Lễ cúng Giao thừa hay còn được gọi là lễ Trừ tịch nhằm xua đuổi những điềm xấu, điều xui xẻo của năm cũ, chuẩn bị đón một năm mới, thường diễn ra vào giờ Tý, thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
Giao thừa là gì, cúng Giao thừa là cúng ai?
"Giao thừa" theo nghĩa đen tức là "Cũ giao lại, mới tiếp lấy", ý chỉ lúc năm cũ qua, năm mới đến. Vậy giao thừa chính là thời điểm chuyển tiếp giữa ngày cuối cùng của năm cũ với ngày đầu tiên của năm mới. Được coi là một trong những nghi lễ quan trọng trong văn hóa của nhiều dân tộc trên thế giới.
Cúng lễ Giao thừa là cúng ai?
Nghi lễ cúng lúc giao thừa là để đón các Thiên binh thiên tướng đi hành khiển, thị sát. Người xưa tin rằng, ở dưới dương gian không có người cai quản, nên Ngọc Hoàng đã cử 12 ông hành khiển luân phiên nhau coi sóc việc ở cõi trần. Tại đúng thời điểm giao thừa, các quan hành khiển sẽ đi thị sát cõi trần và làm lễ bàn giao.
Nghi lễ cúng Giao thừa nhằm bày tỏ lòng thành kính, sự biết ơn với các quan hành khiển đã chăm lo đời sống dân chúng trong suốt cả năm. Đồng thời cầu mong quan hành khiển năm mới độ trì cho mưa thuận gió hòa, nhà nhà yên ấm, làm ăn may mắn, gia đạo hưng vượng.
Nên cúng Giao thừa năm 2026 vào giờ nào?
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng Giao thừa có thể diễn ra trong giờ Tý, tức từ 23h đêm 30 Tết (hoặc 29 Tết nếu tháng Chạp thiếu) đến 1h sáng mùng 1. Đây là khoảng thời gian vị quan hành khiển của năm mới được cho là xuống hạ giới, tiếp quản việc nhân gian. Năm Bính Ngọ, tên quan hành khiển là Tần Vương Hành khiển, Thiên Mao hành binh chi thần, Ngọc Tào phán quan.
Trong đó, khung giờ đẹp nhất thường rơi vào khoảng 23h30 đến 0h30, đặc biệt là đúng 0h – thời điểm chuyển giao chính thức giữa hai năm. Đây được xem là giây phút linh thiêng nhất, khi năng lượng trời đất hội tụ mạnh mẽ, giúp lời khấn nguyện thêm trọn vẹn và thành tâm.
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng Giao thừa có thể diễn ra trong giờ Tý. Ảnh Bnews.
Nếu gia đình không thể cúng đúng vào giờ Tý, có thể linh hoạt thực hiện sớm hơn, khoảng 22h30 – 23h đêm 30 Tết. Tuy nhiên, nên tránh cúng quá xa thời khắc giao thừa để nghi lễ vẫn giữ được ý nghĩa thiêng liêng vốn có.
Trường hợp đặc biệt bất khả kháng, gia đình vẫn có thể làm lễ vào sáng sớm mùng 1, tốt nhất là trước khi mặt trời mọc, để duy trì sự trang nghiêm và kết nối tâm linh trong thời khắc đầu năm mới.
Lưu ý đặc biệt trong cúng giao thừa năm Bính Ngọ 2026
- Mâm cúng Giao thừa ngoài trời năm Bính Ngọ 2026 không cần quá rườm rà, quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm. Lễ vật nên được chuẩn bị chu đáo, chế biến sạch sẽ, bảo đảm an toàn và sắp xếp ngay ngắn, trang nghiêm.
- Theo phong tục, mâm cúng ngoài trời thường đặt trước cửa nhà. Với các gia đình sống ở chung cư, có thể chọn ban công hoặc khu vực sảnh rộng, thoáng đãng của tòa nhà. Khi mọi thứ đã được bày biện chỉnh tề, gia chủ tiến hành nghi thức tiễn vị thần năm cũ và nghênh đón vị thần năm mới.
- Sau khi hoàn tất lễ cúng ngoài trời, gia chủ mới tiếp tục làm lễ trong nhà. Lưu ý, lễ ngoài trời không nên thực hiện sau thời điểm 0h, vì vậy mọi lễ vật cần được chuẩn bị xong trước giờ Tý để nghi thức diễn ra trọn vẹn và đúng thời khắc.
- Mâm cúng trong nhà về cơ bản tương tự mâm ngoài trời, nhưng thường bổ sung thêm mâm ngũ quả, trầu cau, vàng mã, bánh kẹo và mứt Tết. Riêng mâm cỗ mặn nên đặt ở bàn riêng phía dưới hoặc trước bàn thờ, tuyệt đối không bày trực tiếp lên bàn thờ gia tiên.
- Khi bắt đầu nghi lễ, người chủ trì thường là người lớn tuổi nhất trong gia đình. Trang phục cần gọn gàng, lịch sự và kín đáo. Gia chủ thắp đèn nến, dâng hương, thành tâm khấn nguyện thần linh và kính mời tổ tiên về sum họp, hưởng Tết cùng con cháu, cầu mong năm mới bình an, hanh thông.
(*) Lưu ý: Thông tin bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.
