Cua đồng có tên khoa học: Somanniathelphusa sinensis. Họ cua đồng (Parathelphusidae).
Tên khác: Cua, con rốc, điền giải.
Bộ phận dùng: Cả con.
Tính vị, công năng: Cua đồng có vị mặn, mùi tanh, tính hàn, hơi độc có tác dụng tán kết, hoạt huyết, hàn gân xương.
1. Công dụng của cua đồng theo kinh nghiệm dân gian và y thư cổ
Theo kinh nghiệm dân gian, cua đồng được dùng để bồi dưỡng cho trẻ nhỏ, với mục đích giúp trẻ cứng cáp, nhanh biết đi. Cách làm là chọn cua đồng, làm sạch, bỏ chân, càng, mai và yếm, chỉ lấy phần thân cua đem rang nhỏ lửa đến khi vàng, khô. Sau đó, giã nhỏ, rây lấy bột mịn. Bột cua được dùng quấy cùng bột gạo cho trẻ ăn, mỗi lần khoảng 1 - 2 thìa nhỏ.
Theo y thư cổ, cua được đề cập với nhiều công dụng khác nhau:
- Thần Nông Bản Thảo Kinh ghi cua chủ trị tà khí tích tụ ở vùng ngực, nhiệt kết gây đau, méo miệng và phù mặt. Nội dung này được diễn giải từ câu: "Chủ trung tiêu tà khí nhiệt kết thống, oái tích diện thũng".
- Danh Y Biệt Lục ghi cua có tác dụng giải kết, tán huyết, trị lở sơn (tổn thương da do tiếp xúc với nhựa cây sơn), dưỡng gân và ích khí.
- Bản Thảo Thập Di đề cập tủy chân cua, não cua và phần màu vàng trong mai cua (gạch cua) có khả năng hỗ trợ nối liền gân xương bị đứt gãy.
- Bản Thảo Cương Mục ghi cua có tác dụng giải nhiệt, điều hòa vị khí, thông gân mạch và tiêu thực. Sách cũng đề cập việc giã cua đắp ngoài trong trường hợp gãy xương và dùng nước muối ngâm cua để hỗ trợ giảm sưng đau vùng họng…
Cua đồng tính hàn, hơi độc có tác dụng tán kết, hoạt huyết, hàn gân xương.(Ảnh AI)
2. Bài thuốc chữa bệnh từ cua đồng
1. Gãy xương, bong gân, huyết ứ: Mai cua sao vàng (10g), vảy tê tê/xuyên sơn giáp sao phồng (10g), gai bồ kết/tạo giác thích (7 cái); tán thành bột mịn, mỗi lần uống 5 - 10g cùng với rượu ấm; có tác dụng hoạt huyết, hóa ứ, thúc đẩy quá trình liền xương.
2. Hỗ trợ điều trị viêm thận cấp tính: Cua đồng tươi 250g (bỏ yếm và mai, giã nát, lọc lấy nước cốt) kết hợp với vỏ rễ cây dâu/tang bạch bì (50g); sắc uống nước thuốc có tác dụng lợi tiểu, giảm phù thũng.
3. Cải thiện trướng bụng, phù thũng: Cua đồng tươi làm sạch, nấu cháo ăn nóng; có tác dụng thông lợi thủy khí, tiêu trướng.
4. Điều trị mụn nhọt, lở ngứa, dị ứng nhựa sơn: Dùng cua đồng tươi giã nát, đắp trực tiếp lên vùng da tổn thương, sưng tấy hoặc dị ứng do nhựa sơn; có tác dụng bạt độc, tiêu sưng, giảm viêm ngứa.
5. Chữa vết thương đau nhức: Cua đồng (2 con) giã nát, hoà với một chén rượu trắng, đun sôi, rồi gạn uống, bã đắp vào chỗ đau (Nam dược thần hiệu).
6. Chữa tâm trạng bồn chồn, kém ăn, ít ngủ: Cua đồng bỏ mai, yếm, rửa sạch, giã nhuyễn, thêm nước, gạn hay lọc, rồi nấu với rau rút, khoai sọ ăn trong ngày; dùng 2-3 ngày.
3. Một số lưu ý khi dùng cua đồng
Thực phẩm đại kỵ (không kết hợp)
Quả hồng: Kết hợp cua và quả hồng dễ sinh chứng hàn kết, đau bụng dữ dội, nôn mửa hoặc tắc ruột.
Kinh giới và Trà: Không ăn chung với cua vì dễ làm biến đổi dược tính, phát phong nhiệt hoặc gây đau bụng.
Đồ lạnh/Rượu bia lạnh: Tính hàn gặp tính hàn dễ dẫn đến tiêu chảy cấp.
Đối tượng chống chỉ định
Phụ nữ mang thai: Tránh dùng.
Thể trạng tỳ vị hư hàn: Người hay đau bụng, tiêu chảy mạn tính hoặc người mắc các chứng phong tật.
Bài thuốc giải độc khi ngộ độc hoặc dị ứng cua
Bài 1: Lá tía tô (tử tô) sắc nước đặc, để nguội uống lạnh.
Bài 2: Gừng tươi (sinh khương) kết hợp rễ sậy (lô căn) sắc nước uống giúp giải độc hải sản/cua, ôn ấm tỳ vị.
Mời bạn xem thêm video:
Mùa Hè Có Nên Ăn Canh Cua Để Giải Nhiệt | SKĐS
