Vào thời điểm này, khi nhiều sinh viên các trường ĐH, CĐ ở địa bàn Hà Nội đang hoàn tất quá trình thực tập và gấp rút làm luận văn tốt nghiệp thì cũng là thời điểm mà “chợ luận văn” hoạt động rầm rộ nhất. Kẻ bán là những cửa hàng photocoppy dựng biển chềnh ềnh rao bán công khai, người mua là các cô cậu sinh viên thì lao xao chuẩn bị tiền bạc để mua “tiền đồ” cho mình mà không chịu khó nhọc lòng chữ nghĩa.
Lao xao “chợ” luận văn
Trong vai người cần mua luận văn tốt nghiệp, tôi tìm đến phố Tạ Quang Bửu (Hà Nội), có tới vài chủ quán photocoppy lao ra mời chào rất công khai, nào là thích đề tài gì, dạng nào, bao nhiêu trang... đều có. Do đặc trưng của nghề “buôn bán” luận văn nên phố Tạ Quang Bửu có lẽ là nơi hội tụ đầy đủ các loại luận văn nhất, vì nó nằm gần ĐH Bách khoa, với hàng trăm ngành nghề khoa học đến những ngành nghề cơ dụng nhất... đều biến thành tập đã đánh máy được bày bán, có thể mua bằng tiền mà không cần biết anh là ai. Nhiều sinh viên ở Hà Nội khi có nhu cầu làm luận văn đều tìm đến phố Tạ Quang Bửu như một “thủ phủ” của các loại luận văn, đồ án và thậm chí là đề tài nghiên cứu, chỉ cần bỏ vài trăm ngàn hoặc vài triệu ra là có ngay luận văn mới toanh, lại không mang tiếng là sao chép của ai cả.
Đề tài mà chúng tôi hỏi mua lần này rất khó kiếm, vào trên chục quán photocoppy nhưng chủ quán bảo đề tài đó khó kiếm lắm, mà nếu có thì giá ngất trời. Có người còn mách nước rằng, với dạng đề tài cá biệt như thế, không thể mua “đồ ăn sẵn” được đâu. Tức là phải đặt hàng trước thì khoảng nửa tháng đến một tháng mới có. Với kiểu đề tài như thế này, chúng tôi cũng từng đã hỏi thăm khắp các điểm bán luận văn ở các trường như ĐH Xây dựng, ĐH Thương mại, ĐH Công nghiệp... nhưng đều không có bán. Đề tài mà chúng tôi đưa ra để hỏi là đề tài nghiên cứu sâu sắc về từ trường của trái đất, thế nhưng chẳng một điểm chợ nào có bán. Mấy hôm trước, chúng tôi đã gặp một vị chủ quán, trước cũng là giảng viên đại học ngành khoa học tự nhiên đã về hưu. Bây giờ là chủ một cửa hiệu photocoppy ở sát nách Trường ĐH Khoa học tự nhiên. Chúng tôi hỏi mua thì ông nói, những đề tài “quý hiếm” như thế này có đấy nhưng phải chờ lắp ghép, tức là ông ta sẽ thuê sinh viên đi cắt xén từ các tài liệu, bài báo hoặc bài giảng của giáo viên để về “luộc lại” may ra mới thành một đề tài theo thể thống nhất. Thế nhưng, chúng tôi lấy lý do là cần một đề tài có chiều sâu, do một người có trình độ chuyên sâu viết thành một thể thống nhất thì dù giá cao bao nhiêu cũng mua, chứ không chấp nhận đề án tốt nghiệp “râu ông nọ cắm cằm bà kia”, hỏng cả danh tiếng sự học của mình. Ông chủ này còn kêu rằng, mấy cô cậu khó tính quá đã mua trí tuệ của người ta rồi còn ra yêu cầu của độc, chắc muốn học làm “trưởng giả” trong mùa tốt nghiệp chắc. Lúc đó, ông ta còn than vãn, đã hơn 10 năm làm cái nghề bán, thậm chí sản xuất luận văn để bán, chưa gặp “học trò” nào có nhu cầu “xương xẩu” như chúng tôi. Câu chuyện từ một vị giáo viên về hưu buôn luận văn có tiếng này đã cung cấp cho chúng tôi rất nhiều thông tin, cái điều mà làm ai cũng sợ hãi đấy là chuyện mấy cậu ấm, cô chiêu con nhà khá giả, họ đã bỏ cả chục triệu ra sưu tầm được những luận văn độc, rồi học thuộc theo cái sườn người soạn ra để dùng thuyết trình trước hội đồng.
Với đề tài luận văn đó, chúng tôi đã xuống tận Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội, nhưng vì đây là một trường nằm ở ngoại thành huyện Từ Liêm nên chợ luận văn mới đi vào hoạt động nên chưa phong phú và đa dạng, các chủ cửa hiệu photocoppy cũng chỉ khôn khéo là nhận đề tài rồi lắp ghép các mảng kiến thức lại với nhau thành một đề tài mà theo nhận định thì vô bổ, đủ để lấy điểm tốt nghiệp cao nhưng thực chất về mặt giá trị thực tế của khoa học thì không có. Với lại, họ lý luận rằng, với kiểu đề tài tốt nghiệp thì chỉ cần có điểm cao rồi đem “trả chữ lại cho thầy” là xong. Chúng tôi đã từng tỏ vẻ thất vọng, rồi đi nhiều điểm khác xung quanh Hà Nội, tại các chợ luận văn như ĐH Sư phạm Hà Nội, ĐH KHXH&NV, ĐH Kiến trúc, ĐH Giao thông vận tải, ĐH Luật Hà Nội... thì được biết là các chợ luận văn đã hoạt động sôi động từ trước Tết, đến thời điểm nước rút này lại càng “nóng” hơn, vì bây giờ, chủ hiệu photocoppy thích thì quát giá cao gấp đôi, gấp ba, không thì các sinh viên sắp tốt nghiệp chỉ có nước chết, mùa tốt nghiệp đã cận kề. Nên càng gần mùa tốt nghiệp, thị trường luận văn càng nóng bỏng là thế...
