Cơ sở y tế Xanh - Sạch - Đẹp: Nền tảng thích ứng với biến đổi khí hậu

Từ Xanh – Sạch – Đẹp đến cơ sở y tế chống chịu với khí hậu

Những năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều chiến lược, chính sách hướng tới xây dựng các cơ sở y tế có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và thân thiện với môi trường, phù hợp với các định hướng của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Từ năm 2016, Việt Nam đã ban hành chính sách quốc gia về kế hoạch thực hiện cơ sở y tế Xanh – Sạch – Đẹp. Đây là một trong những nền tảng quan trọng để từng bước xây dựng môi trường y tế an toàn, văn minh, đồng thời nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân.

Các tiêu chí được chú trọng gồm cây xanh, cung cấp nước sạch, nhà vệ sinh sạch, vệ sinh môi trường, quản lý chất thải y tế và tiết kiệm năng lượng. Những tiêu chí tưởng như rất cơ bản này lại có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng môi trường bệnh viện, sức khỏe người bệnh và nhân viên y tế.

Trong điều kiện biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, yêu cầu đối với cơ sở y tế cũng được mở rộng hơn. Không chỉ bảo đảm môi trường sạch, cơ sở y tế cần có khả năng duy trì hoạt động và cung cấp dịch vụ y tế thiết yếu ngay cả khi xảy ra thiên tai, thời tiết cực đoan hoặc các vấn đề về nguồn nước, năng lượng và môi trường.

Theo đó, các giải pháp về công trình ứng phó với biến đổi khí hậu được đưa vào quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế, hướng tới tăng khả năng chống chịu trước bão, lũ, sạt lở đất, xâm nhập mặn và nước biển dâng.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, ngành Y tế cũng đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong khám bệnh, chữa bệnh. TeleHealth được triển khai nhằm hỗ trợ chuyên môn kịp thời cho tuyến dưới, qua đó góp phần giảm nhu cầu di chuyển không cần thiết của người bệnh và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế trong những tình huống khó khăn do thiên tai, thời tiết cực đoan.

Chủ động thích ứng từ nước sạch, chất thải đến năng lượng

Biến đổi khí hậu đặt ra nhiều thách thức đối với hoạt động của cơ sở y tế, trong đó nước sạch là một trong những vấn đề cần được ưu tiên. Tại những khu vực thường xuyên chịu hạn hán, xâm nhập mặn hoặc thiếu nước, việc bảo đảm nguồn nước phục vụ khám, chữa bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ngành Y tế đã triển khai thí điểm một số mô hình nhằm bảo đảm cung cấp nước sạch cho các cơ sở y tế bị thiếu nước. Trong đó có mô hình khử muối trong nước sinh hoạt bị nhiễm mặn tại Bệnh viện Cù Lao Minh, tỉnh Bến Tre; hệ thống xử lý nước mưa tại Trung tâm Y tế Bảo Nhai, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.

Những mô hình này cho thấy cách tiếp cận thích ứng với biến đổi khí hậu không nhất thiết chỉ dựa vào những dự án đầu tư quy mô lớn. Việc tận dụng nguồn nước sẵn có, ứng dụng công nghệ phù hợp với điều kiện từng địa phương cũng có thể góp phần duy trì hoạt động của cơ sở y tế trong những điều kiện bất lợi.

Bên cạnh nước sạch, quản lý chất thải y tế cũng là một nội dung trọng tâm trong xây dựng cơ sở y tế bền vững về môi trường.

Ngành Y tế chú trọng áp dụng các công nghệ xử lý chất thải rắn y tế lây nhiễm tiên tiến, thân thiện với môi trường; đồng thời tăng cường đầu tư, cải tạo hệ thống xử lý nước thải y tế tại các cơ sở có quy mô phát thải lớn, nhất là các bệnh viện, bảo đảm nước thải được xử lý đạt quy chuẩn về môi trường trước khi thải ra bên ngoài.

Chính phủ cũng đã ban hành các chính sách khuyến khích áp dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường trong xử lý chất thải; tăng cường tái sử dụng, tái chế chất thải và không đầu tư mới các lò đốt có công suất nhỏ tại cơ sở y tế nhằm hạn chế phát sinh các khí thải độc hại như Dioxin và Furan.

Một số mô hình cụ thể đã được triển khai tại địa phương. Tại Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, các giải pháp như thiết bị xử lý nước bề mặt, thiết bị vi sóng xử lý chất thải rắn lây nhiễm và tấm pin năng lượng mặt trời đã được áp dụng.

Việc đưa năng lượng tái tạo vào hoạt động của cơ sở y tế không chỉ góp phần tiết kiệm năng lượng mà còn mở ra hướng tiếp cận phù hợp với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, tăng tính chủ động và khả năng duy trì hoạt động của cơ sở y tế.

Giảm chất thải nhựa, hướng tới hệ thống y tế xanh hơn

Cùng với các giải pháp về nước, chất thải và năng lượng, giảm chất thải nhựa đang trở thành một nội dung quan trọng trong quá trình xây dựng cơ sở y tế xanh, sạch, đẹp.

Bộ Y tế đã ban hành Thông tư quy định về quản lý chất thải y tế, trong đó đặt ra các yêu cầu về giảm thiểu phát sinh chất thải nguy hại, giảm phát sinh chất thải nhựa và phân loại chất thải nhựa để tái chế.

Ngành Y tế cũng xây dựng kế hoạch, lộ trình giảm thiểu chất thải nhựa với mục tiêu từng bước giảm sử dụng túi ni lông khó phân hủy, các sản phẩm nhựa dùng một lần; khuyến khích thay thế bằng những sản phẩm dễ phân hủy, thân thiện với môi trường hoặc có thể sử dụng nhiều lần tại cơ sở y tế.

Đây không chỉ là câu chuyện về xử lý rác thải sau khi phát sinh mà còn hướng tới thay đổi từ khâu lựa chọn, sử dụng vật tư, thiết bị và tổ chức hoạt động tại cơ sở y tế. Khi chất thải được giảm ngay từ nguồn, áp lực đối với hệ thống thu gom, phân loại và xử lý cũng giảm theo.

Về lâu dài, một cơ sở y tế xanh cần được nhìn nhận như một hệ thống tổng thể, trong đó chất lượng môi trường, sử dụng năng lượng, nguồn nước, quản lý chất thải, thiết kế công trình và chất lượng khám, chữa bệnh có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

Trong thời gian tới, Việt Nam dự kiến ban hành các tiêu chí đánh giá chất lượng môi trường bệnh viện; đồng thời xây dựng kế hoạch hành động của Bộ Y tế về tăng trưởng xanh và lộ trình giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong ngành Y tế.

Đây được xem là những bước tiếp theo để chuyển yêu cầu xây dựng cơ sở y tế xanh, sạch, đẹp từ một bộ tiêu chí về môi trường trở thành định hướng phát triển bền vững của toàn ngành.

Cơ sở y tế Xanh - Sạch - Đẹp chủ động thích ứng biến đổi khí hậu

SKĐS - Bệnh viện, trạm y tế là những cơ sở thiết yếu phải duy trì hoạt động trong mọi tình huống, nhưng đồng thời cũng là nhóm dễ bị tổn thương trước thiên tai và biến đổi khí hậu.