Ở những địa bàn vùng cao, địa hình chia cắt, giao thông khó khăn và khoảng cách xa các cơ sở y tế tuyến trên từng là những rào cản lớn trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Sự phát triển của y tế số đang mở ra một cách tiếp cận mới, giúp kết nối bác sĩ tuyến cơ sở với đội ngũ chuyên gia, từng bước đưa dịch vụ y tế chất lượng đến gần người dân hơn.
Tại tỉnh Tuyên Quang, chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo BSCKII Vũ Hùng Vương - Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang, với những xã vùng cao như Bằng Hành, việc ứng dụng công nghệ có ý nghĩa thiết thực bởi người dân không phải lúc nào cũng có điều kiện di chuyển đến các bệnh viện tuyến tỉnh hoặc tuyến Trung ương khi cần tư vấn chuyên môn.
Thông qua hệ thống khám chữa bệnh từ xa, bác sĩ tại trạm y tế có thể kết nối với tuyến trên để trao đổi, hội chẩn đối với những trường hợp khó. Thay vì chỉ dựa vào nguồn nhân lực chuyên môn tại chỗ, cán bộ y tế cơ sở có thêm sự hỗ trợ từ mạng lưới chuyên gia, qua đó nâng cao khả năng xử trí và theo dõi người bệnh.
Công nghệ vì thế không chỉ tạo ra một kênh liên lạc giữa các cơ sở y tế mà còn góp phần nối dài năng lực chuyên môn từ tuyến trên xuống tuyến cơ sở.
Một trong những nền tảng quan trọng khác của quá trình này là hồ sơ sức khỏe điện tử. Khi thông tin về lịch sử bệnh lý, tiêm chủng, bệnh mạn tính và các dữ liệu sức khỏe được số hóa, cán bộ y tế có thể theo dõi người dân thuận tiện hơn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hồ sơ giấy.
Y tế số mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân vùng cao.
Tại Tuyên Quang các trạm y tế và phòng khám khu vực đã triển khai cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế. Người dân có thể sử dụng Sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID, giúp việc lưu trữ và tiếp cận thông tin sức khỏe từng bước thuận tiện hơn.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với người dân vùng cao, nơi việc đi lại có thể mất nhiều thời gian. Khi dữ liệu sức khỏe được quản lý liên tục, mỗi lần người dân đến cơ sở y tế, cán bộ y tế có thêm thông tin để tham khảo, theo dõi và tư vấn.
Y tế số cũng đang làm thay đổi cách chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng. Thay vì chỉ tập trung vào việc khám và điều trị khi người bệnh xuất hiện triệu chứng, dữ liệu số tạo điều kiện để cơ sở y tế chủ động quản lý các nhóm nguy cơ, theo dõi bệnh không lây nhiễm, người cao tuổi, sức khỏe bà mẹ - trẻ em và tình trạng tiêm chủng. Từ đó, mục tiêu không chỉ là giải quyết một lần khám mà hướng tới quản lý sức khỏe lâu dài.
Theo lãnh đạo ngành Y tế Tuyên Quang, để công nghệ thực sự trở thành cầu nối giữa tuyến trên và vùng cao, hạ tầng số cần tiếp tục được đầu tư. Đường truyền ổn định, thiết bị phù hợp và hệ thống dữ liệu liên thông là những điều kiện quan trọng để hoạt động khám chữa bệnh từ xa phát huy hiệu quả.
Cùng với hạ tầng, nhân lực cũng là yếu tố quyết định. Cán bộ y tế tuyến cơ sở cần được đào tạo để sử dụng thành thạo các nền tảng số, đồng thời có khả năng khai thác dữ liệu phục vụ chăm sóc người bệnh.
Với người dân, đặc biệt là người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận công nghệ cũng cần được hướng dẫn theo cách đơn giản, dễ hiểu. Công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi người dân có thể sử dụng và hưởng lợi từ các dịch vụ được cung cấp.
Trong định hướng thời gian tới, ngành Y tế Tuyên Quang tiếp tục mở rộng Telehealth, nâng cao chất lượng hội chẩn từ xa, hoàn thiện hệ thống dữ liệu và tăng cường kết nối giữa các tuyến. Các địa bàn vùng sâu, vùng xa được xác định là những khu vực cần ưu tiên về thiết bị, hạ tầng và hỗ trợ chuyên môn.
Từ một trạm y tế ở vùng cao, một ca bệnh có thể được kết nối với bác sĩ tuyến tỉnh hoặc chuyên gia tuyến trên; thông tin sức khỏe của người dân có thể được lưu trữ và theo dõi trên nền tảng số. Những kết nối tưởng như vô hình ấy đang tạo nên một mạng lưới chăm sóc sức khỏe rộng hơn, trong đó khoảng cách địa lý từng bước được thu hẹp.
Công nghệ không thay thế bác sĩ, nhưng đang giúp bác sĩ ở các tuyến kết nối với nhau nhanh hơn, giúp người dân vùng cao có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại nơi sinh sống.