Công nghệ “kích cơ” và những hệ lụy

17-11-2012 15:55 | Thông tin dược học
google news

Sử dụng các công nghệ sinh hóa, các liệu pháp tiên tiến để kích thích phát triển cơ bắp, chiều cao là xu hướng khá được ưa chuộng trên thế giới vài năm trở lại đây.

(SKDS) - Sử dụng các công nghệ sinh hóa, các liệu pháp tiên tiến để kích thích phát triển cơ bắp, chiều cao là xu hướng khá được ưa chuộng trên thế giới vài năm trở lại đây. Trong số đó, có liệu pháp cấy gen tăng trưởng. Xuất phát điểm của liệu pháp này là để chữa bệnh thoái hóa cơ, tuy nhiên điều đáng nói là phương pháp này đang phát sinh nhiều ứng dụng "ngoài luồng" với những hệ lụy khó lường!

Từ một liệu pháp chữa bệnh thoái hóa cơ…

Y học thế giới gần đây đã biết đến một liệu pháp hiện đại và độc đáo: Liệu pháp cấy gen tăng trưởng Insulin - like Growth Factor 1 (ký hiệu IGF-1, hay còn gọi là tác nhân tăng trưởng dạng insulin) được nghiên cứu và thử nghiệm để điều trị bệnh thoái hóa cơ. Liệu pháp do các nhà khoa học Mỹ thuộc Đại học Penslvania phát minh. Theo đó, chỉ bằng cách cấy vào cơ thể một gen IGF-1 là có thể kích thích và làm tăng cường sự phát triển cơ bắp lên gấp 2 lần. Đây thực sự là bước tiến rất quan trọng, một hướng điều trị hiệu quả đối với căn bệnh thoái hóa cơ, đã và đang làm thay đổi cuộc sống của hàng triệu người trên khắp thế giới bị mắc căn bệnh này, đặc biệt là bệnh suy cơ Duchenne.

Thực tế cho thấy, trong độ tuổi từ 30 - 80, cơ thể con người bị mất đi khoảng 1/3 lượng cơ bắp, theo đó sức mạnh cũng bị giảm đi với mức độ tượng tự, làm giảm khả năng linh hoạt cũng như nảy sinh các bệnh về xương. Nguyên nhân của hiện tượng này là do gan giảm khả năng sản sinh một loại tác nhân tăng trưởng. Ngay từ khi 20 tuổi, cứ 10 năm lượng tác nhân này trong cơ thể lại giảm khoảng 14%. Theo khám phá của GS. Lee Sweeney - cha đẻ liệu pháp "kích cơ" bằng cấy gen tăng trưởng thì tác nhân giúp tăng trưởng ở đây chính là protein IGF-1. Vì vậy, ông đã quyết định điều chế protein theo phương pháp nhân tạo và sử dụng những protein IGF-1 nhân tạo này để cấy vào cơ thể. "Theo phương pháp của chúng tôi, gen IGF-1 được đưa vào hệ thống cơ bắp nhờ một loại virut đã bị làm yếu, tức là một virut mà yếu tố di truyền của nó đã bị thay bằng một AND tổng hợp chứa gen IGF-1" - GS. Lee Sweeley cho biết. Các bác sĩ đã sử dụng một loại virut vô hại đối với cơ thể người, có ký hiệu AAV (adeno-asociated virus) để làm "người vận chuyển". AAV có khả năng hợp nhất với các màng tế bào, từ đó nó truyền gen IGF-1 cho các tế bào mà không hề gây nên phản ứng miễn dịch.

Trên thực tế, các bệnh nhân bị thoái hóa cơ sau 2 tháng được cấy gen IGF-1 thì khối lượng cơ đã tăng từ 15 - 32%, tương đương với việc tập luyện cường độ cao trong nhiều tuần lễ liên tục. Tại sao lại xảy ra hiện tượng tăng khối lượng cơ bắp như vậy trong cơ thể? Đó là vì gen IGF-1 khi được cấy vào cơ thể đã thúc đẩy tế bào cơ bắp hấp thụ axit amin, thúc đẩy tổng hợp DNA và RNA của tế bào, đẩy nhanh sự hấp thụ protein ngoài tế bào, đồng thời có thể tăng cường dự trữ của carbohydrate và nguyên tố đạm. Kết quả của những tác dụng này là thúc đẩy sự tăng trưởng tế bào cơ bắp, tăng thêm thể tích tế bào cơ bắp, từ đó tăng thêm năng lực vận động của cơ bắp. Ngoài việc tăng cường khối lượng cơ, gen IGF-1 còn giúp làm tăng độ dẻo dai của cơ và làm chậm quá trình suy thoái cơ đang diễn ra trong cơ thể. Một trong các điểm mạnh nhất của phương pháp này là có thể sử dụng để điều trị gần như tất cả các dạng thoái hóa cơ. Trong khi nhiều liệu pháp khác chỉ tập trung vào một dạng nhất định, liệu pháp của Lee Sweeley có thể đối phó với mọi trường hợp thoái hóa cơ bắp diễn ra trong cơ thể.

