Cơ quan tố tụng bỏ sót sai phạm?

Cụ thể, hai cơ quan tố tụng là Công an và Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) tỉnh Quảng Bình sau khi hoàn tất quá trình điều tra, kiểm sát và tố tụng đã thống nhất không xử lý hình sự mà chỉ đề xuất xử lý hành chính đối với những sai phạm đặc biệt nghiêm trọng trong vụ việc này của ông Nguyễn Văn Huyên - Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (VQG PN-KB).

Tìm ra gỗ sưa rồi cho... rút quân về

Tháng 4/2012, dư luận chấn động với thông tin 11 lâm tặc ở 2 xã Phúc Trạch và Xuân Trạch, thuộc huyện Bố Trạch (Quảng Bình) đã tìm thấy và đốn hạ 3 cây gỗ sưa (còn gọi là gỗ huê), trị giá hàng trăm tỷ đồng ngay khu vực Hung Trí, thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của VQG - Di sản thiên nhiên Thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng. Ngày 18/4/2012, Ban quản lý VQG này đã phát hiện người dân vào rừng để khai thác gỗ sưa. UBND tỉnh Quảng Bình đã mở cuộc họp khẩn ngày 22/4/2012 để bàn về vụ việc và giao cho ông Lưu Minh Thành, Giám đốc VQG làm chỉ huy chung công tác truy quét, đuổi những người khai thác, mua bán lâm sản trái phép ra khỏi lâm phận. Ông Nguyễn Văn Huyên - Phó Giám đốc được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo kiểm tra hiện trường 3 cây sưa bị đốn.

Ngày 23/4, đoàn kiểm tra, truy quét gồm 80 người của Vườn ập vào rừng, ông Huyên làm đoàn trưởng. Theo thông tin mà PV có được, đoàn kiểm tra vào Hung Trí đã phát hiện nơi cây sưa bị đốn trái phép và 1 cái hố sâu chôn đầy gỗ sưa. Chính tay 2 cán bộ kiểm lâm Lưu Minh Thắng và Lê Mạnh Hà đã đưa lên khỏi miệng hố khoảng 7 hộp gỗ sưa và cho biết, phía dưới vẫn còn rất nhiều gỗ sưa. Mọi việc được thực hiện dưới sự chỉ đạo giám sát của ông Huyên.

Ngay sau đó, đoàn kiểm tra đã tiến hành hội ý nhanh phương án giải quyết và phần nhiều ý kiến bàn cách bảo vệ hố hoặc vận chuyển gỗ về. Nhưng, ông Huyên làm nhiều người vô cùng ngạc nhiên khi chỉ đạo thả lại gỗ sưa xuống hố và... rút quân về. Kể lại sự việc, 1 cán bộ trong đoàn (xin được giấu tên) tỏ ra rất bức xúc vì thấy quyết định này quá khó hiểu bởi mọi người trong đoàn đều lường trước được việc nếu không bảo vệ hoặc đưa về thì gỗ chắc chắn sẽ bị “sưa tặc” tẩu tán. Cán bộ này cho biết, chính mình đề xuất cử người giữ gỗ và cho người trở lại Dốc Cây Mận (nơi có sóng điện thoại, cách Hung Trí khoảng nửa ngày đi bộ), liên lạc xin ý kiến chỉ đạo từ các cấp cao hơn, nhưng ông Huyên đã quát rằng, đề xuất trên không thực tế nên không thực hiện...

... và bản báo cáo bất thường

Là Phó Giám đốc VQG PN-KB, phát hiện thấy gỗ sưa bị khai thác trái phép lâm phận, thay vì bằng mọi giá phải bảo vệ hoặc thu hồi tài sản thuộc sở hữu của Di sản thiên nhiên Thế giới, ông Huyên lại làm cái việc chẳng giống ai khi cho rút quân về. Sự bất thường càng “tột đỉnh” khi ông Huyên làm bản báo cáo kết quả kiểm tra gửi lên Giám đốc VQG Lưu Minh Thành, với những khẳng định: Tại đây (Hung Trí - PV), tổ kiểm tra phát hiện tổng diện tích thiệt hại do các đối tượng khai thác là 563m2, phát hiện 3 hố đào bới sâu, có một bãi bằng với diện tích 80m2 có nhiều vỏ, giác mạt cưa, lá chủ yếu của cây gỗ sưa, có độ dày 0,4m. Hiện trường để lại 3 hố, qua kiểm tra xác định đây là các hố đào của gốc cây sưa. Hố 1 là của gốc cây khô mục, 2 hố còn lại là của gốc cây còn sống. Báo cáo này còn nêu rõ chi tiết từng tang vật thu được như cưa, xoong nồi, cân bàn, bạt, dao... phục vụ cho việc khai thác gỗ sưa.