Xin trở lại với câu chuyện chúng tôi thâm nhập ở “chợ luận văn” Tạ Quang Bửu, đang lúc chúng tôi tỏ ra thất vọng, định quay về thì có một bà chủ hiệu photocoppy chạy ra rêu rao rằng, nếu muốn có đề tài kiểu độc như thế chỉ có nước là thuê giáo sư chuyên ngành “sáng tác” mà thôi, nhưng với giá trên 10 triệu đồng. Chúng tôi hỏi lại, đấy có phải đề tài “nghiên cứu” theo đúng nghĩa xịn hay không? Bà bảo yên tâm, hàng này là chúng tôi chỉ đặt cọc 1/3 số tiền, lúc nào đọc được bản thảo rồi thì trả nốt. Cũng theo bà chủ này thì ông giáo sư đó là chỗ uy tín, năm ngoái rất nhiều sinh viên mua “hàng” của ông đều đạt điểm tuyệt đối. Chúng tôi lấy lý do về bàn bạc rồi quay lại trả lời quyết định vào hôm sau...
 Luận văn, đồ án tốt nghiệp được bán công khai. Ảnh: ST |
Rao bán... “cái đầu”
T. là một sinh viên ĐHBK, năm nào cũng vậy, đến mùa luận văn là anh ta kiếm ăn đủ bằng cách làm thuê đề tài tốt nghiệp cho sinh viên cùng trường và các trường khác. Vốn là một sinh viên giỏi về thành tích học tập, T. không những được bạn bè trong trường biết đến mà các trường khác cũng biết nhiều đến cậu. Cậu ta vốn nổi tiếng về làm các loại dịch vụ như buôn bán chứng chỉ tiếng Anh, chứng chỉ tin học... chỉ cần ở đâu có nhu cầu là cậu ta có mặt hoặc các chân rết của cậu ta có mặt để gạ gẫm. Nên trên địa bàn các trường ĐH, CĐ quanh Hà Nội không chỗ nào là cậu không từng “kinh qua” để chào hàng.
Nhưng lĩnh vực mà T. hái ra tiền và nổi trội nhất là làm luận văn thuê cho các sinh viên có nhu cầu. Đã 3 năm “thượng kinh” theo nghiệp đèn sách, là chừng ấy năm cậu buôn bán luận văn, đồ án để kiếm sống dù gia cảnh cậu ở quê không phải khó khăn gì, nhưng giữa thời buổi kinh tế thị trường, hàng hoá gì. Từ những lần đầu chỉ làm thuê luận văn cho các bạn cùng trường với giá vài trăm ngàn. Về sau, khi thị trường luận văn hình thành một cách hệ thống, T. lân la đến các quán photocoppy ở phố Tạ Quang Bửu để thăm dò xem họ hoạt động ra sao, rồi được các chủ đầu mối này cung cấp thông tin và đặt hàng, từ đấy cứ vào mùa tốt nghiệp là cậu ta lại sản xuất đều đều và kiếm tiền triệu. Một mình “sáng tác” luận văn tốt nghiệp không kịp, T. rủ rê bạn bè đến để lắp ghép chắp nối các mảng kiến thức thu thập được thành một luận văn hoàn chỉnh.
Thực tế cho thấy, nhiều trường ĐH ở Hà Nội có những người “nghiên cứu” và “sáng tác” luận văn kiểu như trên. Mà dường như chỉ cần sinh viên nào có khả năng, có kiến thức là vào nghề chế tác luận văn để bán, có kẻ sản xuất nhỏ lẻ, bán cho bạn bè, còn có kẻ lại được các chủ hàng kinh doanh đặt hàng hẳn hoi, chuyện sản xuất luận văn, đồ án kiểu này được công khai trong giới học đường. Không những thế, ngay chính một số giảng viên đại học, thậm chí có học hàm học vị cũng tham gia. Một điều đáng lo ngại hơn, với các thành phần kinh doanh đã ngành nghề, hiện một số công ty TNHH ở Hà Nội ngoài sản xuất bản thảo văn chương, chuyện... in sách bán ra thị trường thì sản xuất luận văn, đề án tốt nghiệp cũng đang được họ chú ý và quan tâm. Thời gian gần đây, một số sinh viên trường liên kết với nước ngoài hoặc học viên du học tại chỗ... làm đề tài nghiên cứu hoặc đồ án tốt nghiệp gặp nhiều khó khăn khi thực hiện đề tài.
Khó ngăn chặn (!?)
Có một thực tế là, đến nay, thị trường luận văn, đề án tốt nghiệp, thậm chí là đề tài khoa học đang được bày bán công khai, trôi nổi khắp các trường ĐH, CĐ... mà chưa có chế tài nào xử phạt và biện pháp quản lý. Hiện tượng này không chỉ diễn ra ở các trường quanh Hà Nội mà trên khắp cả nước, nói chung là ở đâu có trường ĐH, CĐ thì ở đó có “chợ luận văn” hoạt động. Hiện nay, các cơ quan chức năng mà liên quan trực tiếp hơn cả là Ban giám hiệu các trường đại học chưa có một hình thức và phương pháp nào để ngăn chặn hiện tượng mua bán trí tuệ trong giới sinh viên. Dường như chuyện bán và mua đã quá phổ biến và công khai vì vậy đã dẫn tới hiện tượng đáng tiếc xảy ra là học giả, điểm thật...
Tú Nam