Chiêu trò dụ lừa tiền của người cao tuổi
Cách đây vài tháng, bà M.T.H., (70 tuổi) trú tại xóm Mõ, xã Giai Lạc, đạp xe gần 10 km đến tiệm vàng trên địa bàn xã Yên Thành (Nghệ An) mang theo là 19 chỉ vàng, tài sản tích cóp sau nhiều năm lao động. Bà H. không đến bán vàng vì cần tiền, mà bà tin rằng mình đang làm theo yêu cầu của... công an.
Suốt quãng đường, chiếc điện thoại vẫn áp sát bên tai. Đầu dây bên kia liên tục hối thúc, dặn dò và cảnh báo bà tuyệt đối không được nói chuyện với bất kỳ ai. Chỉ cần bán hết số vàng rồi chuyển tiền vào tài khoản được chỉ định, bà sẽ "chứng minh được mình vô can" trong một vụ án rửa tiền và ma túy mà các đối tượng dựng lên.
Bà M.T.H. suýt bán 19 chỉ vàng để chuyển tiền theo yêu cầu của các đối tượng giả danh công an. Vụ việc được lực lượng công an và chủ tiệm vàng kịp thời phát hiện, ngăn chặn. (Ảnh: N. Hưng).
Theo Công an xã Giai Lạc, nhận được tin báo từ một tiệm vàng trên địa bàn về việc một người phụ nữ lớn tuổi mang theo nhiều vàng đến bán nhưng có biểu hiện bất thường, liên tục nghe điện thoại từ số lạ và tỏ ra hoảng loạn.
Khi lực lượng Công an có mặt, giao dịch được dừng lại đúng lúc. Sau khi được giải thích, bà M.T.H. mới bàng hoàng nhận ra mình vừa bước một chân vào chiếc bẫy lừa đảo. Sau này, trong thư cảm ơn gửi lực lượng công an, bà kể thời điểm ấy bản thân chỉ biết làm theo mọi hướng dẫn vì quá sợ hãi.
Không lâu sau vụ việc trên, một kịch bản gần như tương tự tiếp tục xảy ra tại phường Hoàng Mai. Ngày 13/7 vừa qua, bà Q.T.V. (74 tuổi) nhận cuộc gọi từ những người tự xưng là cán bộ cơ quan chức năng, yêu cầu chuyển toàn bộ 250 triệu đồng trong tài khoản để "phục vụ điều tra". Tin lời, bà V. đến ngân hàng làm thủ tục chuyển tiền. May mắn, giao dịch viên nhận thấy nhiều dấu hiệu bất thường nên kịp thời phối hợp với Công an phường Hoàng Mai xác minh, ngăn chặn. Sau khi được giải thích về thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng, bà V. mới biết mình trở thành mục tiêu của một vụ lừa đảo qua điện thoại.
Cán bộ Công an phường Hoàng Mai giải thích thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng, giúp bà V. nhận ra mình đang rơi vào kịch bản lừa đảo (Ảnh: Công an Hoàng Mai)
Gắn bó nhiều năm với địa bàn cơ sở, Thiếu tá Đặng Thanh Hòa, Phó Trưởng Công an xã Giai Lạc, cho biết phần lớn các đối tượng đều đánh vào tâm lý lo lắng và sự thiếu thông tin của người lớn tuổi. "Chúng thường giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án hoặc ngân hàng, dựng lên các kịch bản liên quan đến rửa tiền, ma túy, tai nạn, rồi yêu cầu nạn nhân giữ bí mật và chuyển tiền để 'phục vụ điều tra'. Trong khi đó, lực lượng công an không bao giờ yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại dưới bất kỳ hình thức nào", Thiếu tá Hòa nói.
Không chỉ các cuộc gọi giả danh, những chiếc bẫy dành cho người cao tuổi còn xuất hiện dưới nhiều hình thức khác như thông báo trúng thưởng, mạo danh con cháu, cài đặt ứng dụng trên điện thoại, bán thực phẩm chức năng hay mời tham gia các chương trình chăm sóc sức khỏe. Bà Nguyễn Thị Long (75 tuổi, phường Trường Vinh) cho biết, chỉ trong vài tháng gần đây bà đã nhiều lần nhận cuộc gọi từ số lạ. Có người tự xưng là công an yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, có người mạo danh nhân viên ngân hàng đề nghị cập nhật tài khoản. "Lúc đầu tôi cũng lo lắm, nhưng nhớ những cảnh báo trên ti vi và loa truyền thanh nên không làm theo", bà Long kể.
