Hoa ngũ sắc, còn gọi là cỏ hôi hoặc cỏ cứt lợn, là loại cây mọc hoang khá phổ biến ở Việt Nam. Từ lâu, cây đã được sử dụng trong kinh nghiệm dân gian để cải thiện các triệu chứng viêm mũi, viêm xoang. Hiện nay, một số doanh nghiệp dược trong nước đã nghiên cứu, bào chế thành sản phẩm xịt mũi, giúp người bệnh thuận tiện hơn khi sử dụng.
1. Hoa ngũ sắc có tác dụng gì?
Hoa ngũ sắc có tên khoa học là Ageratum conyzoides L., thuộc họ Cúc (Asteraceae). Cây thân thảo, lá mọc đối, hình trứng, mép có răng cưa; hoa nhỏ màu tím nhạt, xanh tím hoặc trắng, mọc thành cụm ở đầu cành. Khi vò nát, toàn cây có mùi hắc đặc trưng.
Trong y học cổ truyền, cây thường được sử dụng với mục đích thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm. Bộ phận dùng thường là phần trên mặt đất, gồm lá, thân và hoa. Dược liệu này được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian hỗ trợ các tình trạng viêm mũi, viêm xoang, mụn nhọt và một số bệnh ngoài da.
Các nghiên cứu về thành phần hóa học cho thấy hoa ngũ sắc chứa flavonoid, chromen, tinh dầu và một số hợp chất sinh học khác. Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận dịch chiết từ cây có hoạt tính kháng viêm, kháng khuẩn và chống oxy hóa. Những đặc tính này gợi mở tiềm năng ứng dụng của hoa ngũ sắc trong các chế phẩm hỗ trợ chăm sóc đường hô hấp trên.

Hoa ngũ sắc được sử dụng trong y học cổ truyền và bào chế thành một số sản phẩm xịt mũi, hỗ trợ giảm nghẹt mũi, viêm xoang. Ảnh AI.
2. Cách dùng hoa ngũ sắc hỗ trợ giảm nghẹt mũi
Nghẹt mũi là triệu chứng thường gặp ở người bị viêm xoang và viêm mũi dị ứng. Khi niêm mạc mũi bị viêm, các mạch máu giãn, niêm mạc phù nề và tăng tiết dịch, khiến đường lưu thông không khí bị thu hẹp. Người bệnh có thể cảm thấy khó thở bằng mũi, chảy nước mũi, hắt hơi hoặc giảm khả năng ngửi. Trong kinh nghiệm dân gian, hoa ngũ sắc được sử dụng để hỗ trợ giảm tình trạng viêm và tăng tiết dịch ở niêm mạc mũi.
Một số kinh nghiệm dân gian chữa viêm xoang bằng hoa ngũ sắc dễ làm có thể thực hiện tại nhà:
- Dùng bông thấm nước cốt đặt vào mũi: Lấy một ít cây hoa ngũ sắc tươi rửa sạch và để ráo nước dùng chày giã nát và vắt lấy nước cốt dùng bông thấm nước này sau đó nhét vào một bên lỗ mũi khoảng 20 phút giúp làm loãng dịch mủ và thấm mủ trong xoang. Lưu ý dược liệu và dụng cụ đảm bảo vô khuẩn. Khi dịch mũi lỏng ra, xì nhẹ nhàng.
- Biện pháp xông mũi: Lấy một nắm cây cỏ ngũ sắc rửa sạch cho vào nồi nước đun sôi khoảng 20 phút, rồi xông mũi (lưu ý không để bị bỏng niêm mạc mũi). Người bệnh từ từ hít thở để các hoạt chất có trong dược liệu theo hơi nước bốc lên và thẩm thấu sâu vào khoang mũi và hốc xoang. Như vậy dịch nhầy trong hốc xoang được làm loãng và đẩy chất dịch ra ngoài.
3. Lưu ý khi sử dụng hoa ngũ sắc chữa nghẹt mũi
Không nhỏ mũi nước hoa ngũ sắc trực tiếp
Một số cách dùng dân gian hướng dẫn lấy lá và hoa ngũ sắc tươi, rửa sạch, giã nát rồi vắt lấy nước cốt nhỏ trực tiếp vào mũi. Tuy nhiên, nước ép cây tươi rất cay, hắc và gây kích ứng có thể làm tổn thương niêm mạc mũi, khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn. Người có cơ địa dị ứng cũng có thể gặp phản ứng kích ứng khi tiếp xúc với thành phần thực vật.
Thận trọng khi sử dụng sản phẩm xịt mũi từ hoa ngũ sắc
Với các sản phẩm đã được bào chế, người dùng cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin thành phần và hướng dẫn sử dụng đầy đủ. Nên dùng đúng liều lượng, số lần xịt và thời gian theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc nhân viên y tế. Không tự ý tăng số lần sử dụng khi nghẹt mũi chưa cải thiện.
Nếu xuất hiện nóng rát, kích ứng, đau hoặc chảy máu mũi sau khi xịt, cần ngừng sử dụng và hỏi ý kiến nhân viên y tế. Không dùng chung đầu xịt với người khác để hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Đặc biệt, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc điều trị viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng để thay thế bằng sản phẩm từ thảo dược. Việc lựa chọn thuốc cần căn cứ vào nguyên nhân và mức độ bệnh.
Mời độc giả xem thêm video:
Gợi ý bài thuốc đơn giản với lá ngải cứu để chữa đau đầu | SKĐS
