Cơn thiếu máu não thoáng qua được xem là "hồi chuông cảnh báo" sớm của đột quỵ não. Dù các triệu chứng thường chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn rồi tự biến mất, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan.
Nhiều trường hợp sau cơn thiếu máu não thoáng qua đã xảy ra đột quỵ thực sự chỉ sau vài ngày hoặc vài tháng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Cơn thiếu máu não thoáng qua có biểu hiện tương tự đột quỵ nhưng chưa gây tổn thương não vĩnh viễn. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cho thấy hệ thống mạch máu não đang gặp vấn đề nghiêm trọng, làm gia tăng nguy cơ tai biến mạch máu não trong tương lai gần.
Nguyên nhân gây cơn thiếu máu não thoáng qua
Cơn thiếu máu não thoáng qua xảy ra khi lưu lượng máu cung cấp đến một vùng não bị gián đoạn tạm thời. Sự thiếu hụt oxy và dưỡng chất khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng thần kinh khu trú như yếu liệt, nói khó hoặc mất thăng bằng. Khác với đột quỵ não thực sự, tình trạng tắc nghẽn trong thiếu máu não thoáng qua chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nên các triệu chứng có thể hồi phục hoàn toàn sau vài phút đến vài giờ.
Tuy nhiên, thiếu máu não thoáng qua không phải là tình trạng lành tính. Đây được xem là "đột quỵ cảnh báo", bởi khoảng 1/3 người bệnh có nguy cơ bị đột quỵ thực sự trong vòng một năm nếu không được điều trị dự phòng hiệu quả.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thiếu máu não thoáng qua, trong đó phổ biến nhất là xơ vữa động mạch. Khi cholesterol và các mảng xơ vữa tích tụ trong thành mạch, đặc biệt ở động mạch cảnh, lòng mạch sẽ bị thu hẹp, làm giảm lưu lượng máu lên não hoặc tạo điều kiện hình thành cục máu đông.
Ngoài ra, huyết khối từ tim hoặc các mạch máu lớn cũng có thể di chuyển lên não và gây tắc nghẽn tạm thời. Những người mắc các bệnh tim mạch như rung nhĩ, suy tim hoặc từng nhồi máu cơ tim có nguy cơ cao gặp phải tình trạng này.
Bên cạnh đó, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá, béo phì và lối sống ít vận động cũng là những yếu tố nguy cơ hàng đầu làm gia tăng khả năng xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua.
Các triệu chứng của cơn thiếu máu thoáng qua
Cơn thiếu máu não thoáng qua thường khởi phát đột ngột với những dấu hiệu điển hình như:
- Dấu hiệu ở mặt: Hai bên mặt mất cân đối, một bên mặt có thể bị xệ xuống rõ rệt.
- Dấu hiệu ở giọng nói: Người bệnh gặp khó khăn khi phát âm, nói không rõ tiếng hoặc không thể nói được câu dài.
- Dấu hiệu ở tay: Người bệnh bị yếu hoặc tê bì tay, có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai bên. Khi cố cử động, tay có thể tự rơi xuống ngoài kiểm soát.
Trên thực tế, rất khó phân biệt cơn thiếu máu não thoáng qua với đột quỵ não chỉ thông qua triệu chứng lâm sàng. Vì vậy, khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào kể trên, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm nhất có thể.
Cơn thiếu máu não thoáng qua tuy chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ não.
Ảnh hưởng của cơn thiếu máu não thoáng qua đến sức khỏe
Mặc dù không gây tổn thương não vĩnh viễn ngay lập tức như đột quỵ, thiếu máu não thoáng qua vẫn có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của người bệnh.
Tăng nguy cơ đột quỵ não
Đây là biến chứng nguy hiểm nhất. Theo nhiều nghiên cứu, nguy cơ đột quỵ tăng cao nhất trong những ngày đầu sau cơn thiếu máu não thoáng qua. Nếu không được điều trị, cục máu đông có thể tiếp tục hình thành và gây tắc hoàn toàn mạch máu não.
Đột quỵ thực sự có thể dẫn đến liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm nhận thức, thậm chí tử vong.
Tổn thương não âm thầm
Những cơn thiếu máu não thoáng qua tái diễn nhiều lần có thể gây tổn thương tế bào não dù chưa biểu hiện rõ ràng ngay lập tức. Theo thời gian, người bệnh có nguy cơ suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung và suy giảm chức năng nhận thức.
Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống
Sau khi trải qua cơn thiếu máu não thoáng qua, nhiều người luôn sống trong tâm lý lo lắng, sợ tái phát đột quỵ. Tình trạng căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, hiệu suất công việc và sinh hoạt hằng ngày.
Ở người lớn tuổi, thiếu máu não thoáng qua còn làm tăng nguy cơ té ngã do chóng mặt, mất thăng bằng hoặc yếu cơ tạm thời.
Làm gì để phòng tránh cơn thiếu máu não thoáng qua?
Các bác sĩ cho biết phần lớn trường hợp thiếu máu não thoáng qua có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.
Kiểm soát huyết áp và đường huyết
Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương mạch máu não. Người trưởng thành nên kiểm tra huyết áp định kỳ và duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg theo khuyến cáo của bác sĩ.
Người mắc đái tháo đường cần kiểm soát tốt đường huyết để hạn chế biến chứng lên hệ mạch máu.
Điều chỉnh chế độ ăn uống
Chế độ ăn lành mạnh giúp giảm nguy cơ xơ vữa động mạch và hình thành huyết khối. Nên ưu tiên rau xanh, trái cây, cá, ngũ cốc nguyên hạt; đồng thời hạn chế thực phẩm nhiều muối, đường, mỡ động vật và đồ ăn chế biến sẵn.
Ngoài ra, cần hạn chế rượu bia và tránh hút thuốc lá vì đây là những yếu tố thúc đẩy tổn thương thành mạch.
Tăng cường vận động
Duy trì hoạt động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát cân nặng và ổn định huyết áp. Những môn thể thao phù hợp như đi bộ, đạp xe nhẹ, yoga hoặc bơi lội đều có lợi cho sức khỏe tim mạch và não bộ.
Khám sức khỏe định kỳ
Những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tiền sử bệnh tim cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ đột quỵ.
Tóm lại, cơn thiếu máu não thoáng qua tuy chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng không hề đơn giản. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ, bảo vệ chức năng não và nâng cao chất lượng cuộc sống.
