Cội rễ của bạo lực

Chỉ trong vòng hơn một tháng, đã có 5 trường học ở Trung Quốc bị tấn công. Có thể kể một vụ điển hình: ngày 23/3, một người đàn ông 42 tuổi đã dùng dao đâm túi bụi vào 13 học sinh làm 8 em bị chết và 5 em bị thương. Người này hiện thất nghiệp, vô gia cư và không có vợ con. Theo lời thú nhận của anh ta, thì động cơ là do quá chán nản vì không tìm được việc làm, thất tình và bị người chung quanh chế nhạo. Thủ phạm đã phải lĩnh án tử hình.

Tuần báo Le Courrier International trích dịch bài viết trên một tờ báo địa phương Quảng Châu, mang tựa đề "Khi những con người thấp cổ bé miệng không còn chịu đựng được nữa". Bài báo nhận định nguyên nhân sâu xa của những vụ giết người hàng loạt gần đây: đó là bất bình đẳng ngày càng sâu trong xã hội. Một nhà xã hội học đã nhấn mạnh đến nguy cơ lây lan của hiện tượng này.

Gia đình của những nạn nhân trong vụ cuồng sát tại trường tiểu học Thực nghiệm ở thành phố Nam Bình, Phúc Kiến tập trung trước cổng trường.

Theo tác giả bài báo, thì thủ phạm là những người ngấm ngầm bất mãn với xã hội. Họ muốn khẳng định mình bằng cách sát hại một cách thô bạo những người vô tội, yếu ớt hơn họ, để trả thù đời. Vụ tấn công vào trường học kể trên thật khủng khiếp, nhưng đáng sợ nhất là làn sóng bắt chước sau đó. Chỉ ba ngày sau, tại khoa hồi sức thuộc bệnh viện công cùng địa phương, một phụ nữ trung niên có con gái 8 tuổi bị cưỡng hiếp, đã chất vấn bí thư đảng ủy của địa phương này:    "Nếu ông vẫn chưa giải quyết vụ con gái tôi bị xâm hại, thì tôi cũng sẽ giết ai đó cho xem". Trong vụ ở thành phố Thái Hưng, tỉnh Giang Tô ngày 29/4, Từ Ngọc Nguyên không có công việc ổn định nào từ năm 2001. Báo chí đưa tin trước đó vài ngày. Từ cãi vã nghiêm trọng với hàng xóm xung quanh chuyện tiền nong. Người hàng xóm tố cáo Từ lừa mình tham gia vào một đường dây bán hàng đa cấp. Còn trong trường hợp vụ ở tỉnh Sơn Đông ngày 30/4, nông dân Vương Vĩnh Lai (45 tuổi) dùng búa tấn công năm trẻ em rồi sau đó tự thiêu vào đúng ngày ngôi nhà mà Vương xây cho con, bị cưỡng chế dỡ bỏ. Vài hôm sau, một người khác ở Vũ Hán vốn đã khiếu nại việc người khác xây dựng bất hợp pháp trên đất nhà mình suốt nửa năm mà không ai giải quyết, đã viết trên internet: "Nếu quyền lợi chính đáng của tôi không ai bảo đảm, tôi chỉ còn cách bắt chước kẻ đã tấn công vào trường học kia". Có thể đó chỉ là những lời đe dọa suông, nhưng cùng thời điểm đó đã xảy ra những vụ tấn công vô cớ vào những người vô tội như: một sinh viên bị xô ngã từ lầu 10, một lái xe cố ý tông vào nhiều xe khác... Tất cả đã đưa ra ánh sáng sự bùng nổ những căng thẳng trong xã hội. Sự hiện diện của nhiều người bị bỏ lại ngoài lề phép lạ kinh tế, và những nhóm người dễ bị tổn thương, là đất hứa cho tội ác nảy mầm. Bạo lực và các hành vi độc ác lan rộng nhanh chóng, mà tác giả bài báo cho là sẽ quá dễ dàng nếu quy cho là những hành động cực đoan của một thiểu số không hòa nhập được với xã hội. Có thể kể thêm những người nông dân bị lấy mất đất, những người bị tịch biên đất đã phải phản đối bằng cách tự hủy hoại thân thể, người đi kiện bị bỏ tù, cho đi cải tạo lao động hay tống vào nhà thương điên... Trong một xã hội mà người dân không có khả năng tổ chức lại một cách hiệu quả để nói lên tiếng nói, để tranh đấu cho quyền lợi của mình, thì những người thấp cổ bé miệng không chỉ đơn giản là người nghèo hay người sống bên lề xã hội.

Phương Hà (Theo Le Courrier International)