Thực phẩm chức năng là nhóm sản phẩm được dùng để bổ sung dinh dưỡng hoặc hỗ trợ sức khỏe, nhưng không dùng để chữa bệnh như thuốc. Đặc biệt, đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, nhãn sản phẩm bắt buộc phải ghi rõ: "Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh". Vì vậy, người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để chuyển sang dùng thực phẩm chức năng.
Các tình huống gây quá liều thực phẩm chức năng
Quá liều thường xảy ra khi người dùng uống nhiều hơn hướng dẫn trên nhãn. Ví dụ, sản phẩm ghi uống 1 viên mỗi ngày nhưng người dùng lại uống 2–3 viên vì nghĩ uống nhiều sẽ nhanh khỏe hơn. Cách dùng này có thể làm cơ thể nhận lượng hoạt chất vượt quá mức cần thiết.
Một tình huống khác rất phổ biến là dùng nhiều sản phẩm cùng lúc. Chẳng hạn, một người uống vitamin tổng hợp, thêm vitamin D, thêm canxi có vitamin D, rồi dùng thêm sản phẩm "tăng đề kháng". Khi cộng lại, tổng lượng vitamin hoặc khoáng chất nạp vào cơ thể có thể vượt quá giới hạn an toàn.
Có thể hiểu đơn giản, mỗi chất như vitamin hoặc khoáng chất đều có mức cơ thể cần, nhưng cũng có mức tối đa không nên vượt quá. Nếu dùng quá mức này, sản phẩm "bổ" vẫn có thể trở thành nguyên nhân gây hại.
Thực phẩm chức năng thường bị dùng quá liều vì quan niệm cho rằng càng dùng nhiều thì càng bổ. Ảnh AI.
Dùng quá liều thực phẩm chức năng có gây hại không?
Hiện nay, vẫn chưa có đầy đủ bằng chứng để xác định việc thường xuyên bổ sung vitamin hoặc khoáng chất vượt nhu cầu một mức nhỏ (không phải liều rất cao) có gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng về lâu dài hay không. Tuy nhiên, việc bổ sung quá mức vẫn có thể gây ra một số triệu chứng nhẹ nhưng đáng lưu ý, như mất ngủ, khó tập trung, tê hoặc ngứa ran ở tay chân, dễ cáu gắt hoặc các biểu hiện thần kinh khác, tùy thuộc vào loại vitamin hoặc khoáng chất được sử dụng quá liều.
Ngoài ra, các tác dụng phụ của việc quá liều và các triệu chứng của chứng thừa vitamin có thể bao gồm từ các rối loạn tiêu hóa nhẹ như buồn nôn và tiêu chảy đến các vấn đề nghiêm trọng hơn như tổn thương gan và thay đổi chức năng thận. Ví dụ, thừa vitamin A có thể gây đau đầu, nôn mửa và tê bì, trong khi thừa vitamin D có thể làm tăng nồng độ canxi trong máu, gây khát nước dữ dội và đau bụng dữ dội.
Lưu ý khi dùng thực phẩm chức năng
Khi mua hoặc dùng thực phẩm chức năng, không nên chỉ nghe theo lời quảng cáo. Người dân cần đọc kỹ các thông tin trên nhãn, đặc biệt là thành phần, hàm lượng, liều dùng, đối tượng sử dụng và cảnh báo đối tượng không nên dùng.
Theo quy định, các thông tin trên phải phù hợp với hồ sơ công bố của sản phẩm. Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, nhãn sản phẩm cũng không được ghi cơ chế tác dụng như thuốc điều trị. Vì vậy, nếu một sản phẩm được quảng cáo theo kiểu "chữa khỏi bệnh", "thay thế thuốc", "hiệu quả 100%" hoặc "không cần đi viện", người dân cần hết sức thận trọng.
Bên cạnh đó, một số trường hợp cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thực phẩm chức năng, gồm: Trẻ em, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, người cao tuổi, người có bệnh gan, bệnh thận, bệnh tim mạch, người đang điều trị ung thư hoặc đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính.
Người chuẩn bị phẫu thuật cũng nên báo cho bác sĩ biết tất cả sản phẩm đang dùng vì một số thực phẩm chức năng hoặc sản phẩm thảo dược có thể ảnh hưởng đến đông máu, thuốc gây mê hoặc thuốc đang điều trị.
Khi nào nên ngưng dùng và đi khám?
Sau khi bắt đầu dùng một sản phẩm mới, nếu xuất hiện buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, táo bón kéo dài, nổi mẩn, ngứa, chóng mặt, đau đầu, mệt nhiều, hồi hộp, khó thở, vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc chảy máu bất thường, người dân nên ngưng sản phẩm và đi khám.
Khi đi khám, nên mang theo sản phẩm đang dùng hoặc chụp lại nhãn sản phẩm để bác sĩ, dược sĩ kiểm tra thành phần, hàm lượng và liều dùng, từ đó có biện pháp xử trí phù hợp.