Công nghệ “kích cơ” và những hệ lụy 1
 Những vận động viên thể hình đỉnh cao không loại trừ có sử dụng liệu pháp kích cơ bằng cấy gen (ảnh minh họa).

Đến doping gen và nguy cơ ung thư

Liệu pháp cấy gen tăng trưởng của GS. Lee Sweeley rõ ràng là cứu cánh cho các bệnh nhân thoái hóa cơ, là cách tốt nhất, hiện đại nhất để tăng cường cơ bắp và có lẽ chính vì thế nó đang làm cho cơ quan quản lý thể thao lo ngại. Ngay khi được thử nghiệm trên cơ thể người, liệu pháp này đã được các vận động viên thể thao đỉnh cao săn lùng và mạo hiểm áp dụng. Tại một trong những hội nghị khoa học về vấn đề doping trong thể thao, được triệu tập theo sáng kiến của Tổ chức Chống doping Thế giới (WADA), người ta đã chứng minh được rằng, liệu pháp cấy gen tăng trưởng - phương pháp chữa trị bệnh thoái hóa cơ hiệu quả, đã và đang được ứng dụng cho những lĩnh vực hoàn toàn khác.
 
Báo cáo tại hội nghị này cho thấy, rất nhiều vận động viên đỉnh cao và người tập thể hình nước Mỹ đã sử dụng liệu pháp cấy gen IGF-1. Kèm theo đó là các đề xuất cho rằng cần phải coi đây là một hình thức sử dụng doping công nghệ cao và phải có lệnh cấm. Tuy nhiên, không giống với các loại chất doping thường được sử dụng trong thể thao khác, người ta khó mà xác định được các gen cấy vào, bởi vì việc chuyển gen được thực hiện ở mức tế bào, sự tăng cơ và tăng dẻo dai do IGF-1 đem lại là thông qua trao đổi chất, nên kiểm tra dược và độc tố trước khi thi đấu đều không tìm ra. Chắc chắn đã có không ít vận động viên đã đạt thêm nhiều thành tích đỉnh cao trong các trận thi đấu là do có sự góp sức to lớn của IGF-1. Đây chính là một nguy cơ xấu đe dọa sự công bằng của nền thể thao thế giới.
 
Không chỉ được các vận động viên thể thao sử dụng, liệu pháp "kích cơ" bằng cấy gen tăng trưởng IGF-1 cũng đã bắt đầu được ghi nhận sử dụng "ngoài luồng" cho các trường hợp như những trẻ nhỏ, trẻ đang ở tuổi dậy thì có thể trạng gầy còm, thấp còi, thanh niên bị chậm phát triển hoặc thiếu hụt hormon tăng trưởng cũng như những cá nhân phấn đấu để có thân hình như ý muốn. Sẽ không có gì đáng nói nếu như liệu pháp này chỉ phát huy những mặt lợi ích của nó trong việc hỗ trợ, kích thích phát triển cơ bắp, tăng trưởng chiều cao.
 
Tuy nhiên, gần đây đã xuất hiện những nghi ngờ và lo ngại từ phía các chuyên gia cho rằng, liệu pháp này có thể làm phát sinh bệnh ung thư, do protein IGF-1 là tác nhân tăng trưởng sẽ kích thích sự phát triển của tế bào, từ đó kích thích các khối u phát triển. Mặc dù GS. Lee Sweeley đã khẳng định rằng, rất ít khả năng dẫn đến nguy cơ này vì IGF-1 được đưa trực tiếp vào các cơ, không tới được các bộ phân có thể làm phát sinh ung thư. Ông cũng cho biết, hiện chưa quan sát thấy bất cứ một tác dụng phụ nào của gen ở các đối tượng thử nghiệm cũng như các bệnh nhân tình nguyện. Nhưng, mọi điều rủi ro đều có thể xảy ra, bởi dù có tối ưu, hiện đại đến mấy thì bất cứ một phương pháp trị liệu hay tác động nào đến cơ thể cũng đều có mặt trái của nó!

Duy Anh (Theo Itogi)

Ý kiến của bạn