điện tử cho F-16. Điều này giúp Thổ Nhĩ Kỳ duy trì giá trị chiến đấu của một lực lượng F-16 quy mô lớn trong khi chờ các chương trình máy bay thế hệ mới phát triển.
Nếu xảy ra không chiến thì Rafale hay F-16 sẽ chiếm ưu thế?
Một cuộc đối đầu giữa Rafale Hy Lạp và F-16 Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không thể được quyết định chỉ bằng việc so sánh từng thông số của hai loại máy bay.
Rafale có những ưu thế đáng chú ý về radar AESA, hệ thống SPECTRA và tên lửa Meteor. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu số lượng F-16 lớn hơn rất nhiều và đang tiếp tục nâng cấp chúng bằng các hệ thống do trong nước phát triển.
Kết quả của một chiến dịch không chiến thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như trình độ phi công, radar mặt đất, máy bay cảnh báo sớm, tác chiến điện tử, khả năng tiếp dầu trên không, mạng lưới chỉ huy và kiểm soát cũng như số lượng và chủng loại tên lửa sẵn có.
Do đó, Rafale và F-16 không thực sự hoạt động như hai hệ thống độc lập. Mỗi chiếc máy bay là một phần của cả mạng lưới tác chiến rộng lớn hơn. Hy Lạp hiện tiếp tục tăng cường lực lượng bằng F-16V và có kế hoạch đưa F-35 vào biên chế. Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang hướng tới các phiên bản F-16 hiện đại hơn, đồng thời phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm KAAN.