Tuyệt nhiên, báo cáo không một chữ nhắc đến việc “tay sờ, mắt thấy” hố gỗ sưa mà khẳng định chắc chắn: “Tất cả các sản phẩm gỗ của các cây sưa nói trên đã bị tẩu tán nên tổ kiểm tra không có căn cứ để xác định khối lượng” (!?). Không hiểu mục đích báo cáo như thế của ông Huyên để làm gì? Cho đến khi Cơ quan CSĐT, Công an tỉnh Quảng Bình đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can liên quan đến vụ 3 cây sưa, làm việc với cơ quan này, ông Huyên vẫn giấu việc phát hiện gỗ sưa.

Về “điều lạ” này, ông Lưu Minh Thành - Giám đốc VQG PN-KB vẫn chưa lý giải được và cho biết: “Thật không hiểu nổi. Khi phát hiện sự việc, anh Huyên chỉ đạo cho quân giữ chặt và xin ý kiến từ các cấp lãnh đạo thì hậu quả vụ việc chắc chắn sẽ giảm đi nhiều và lực lượng VQG cũng bớt áy náy về trách nhiệm của mình khi để xảy ra vụ việc này”.

Với nhiều bằng chứng và lời khai khi điều tra, Công an tỉnh Quảng Bình đã kết luận: Sau khi đoàn kiểm tra rút quân, nhóm “sưa tặc” đã lấy gỗ cất giấu dưới hố bán được 9 gùi (khoảng 400kg). Còn lại 120 gùi (50 - 70kg/gùi, ước tổng khoảng hơn 6 - 8 tấn gỗ sưa), được chia đều cho 11 “sưa tặc” thuê người vào vác ra ngoài để tẩu tán... Diễn biến này đã kéo theo việc các nhóm lâm tặc, bảo kê, người dân... ùn ùn đổ về hướng rừng Phong Nha và xảy ra hàng loạt vụ trấn áp, cướp, trộm gỗ sưa khiến tình hình an ninh trật tự diễn biến rất phức tạp.

Có thể khẳng định rằng, việc chỉ đạo kiểm tra, truy quét của ông Huyên là hết sức bất thường và chưa có lời giải đáp. Nhưng điều đã rõ là việc làm không đúng trách nhiệm của ông Huyên đã “tiếp tay” cho việc “sưa tặc” vận chuyển gỗ ra khỏi Hung Trí dễ dàng hơn, làm tình hình an ninh phức tạp thêm và gây thiệt hại lớn đến tài sản của Nhà nước (có giá trị đến hàng trăm tỷ đồng). Mà cụ thể là tài sản của chính Di sản thiên nhiên Thế giới - VQG PN-KB.

Dư luận hiện đang đặt câu hỏi chưa có lời đáp rằng: Là Phó Giám đốc VQG - trực tiếp phụ trách việc quản lý, bảo vệ rừng nhưng ông Nguyễn Văn Huyên đã không làm đúng, tròn trách nhiệm để xảy ra những hậu quả cực kỳ nghiêm trọng kể trên, chắc hẳn có quá đủ cơ sở để xử lý hình sự? Không hiểu bởi nguyên nhân gì mà cơ quan Công an và VKSND tỉnh Quảng Bình lại thống nhất chỉ đề nghị xử lý hành chính? Liệu những người có trách nhiệm xử lý vụ việc, ai đã từng suy nghĩ đến câu hỏi này?

Đây được xem là vụ việc khai thác lâm sản trái phép lớn và nghiêm trọng nhất xảy ra tại VQG PN-KB từ trước đến nay. Gỗ sưa đã bị mất, rừng đã bị phá và cần lắm những động thái xử lý đúng người, đúng tội từ cơ quan chức năng để đủ sức răn đe toàn xã hội, cùng nhau bảo vệ nghiêm ngặt hơn nữa Di sản thiên nhiên Thế giới hiếm hoi này. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin diễn biến về vụ việc này...

Bài, ảnh: TRẦN NGUYÊN PHONG