Cuộc chiến chống tham nhũng có hiệu quả?

Một trong những căn bệnh trầm kha của xã hội Trung Quốc chính là nạn tham nhũng. Tờ Nam Phương đô thị báo tại Quảng Đông có bài bàn về một biện pháp phòng chống căn bệnh này được các quan chức hô hào đồng thuận, thế nhưng hiệu quả lại không cao: Biện pháp bắt cán bộ công khai tài sản. Họ gọi đây là sự đồng thuận trên bề mặt.

Ðến nay, quan tham Trung Quốc đang phải dè chừng và tìm đường ra khỏi Trung Quốc vì một dự luật cho phép Viện Kiểm sát tối cao Trung Quốc tăng cường các biện pháp theo dõi dòng tiền bất hợp pháp và hợp tác với các nước khác nhằm chặt đứt đường chuyển tiền bẩn ra nước ngoài. Theo CDIC, trong thời gian nghỉ dài ngày nhân dịp Quốc khánh Trung Quốc hồi tháng 10/2012, có tới 1.100 quan chức chính quyền đã tìm cách trốn ra nước ngoài và 714 trong số này đã trốn thoát. Theo số liệu của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao Trung Quốc, riêng trong năm 2011, các Chính phủ nước ngoài đã giúp bắt giữ 1.631 người Trung Quốc chạy trốn vì “các hành động tội phạm liên quan đến công việc” và thu hồi 71,2 tỷ USD tài sản nhà nước bị đánh cắp. Phần lớn đối tượng phạm tội đều là quan chức và nhân viên các doanh nghiệp nhà nước.

Hơn 1.000 trí thức ở Trung Quốc bao gồm các học giả, luật sư, nhà hoạt động xã hội đã ký tên vào thư ngỏ kêu gọi 205 ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa mới công khai tài sản để góp phần chống tham nhũng. Thư ngỏ có đoạn: “Đứng trước tình hình (tham nhũng) nghiêm trọng, chúng tôi yêu cầu các cán bộ lãnh đạo công khai tài sản bắt đầu từ cấp cao nhất theo cấp bậc. Các cán bộ lãnh đạo này kiểm soát các cơ quan quyền lực và các nguồn lực công cộng khổng lồ có liên quan đến hạnh phúc và thịnh vượng của 1,3 tỉ dân”. Thời báo Hoàn Cầu của Trung Quốc cho biết, thư ngỏ sẽ được trình Quốc hội trong kỳ họp vào tháng 3/2013. Thư ngỏ sẽ thu thập chữ ký đến thời gian này. Theo Reuters, GS. Hồ Tinh Đẩu ở ĐH Khoa học và Công nghệ Bắc Kinh cho rằng, thời kỳ chuyển giao lãnh đạo là cơ hội để tạo không khí mới trong cuộc chiến chống tham nhũng. GS. Vương Quyền Kiệt ở ĐH Yên Đài (tỉnh Sơn Đông) cho biết, trước đây tại Quốc hội, ông đã nhiều lần đề xuất công khai tài sản cán bộ nhưng ý kiến của ông chưa được ủng hộ nhiều. Ông nhận định tình hình tham nhũng hiện nay cho thấy cần phải hành động cấp bách.

Ở Trung Quốc hiện tại không hề có một quy định chính thức nào cấm việc cán bộ tự nguyện công khai tài sản để mọi người biết. Thế thì tại sao các cán bộ lại không ai tình nguyện làm việc đó, mà phải đợi cấp trên làm trước?

Trước tiên, hợp lý là bởi vì trong hệ thống chính trị tại Trung Quốc, tất cả đều phải hành xử phù hợp với cả hệ thống, tức không ai được phép chơi theo kiểu đơn thương độc mã, phải làm chính trị giống như các đồng chí của mình, phù hợp với tinh thần chung của cả hệ thống. Bởi thế, cán bộ nào dám to gan tiên phong công khai tài sản, tức dám làm chuyện mà gần như cả hệ thống không ưa?

Thứ hai, biện pháp tự kê khai thu nhập mấy năm nay tại Trung Quốc đã không tỏ ra hiệu quả. Theo Nam Phương đô thị báo, nếu không có biện pháp ràng buộc, mà chỉ dựa vào lương tâm của mỗi cán bộ thì không thể chống tham nhũng thành công được. Bởi nếu chỉ dựa vào lương tâm, thì những cán bộ thật sự liêm khiết chắc chắn sẽ chẳng ngại gì mà kê khai tài sản để chứng minh trong sạch. Thế là, các cán bộ thật sự tham lạm cũng muốn được tiếng liêm khiết nên không ngại dùng đủ trò gian dối để có được kết quả tốt nhất.

Hà Phương (Theo Chinadaily, Telegraph)