Theo ông Serhii Beskrestnov, Ukraine hiện vẫn tồn tại ít nhất 9 lỗ hổng nghiêm trọng, từ việc chưa có giải pháp hiệu quả để đối phó bom lượn Nga, tụt hậu trong tác chiến điện tử, cho đến thiếu tên lửa đạn đạo nội địa và hệ thống định vị đáng tin cậy cho các cuộc tấn công tầm xa.
Tiêm kích Su-34 của Nga. (Nguồn: DB)
Ông Serhii Beskrestnov thường được biết đến với biệt danh "Flash". Ông hiện là cố vấn của Bộ Quốc phòng Ukraine và được xem là một trong những chuyên gia hàng đầu về tác chiến điện tử của nước này. Các phân tích của Beskrestnov thường xuyên được giới nghiên cứu quốc phòng phương Tây trích dẫn nhờ khả năng theo dõi sát diễn biến công nghệ trên chiến trường. Chính vì đang làm việc trong hệ thống Bộ Quốc phòng Ukraine, những nhận định của ông được đánh giá có trọng lượng đặc biệt.
Ukraine vẫn chưa có giải pháp sản xuất hàng loạt để đối phó bom lượn của Nga
Theo ông, bom lượn dẫn đường dòng KAB, đặc biệt là KAB-500 và KAB-1500 mang đầu đạn lần lượt khoảng 500 kg và 1.500 kg, đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất trên chiến trường hiện nay. Những quả bom này được các tiêm kích Su-34 và Su-35 thả từ khoảng cách an toàn lên tới 70 km nhờ bộ cánh lượn UMPK kết hợp hệ thống dẫn đường vệ tinh.
Ukraine hiện chưa có phương án đáng tin cậy để đánh chặn loại vũ khí này trên quy mô lớn. Muốn ngăn chặn hiệu quả, hoặc Kiev phải loại bỏ máy bay mang bom trước khi chúng khai hỏa, điều đòi hỏi ưu thế trên không mà Ukraine chưa có, hoặc phải xây dựng mạng lưới radar và hệ thống đánh chặn đủ dày đặc để theo dõi quả bom ngay sau khi được thả. Tuy nhiên, đây lại chính là năng lực mà Beskrestnov cho rằng Ukraine còn thiếu.
Tác chiến điện tử
Theo Beskrestnov, tốc độ phát triển các biện pháp chế áp điện tử của Ukraine đang chậm hơn đáng kể so với tốc độ Nga triển khai công nghệ modem MESH trên máy bay không người lái (UAV) Shahed-136 và các biến thể Gerber.
Mạng MESH cho phép nhiều UAV kết nối với nhau thành mạng lưới chuyển tiếp dữ liệu. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trạm điều khiển mặt đất, mỗi UAV có thể truyền lệnh và dữ liệu mục tiêu cho những UAV khác, khiến việc gây nhiễu trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Các thiết bị gây nhiễu thông thường vốn được thiết kế để cắt đứt liên lạc giữa UAV và trạm điều khiển sẽ không còn phát huy hiệu quả khi tín hiệu có thể được truyền qua nhiều máy bay khác trong mạng lưới. Beskrestnov cho rằng Ukraine hiện vừa thiếu giải pháp kỹ thuật, vừa thiếu kinh nghiệm thực tế để đối phó với kiểu tác chiến mới này.
UAV Nga ngày càng hoạt động rộng khắp
Theo Beskrestnov, không chỉ các khu vực tiền tuyến mà nhiều thành phố như Kherson, Kharkiv, Zaporizhzhia và Sumy cũng thường xuyên nằm trong phạm vi hoạt động của UAV Nga.
Ông kêu gọi Ukraine phải xây dựng hệ thống cảnh báo sớm tốt hơn, đồng thời triển khai các biện pháp phòng thủ UAV mang tính hệ thống thay vì những giải pháp tạm thời như hiện nay. Theo đánh giá của ông, cuộc sống của người dân tại các khu vực gần tiền tuyến đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các cuộc tập kích UAV diễn ra gần như hằng ngày.
