Gần 10 năm trở lại đây, thị trường sách đã có những dấu hiệu xuống dần đều, thực tế là công nghệ càng phát triển thì kéo theo đó là những hệ lụy buồn đối với sách. Không buồn sao được khi mà những cuốn sách lần lượt bị đẩy lên mạng, nếu muốn đọc, người ta chỉ cần mở máy tính, mở điện thoại và những công cụ hiện đại khác là có thể đọc thỏa thích. Trong khi đó, những cuốn sách thực sự đang bị lãng quên.
Tự đào hố chôn mình?
Độc giả bị lệ thuộc vào công nghệ là chuyện hiển nhiên, nhưng giới viết sách phản ứng với hiện tượng này ra sao? Sự thật là phần lớn trong số họ cũng... “a dua” theo công nghệ. Họ sẵn sàng đẩy những đứa con tinh thần của mình lên các trang mạng xã hội để thăm dò bạn đọc. Tất nhiên, họ chỉ chia sẻ theo kiểu cầm chừng, có thể là một vài đoạn hấp dẫn trong một cuốn sách sắp ra lò, hay chỉ là bản tóm tắt... Đây cũng là một cách PR sách khá hiệu quả vì có thể tiếp cận với lượng độc giả rất lớn. Tuy nhiên, sáng kiến này cũng gặp phải nhiều rủi ro, ví dụ khi đọc xong những đoạn tóm tắt, người ta sẽ không muốn đi mua sách nữa với lý do “biết thế là vừa đủ”. Nói cách khác, những người trong giới viết hiện nay đang “cổ vũ” cho những độc giả lười vận động. Thị trường sách đã từng trải qua nhiều giai đoạn “đóng băng” nhưng có lẽ chưa bao giờ sa sút như thời điểm này.
 Cuộc chiến giành thị trường với sách ảo vẫn còn tiếp tục |
Nếu sách in đang “thoi thóp” trong vô vọng thì sách ảo lại chứng tỏ sức lan tỏa mạnh mẽ của nó. Nhưng nếu bạn đọc cho rằng sự hiện hữu của sách đang trở nên thừa thãi trong đời sống số hóa thì có lẽ không đúng. Bằng chứng là sách in vẫn có giá trị riêng của nó mà con người không thể chối từ. Ngay cả những người trẻ hiện nay cũng đang tìm nhiều “bài thuốc đặc trị” để giúp sách in thoát khỏi tình trạng nguy kịch.
Những nỗ lực cứu sách
Sự phát triển của sách điện tử đã lấn át sách in, dần dần những món quà là những quyển sách hay đã không còn được nhiều người chú ý. Uống trà và đọc sách, thú vui tao nhã, nét văn hóa đẹp từ ngàn xưa cũng dần mai một. Các cuốn sách hay cũng không còn được quan tâm như trước đây. Bị cuốn theo công nghệ nhưng không phải độc giả trẻ nào cũng lãng quên những cuốn sách in, họ vẫn thích đọc sách in hơn là đọc sách điện tử. Hiện nay tại Hà Nội, hình thức trà sách đang quay trở lại và nhanh chóng trở thành trào lưu, thói quen đẹp của giới trẻ Thủ đô.
Cũng với lý do công nghệ phát triển, cùng với smart-phone, hi-tech,... văn hóa đọc ngày càng có những hình hài khác nhau, dường như khoảng cách giữa người đọc và sách càng lúc càng xa. Với mong muốn nâng cao văn hóa đọc và đem tinh hoa tri thức đến gần hơn với độc giả, nhiều công ty sách Việt Nam đã mở ra những cơ hội để sách không bị lãng quên, Ngày hội đọc sách miễn phí cũng là một trong những sáng kiến hay, không chỉ giúp sách gần gũi hơn với độc giả, có những tác giả còn tham vọng, độc giả không chỉ đọc mà còn tham gia vào việc viết sách. Nói cách khác, mỗi độc giả sẽ tự hoàn thiện cuốn sách theo cách mà họ muốn.
LifeBook là cuốn sách chưa từng có tại Việt Nam. Ngoài trang đầu tiên với nội dung gửi gắm thông điệp “Vì cuộc đời này là của bạn”, 300 trang còn lại được bỏ trống hoàn toàn để độc giả tự tay viết nên cuộc đời của chính mình.
Trần Quang Tùng, trưởng nhóm dự án LifeBook đồng thời là tác giả ý tưởng cho biết, khi mới bắt đầu có ý tưởng, nhiều người đã hoài nghi về khả năng hiện thực hóa của cuốn sách. Tuy nhiên, buổi ra mắt cuốn sách không chữ kỳ lạ LifeBook đã nhận được những phản hồi tích cực từ phía các độc giả. Nhiều bạn trẻ tỏ ra thích thú với dự án mới lạ này. Rõ ràng, đây là những phản ứng tích cực của bạn đọc đối với sách in. Suy cho cùng, có rất nhiều yếu tố mà sách ảo không thể cạnh tranh với sách in. Có lẽ vấn đề chính là ở người viết, trong thời đại số hóa này, họ phải tìm ra những giá trị quý của sách để tạo sức hút nơi độc giả. Chỉ có điều, họ phải làm việc nhiều hơn trước đây, ngoài sáng tác, người viết phải không ngừng sáng tạo để giúp thị trường sách bừng tỉnh trong giai đoạn khó khăn này.
Thảo Trang