Hà Nội

Có thật Mỹ muốn chấm dứt chiến tranh Việt Nam?

30-04-2009 6:02 AM | Văn hóa – Giải trí

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, chính khách Pháp lỗi lạc Sainteny đã nhận thấy Pháp cần điều đình với Chủ tịch Hồ Chí Minh để tránh cuộc chiến tranh Pháp Việt. Nhưng phe thực dân hiếu chiến đã phá mọi cố gắng thương thuyết.

(vào năm 1965 - 1967)

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, chính khách Pháp lỗi lạc Sainteny đã nhận thấy Pháp cần điều đình với Chủ tịch Hồ Chí Minh để tránh cuộc chiến tranh Pháp Việt. Nhưng phe thực dân hiếu chiến đã phá mọi cố gắng thương thuyết. Sainteny về sau kể lại sự kiện lịch sử ấy trong cuốn Truyện một cơ hội hòa bình bỏ lỡ (Histoire d’une paix manquée). Nhưng cơ hội hòa bình (1965-1967) Mỹ đưa ra thì không trung thực và khách quan như vậy. Đó chỉ là một động tác giả nhằm hậu thuẫn cho việc Mỹ leo thang chiến tranh ở Việt Nam. 

Tôi gặp ông Trần Quang Cơ, người bạn cũ ở Cục Địch vận, nay đã ở tuổi bát tuần nhưng đầu óc rất minh mẫn. Sau đây xin tóm tắt cuộc trao đổi giữa hai chúng tôi.

Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975. Ảnh: TL 

Hữu Ngọc:

Anh có thể cho biết chủ tâm của Mac Namara qua cuộc hội thảo hơn hai chục năm  sau cuộc chiến là gì không?

Trần Quang Cơ: Là dồn ta phải thừa nhận rằng ta đã bỏ lỡ cơ hội sớm chấm dứt chiến tranh, nghĩa là ta hiếu chiến. Còn Mỹ từ 1965 đến 1967 đã liên tiếp đưa ra những sáng kiến hòa bình.

Hữu Ngọc: Nghĩa là ngược với ý đồ của Sainteny trong cuốn Truyện một cơ hội hòa bình bỏ lỡ, khách quan hơn nhiều. Tại sao vào thời điểm 1965-1967, Mỹ lại tung ra một chiến dịch hòa bình?

Trần Quang Cơ: Đó cũng là câu hỏi đặt ra cho chúng tôi hồi đó: Có thật chính quyền Mỹ không muốn tiến hành chiến tranh ở Việt Nam mà muốn sớm có giải pháp hòa bình không? Phân tích tình hình thì thấy đó là một động tác giả nhằm hậu thuẫn việc Mỹ leo thang chiến tranh, chuyển từ hình thái “chiến tranh đặc biệt” sang hình thái “chiến tranh cục bộ”. Chiến tranh đặc biệt sử dụng cố vấn Mỹ làm khung cho quân đội Sài Gòn bắt đầu từ 1961, đến 1964 đã thất bại. Để cứu chính quyền Sài Gòn khỏi  sụp đổ, Mỹ chuyển sang chiến tranh cục bộ từ năm 1965. Quân đội Mỹ trực tiếp tham chiến, chỉ huy cả quân đội Sài Gòn, với hai mũi tấn công theo kế hoạch Johnson - Mac Namara, nhằm kết thúc chiến tranh trong hai năm 1964 -1966. Có hai mũi tấn công: miền Nam đánh lớn với quân Mỹ tăng từ 23.000 người năm 1964 lên 468.000 người năm 1967, miền Bắc ném bom ồ ạt từ tháng 2/1965.

Kế hoạch quân sự này đi kèm với “hỏa mù” sáng kiến hòa bình có hai chủ bài làm sức ép: sẽ ngừng ném bom miền Bắc và rút quân Mỹ khỏi miền Nam. Nghĩa là miền Bắc thôi xâm nhập, bỏ rơi miền Nam cho chính quyền Sài Gòn.

Hữu Ngọc: Thực hiện kế hoạch “chiến tranh thật, hòa bình giả” ấy, Mỹ có mối quan tâm gì?

Trần Quang Cơ: Có ba mối quan tâm. Một là thao túng dư luận trong nước và thế giới, cũng để khỏi ảnh hưởng đến việc Johnson tái cử năm 1968. Hai là để ngừa phản ứng của Liên Xô và Trung Quốc, lợi dụng sự bất đồng Xô - Trung và chia rẽ ta với hai đồng minh. Ba là đánh gục ý chí đề kháng của ta.

Hữu Ngọc: Như vậy là năm 1965, ta đã thấy rõ âm mưu hòa bình giả của Mỹ?

Trần Quang Cơ: Ta cho là chưa phải lúc cho một giải pháp chính trị. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trả lời phỏng vấn nhà báo Félix Green (18/11/1965) “Chính lúc Johnson nói nhiều về thương lượng hòa bình, thì Mỹ càng mở rộng chiến tranh xâm lược ở miền Nam  và mở rộng leo thang miền Bắc”. Vì lúc này, Mỹ vẫn tin vào thắng lợi của chiến tranh cục bộ.

Chính vì thế, chúng tôi đã xử sự đúng với thực chất các cuộc   tấn công hòa bình của Mỹ chứ không phải lãnh đạo  không quan tâm đến hòa bình. Không hề có sự khước từ tiếp xúc với Mỹ ở Paris, Rangoon, Matxcơva... hoặc gặp  các trung gian ngay ở Hà Nội.

Hữu Ngọc: Vào thời điểm nào ta thấy có thể thực sự đàm phán với Mỹ về hòa bình?       

Trần Quang Cơ: Điều kiện chín muồi cho đàm phán vào cuối năm 1967. Chính quyền Johnson thấy rõ không thắng được ta bằng quân sự, Mac Namara từ chức, Mỹ lo xuống thang và hạ giọng.

Hữu Ngọc: Phải chăng cuộc tổng tấn công Tết 68 của ta là cái đòn bẩy dẫn đến đàm phán ở Hội nghị Paris. Có nhà bình luận phương Tây cho là cuộc tổng tấn công không phải là một thắng lợi cơ bản về quân sự, nhưng lại là một thắng lợi lớn về tâm lý, khiến dư luận Mỹ ép chính phủ Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán. Anh bạn tôi là giáo sư Mỹ  Katsiaficas còn cho Tết Mậu Thân là chất xúc tác cho các cuộc nổi dậy của thanh niên và quần chúng ở Pháp, Mỹ và khắp thế giới chống trật tự tư bản kỹ trị hóa.

Trần Quang Cơ:  Thế mà rồi Hội nghị Paris cũng phải kéo dài đến 5 năm, đến tháng 1/1973. Từ giữa năm 1972, Nixon thấy rõ cơn bão Việt Nam hóa chiến tranh thất bại, điều đình thực sự mới có được. Tôi và một số anh em trong đoàn về nước trước để chuẩn bị triển khai Hiệp định nên không dự lễ ký kết chính thức giữa bốn bên.      

Hữu Ngọc


Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn