Sau khi danh sách 10 di tích được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt được công bố, nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu và không ít người dân đã có nhiều ý kiến xung quanh vấn đề này.
Theo như danh sách được công bố, 10 di tích được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt gồm: di tích lịch sử và khảo cổ khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội (quận Ba Đình, Hà Nội); di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Quần thể kiến trúc Cố đô Huế (TP. Huế, huyện Hương Trà, Hương Thủy, Phú Vang, Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế); di tích kiến trúc nghệ thuật khu đền tháp Mỹ Sơn (huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam); di tích kiến trúc nghệ thuật đô thị cổ Hội An (TP. Hội An, tỉnh Quảng Nam); danh lam thắng cảnh vịnh Hạ Long (TP. Hạ Long, thị xã Cẩm Phả và huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh); di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình); di tích lịch sử Đền Hùng (TP. Việt Trì, huyện Lâm Thao và huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ); di tích lịch sử Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch (quận Ba Đình, Hà Nội); di tích lịch sử chiến trường Điện Biên Phủ (TP. Điện Biên, huyện Điện Biên và huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên); di tích lịch sử Dinh Độc Lập - nơi ghi dấu thắng lợi hoàn toàn cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (quận I, TP. Hồ Chí Minh).
 Một góc Hồ Tây. |
Với một đất nước có hơn 4.000 năm lịch sử dựng nước và giữ nước, trải qua nhiều cuộc chiến tranh liên miên chống giặc ngoại xâm để bảo vệ và xây dựng đất nước thì những biến động trải dài đó đã để lại trên đất nước Việt Nam của chúng ta biết bao danh thắng, di tích tô đẹp và làm vẻ vang cho dân tộc. Nhiều di tích, danh lam thắng cảnh đã được quốc tế công nhận: vịnh Hạ Long, khu đền tháp Mỹ Sơn, Cố đô Huế, phố cổ Hội An, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng... Theo danh sách trên, 10 Di tích Quốc gia đặc biệt được công bố liệu đã tiêu biểu chưa?
Theo PGS sử học Lê Văn Lan: Tại sao lại bỏ quên Hồ Tây? Theo ông, Hồ Tây là di sản và cảnh quan gắn bó mật thiết với vương triều đã xây dựng Hoàng thành, gắn liền với lịch sử khởi nguyên sinh thành ra Thăng Long - Hà Nội. Hồ Tây còn là không gian văn hóa với rất nhiều di sản vật thể và phi vật thể. Quanh hồ có khoảng 60 công trình văn hóa lớn nhỏ, trong đó hơn 20 di tích văn hóa tôn giáo đã được nhà nước xếp hạng. Ông cho rằng việc bỏ quên Hồ Tây, không xếp hạng Di tích danh thắng quốc gia là có lỗi với lịch sử.
Còn theo nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, việc chỉ đưa ra danh sách 10 Di tích Quốc gia đặc biệt như trên là chưa thỏa đáng. Nếu để xếp hạng Di tích Quốc gia thì còn rất nhiều di tích đáng để đưa vào. Theo ông, Hồ Tây là một bộ phận cơ bản của văn hóa Thăng Long, ở đó có 21 ngôi đình được nhà nước xếp hạng với nhiều văn vật có giá trị: 102 bia đá, 165 câu đối, 140 bức hoành phi, 18 quả chuông cổ, hơn 300 pho tượng bằng đồng, gỗ, đá... Ở đó còn nhiều lễ hội dân gian đặc sắc và đặc biệt Hồ Tây có một vùng văn học riêng biệt - nguồn cảm hứng của bao thế hệ người Hà Nội. Theo quy định của thế giới, những hồ có diện tích 500 hécta đã được thế giới công nhận, trong khi Hồ Tây rộng tới 540 hécta. Theo ý kiến của ông, hồ Ba Bể cũng là một danh thắng lớn, hồ Quan Sơn (Hà Tây) gắn với Hai Bà Trưng, rồi thủ đô Việt Bắc với an toàn khu gắn với 9 năm kháng chiến chống Pháp, Thành nhà Hồ... đều có thể xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt để làm căn cứ sau này giới thiệu cho UNESCO công nhận. Ông Phúc cũng cho rằng, không nhắc tới Hội trường Ba Đình là thiếu sót lớn vì có thể coi đây là hội trường độc lập, là nơi Bác Hồ chủ trì bao nhiêu cuộc họp, những hội nghị chính trị đặc biệt, những sự kiện lớn của quốc gia, nơi diễn ra Đại hội thống nhất đất nước, Quốc hội thống nhất Bắc - Nam, các kỳ đại hội Đảng... nghĩa là gắn với rất nhiều sự kiện đặc biệt của đất nước, rất xứng đáng được xếp hạng.
Có thể rồi đây, danh sách Di tích Quốc gia đặc biệt sẽ được bổ sung thêm, điều đó thật phù hợp với những giá trị của nó.
Phi Khanh