Ít ai biết rằng, để có được sự cảnh giác ấy, bà Long cũng từng nhiều lần phải "đóng học phí". Có thời gian, bà thường xuyên được mời đến các buổi trải nghiệm giường trị liệu miễn phí. Ban đầu, người tham gia được tặng dầu ăn, khăn mặt hay đồ gia dụng. Sau vài buổi, nhân viên bắt đầu giới thiệu thực phẩm chức năng, máy massage, thiết bị chăm sóc sức khỏe với những lời quảng cáo "thần kỳ". Lần khác, bà lại mua sữa sau một hội thảo được tổ chức tại trạm y tế vì tin vào những lời tư vấn hấp dẫn.
Chỉ đến khi con cháu kiểm tra, bà mới biết nhiều sản phẩm có giá cao hơn thị trường, chất lượng không đúng như quảng cáo, thậm chí có loại không rõ nguồn gốc.
Những chiếc bẫy lừa đảo được giăng từ lòng tin
Những cuộc gọi giả danh công an chỉ là một trong rất nhiều chiếc bẫy đang hướng đến người cao tuổi. Theo Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an Nghệ An), thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tiếp ghi nhận các vụ lừa đảo mà nạn nhân là người lớn tuổi. Không chỉ giả danh cơ quan nhà nước, các đối tượng còn núp bóng "hợp đồng kỳ nghỉ", "thẻ nghỉ dưỡng cao cấp", "quà tặng tri ân" hay những chuyến du lịch miễn phí để tiếp cận người già.
Kịch bản thường bắt đầu bằng những món quà nhỏ, những cuộc gọi hỏi han hay các buổi hội thảo được tổ chức chu đáo. Người tham dự được đón tiếp niềm nở, được chăm sóc tận tình và dần tin rằng mình đang nhận được một cơ hội đặc biệt. Chỉ đến khi ký hợp đồng, chuyển tiền hoặc muốn hủy giao dịch, nhiều người mới phát hiện mình đã rơi vào chiếc bẫy được giăng sẵn, với số tiền thiệt hại từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng.
Lực lượng Công an phường Hoàng Mai phối hợp với ngân hàng kịp thời ngăn chặn vụ lừa đảo qua điện thoại, giúp một cụ bà 74 tuổi tránh bị chiếm đoạt 250 triệu đồng. (Ảnh: Công an Hoàng Mai)
Trong video cảnh báo do Công an Nghệ An thực hiện, Thượng tá Hà Huy Đức cho rằng, những vụ lừa đảo theo hình thức "hợp đồng kỳ nghỉ" chỉ là phần nổi của tảng băng. Phía sau còn nhiều thủ đoạn khác đang âm thầm nhắm vào người cao tuổi.
Theo ông, các đối tượng không lựa chọn nạn nhân một cách ngẫu nhiên. Chúng tìm đến những người có tiền tích lũy sau nhiều năm lao động, có thời gian rảnh, quan tâm đến sức khỏe hoặc mong muốn tăng thêm thu nhập nhưng lại hạn chế về kỹ năng số và ít cập nhật các thủ đoạn lừa đảo mới. Không dừng lại ở các gói nghỉ dưỡng, nhiều đường dây còn dụ dỗ người cao tuổi đầu tư tiền ảo, đa cấp hoặc các dự án hứa hẹn lợi nhuận cao.
"Có người đầu tư nhưng không hiểu mình đầu tư vào cái gì. Mọi thao tác đều do người khác hướng dẫn, quyết định. Khi đó, đó không còn là đầu tư mà là giao tài sản của mình cho người khác định đoạt", Thượng tá Hà Huy Đức nói.
Theo cơ quan công an, điều nguy hiểm nhất của các vụ lừa đảo hiện nay không phải là những cuộc gọi đầu tiên, mà là quá trình thao túng tâm lý kéo dài. Các đối tượng từng bước xây dựng lòng tin thông qua các cuộc trò chuyện, nhóm mạng xã hội, hội thảo trực tuyến hoặc những lần gặp gỡ trực tiếp. Sau nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, không ít người tin tưởng tuyệt đối vào những người quen trên mạng, trong khi lại nghi ngờ chính con cháu của mình.
"Nhiều gia đình phải đưa bố mẹ đến cơ quan công an để nhờ giải thích vì các cụ không còn tin người thân mà chỉ tin những lời hứa hẹn của các đối tượng lừa đảo. Điều đau lòng nhất không chỉ là số tiền bị chiếm đoạt, mà còn là những rạn nứt trong gia đình và sự day dứt của chính các nạn nhân khi nhận ra mình đã bị lợi dụng", Thượng tá Hà Huy Đức chia sẻ.