Mật độ radar chiến thuật của Ukraine còn quá thấp
Theo Beskrestnov, đây là nền tảng quyết định hiệu quả của toàn bộ hệ thống phòng thủ chống UAV. Dù sử dụng UAV đánh chặn chuyên dụng hay các máy bay FPV cải tiến, lực lượng phòng thủ cũng không thể tiêu diệt mục tiêu nếu không phát hiện được chúng từ sớm.
Ông cho rằng mạng lưới radar chiến thuật của Ukraine vẫn quá thưa và thiếu tính liên tục, khiến thời gian phản ứng ngắn và tỷ lệ đánh chặn các loại UAV, bom lượn hay mục tiêu bay thấp chưa đạt hiệu quả mong muốn.
Ukraine chưa sở hữu tên lửa đạn đạo nội địa
Theo ông, tên lửa đạn đạo có tốc độ từ Mach 5 trở lên sẽ rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của hệ thống phòng không Nga, đồng thời có khả năng tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ đối phương như sở chỉ huy, trung tâm hậu cần và cơ sở công nghiệp quốc phòng.
Hiện Ukraine đang phát triển chương trình tên lửa FP-9 do công ty Fire Point thực hiện, nhưng đến giữa năm 2026 hệ thống này vẫn mới ở giai đoạn thử nghiệm động cơ nhiên liệu rắn trên mặt đất.
Vẫn là tác chiến điện tử
Theo Beskrestnov, Nga hiện đang vượt Ukraine cả về công nghệ lẫn kinh nghiệm trong việc gây nhiễu đường truyền video của các UAV FPV.
Các hệ thống tác chiến điện tử Nga có khả năng làm gián đoạn hình ảnh truyền về từ UAV đúng vào giai đoạn cuối của cuộc tấn công, khiến người điều khiển mất khả năng quan sát mục tiêu ngay trước thời điểm va chạm.
Ông cho rằng đây là một trong những năng lực tác chiến điện tử có ý nghĩa thực tiễn nhất trên chiến trường hiện nay, nhưng các biện pháp đối phó của Ukraine vẫn còn tụt hậu.
Khả năng bảo vệ các UAV tấn công tầm trung và UAV ném bom
Nga đã triển khai ngày càng nhiều UAV đánh chặn, thực chất là các UAV FPV được cải tiến để săn lùng UAV đối phương. Theo Beskrestnov, nếu không nhanh chóng tìm ra giải pháp bảo vệ, các nền tảng UAV tấn công tầm xa của Ukraine sẽ phải đối mặt với những hạn chế rất lớn trong quá trình hoạt động.
Phương pháp hiệu quả để phát hiện và phá hủy các radar chiến thuật mặt đất của Nga
Beskrestnov mô tả các radar chiến thuật là "đôi mắt trên bầu trời" của lực lượng Nga vì chúng cung cấp dữ liệu cho cả hệ thống phòng không lẫn pháo binh. Tuy nhiên, Ukraine hiện vẫn thiếu một giải pháp công nghệ mang tính hệ thống để truy tìm và vô hiệu hóa các mục tiêu quan trọng này.
Vấn đề định vị cho các cuộc tấn công tầm xa
Theo Beskrestnov, Ukraine cần nhanh chóng phát triển các phương án thay thế GPS và GLONASS trong môi trường mà tín hiệu vệ tinh thường xuyên bị gây nhiễu hoặc giả mạo. Khi chiến dịch tấn công tầm xa vào lãnh thổ Nga ngày càng được mở rộng, bất kỳ sự suy giảm nào về độ chính xác định vị cũng sẽ trực tiếp làm giảm hiệu quả chiến đấu.
Mở đầu bản đánh giá, Beskrestnov nhấn mạnh rằng ông đưa ra những nhận xét này hoàn toàn từ góc nhìn khách quan. "Tôi nhìn nhận mọi việc một cách hoàn toàn khách quan. Bên cạnh những tin tức tích cực về cuộc xung đột với Nga, vẫn còn rất nhiều vấn đề công nghệ cần phải giải quyết", ông viết. Ông Beskrestnov không phủ nhận những thành quả mà Ukraine đạt được, nhưng cũng không né tránh các điểm yếu đang tồn tại. Theo ông, việc nhanh chóng khắc phục những lỗ hổng công nghệ này là yêu cầu cấp bách nếu Ukraine muốn duy trì khả năng đối phó với các thách thức ngày càng phức tạp trên chiến trường.
