Năm 2024 là năm nóng nhất lịch sử
Ngày 28/5, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo nhiệt độ trung bình toàn cầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao kỷ lục, hoặc gần kỷ lục trong năm 2026 và một số năm tới, phản ánh xu hướng nóng lên rõ rệt của khí hậu Trái đất.
Theo cơ quan khí hậu của Liên hợp quốc, 11 năm nóng nhất từng được ghi nhận đều xảy ra từ năm 2015 đến nay, và xu hướng này được dự báo sẽ tiếp diễn. WMO cho biết có xác suất cao một năm nóng nhất lịch sử mới sẽ xuất hiện trước năm 2031.
Báo cáo của WMO nêu rõ nhiệt độ trung bình toàn cầu trong giai đoạn 2026-2030 được dự báo sẽ cao hơn từ 1,3 độ C đến 1,9 độ C so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp 1850-1900.
Liên tiếp các đợt nắng nóng kỷ lục xuất hiện.
Cơ quan này đồng thời cho biết có 75% khả năng mức tăng nhiệt độ trung bình của cả giai đoạn 5 năm sắp tới sẽ vượt ngưỡng 1,5°C - mức giới hạn tham chiếu quan trọng trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, vốn đặt mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 2°C và cố gắng giữ dưới 1,5°C.
Theo WMO, nhiệt độ toàn cầu năm 2024 hiện được coi là năm nóng nhất lịch sử, cao hơn khoảng 1,55°C so với mức trung bình giai đoạn 1850-1900. Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của hiện tượng El Nino, dự báo có thể quay trở lại vào cuối năm 2026, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các kỷ lục nhiệt độ mới, đặc biệt là vào năm 2027.
El Nino là hiện tượng tự nhiên xảy ra khi nhiệt độ bề mặt nước biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương tăng cao, từ đó gây biến động lớn về mưa, gió và áp suất khí quyển trên phạm vi toàn cầu.
Các mô hình dự báo cũng cho thấy hiện tượng El Nino mạnh có khả năng sớm quay trở lại và có thể kéo dài đến năm 2028. Hiện tượng nóng lên tự nhiên này ở Thái Bình Dương thường khiến nhiệt độ toàn cầu tăng cao hơn. Năm 2027 có khả năng sẽ vượt qua kỷ lục nhiệt độ của năm 2024.
Nếu nhiệt độ trung bình trong 5 năm tới vượt mốc 1,5 độ C, tốc độ nóng lên của Trái đất sẽ đạt khoảng 0,25 độ C mỗi thập kỷ, nhanh hơn mức khoảng 0,2 độ C mỗi thập kỷ trước đây.
Các nhà khoa học hiện vẫn tranh luận liệu quá trình nóng lên toàn cầu có đang tăng tốc hay không. Seabrook cho rằng nếu các dự báo hiện nay trở thành sự thật, đó sẽ là thêm bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh hơn dự kiến.
Báo cáo dựa trên khoảng 200 lần mô phỏng bằng máy tính sử dụng 13 mô hình khí hậu khác nhau. Kết quả cho thấy Bắc Cực đang nóng lên nhanh gấp khoảng 3,5 lần phần còn lại của thế giới do diện tích băng và tuyết phản xạ ánh sáng Mặt trời ngày càng giảm.
Theo WMO, mùa đông ở Bắc Cực trong giai đoạn 2020-2025 đã ấm hơn khoảng 1,2 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020. Trong 5 mùa đông tiếp theo, mức nhiệt tại khu vực này có thể tiếp tục cao hơn khoảng 2,8 độ C so với bình thường. Báo cáo cũng dự báo băng biển Bắc Cực sẽ tiếp tục thu hẹp trong mùa hè.
Tại lưu vực Amazon, điều kiện thời tiết được dự báo sẽ nóng và khô hơn bình thường, làm tăng nguy cơ cháy rừng và gây tác động nghiêm trọng đến người dân địa phương cũng như hệ thống khí hậu toàn cầu.
El Nino ảnh hưởng thế nào đến thời tiết, khí hậu của Việt Nam?
Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và môi trường) mới đây đã đưa ra những nhận định về khả năng xuất hiện hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương (viết tắt El Nino) trong thời gian tới.
Theo ông Mai Văn Khiêm, các cập nhật dự báo mới nhất cho thấy xác suất xảy ra El Nino đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, với khả năng xuất hiện trong giai đoạn cuối năm 2026 khoảng 70-80% và có thể kéo dài sang năm 2027. Phần lớn các mô hình dự báo hiện nay đang nghiêng về kịch bản El Nino đạt cường độ mạnh.
Dự báo chi tiết về nguồn nước năm 2026 - 2027, bộ cho biết mùa mưa ở các khu vực có khả năng xuất hiện tương đương so với trung bình nhiều năm, riêng khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ xuất hiện muộn hơn một chút so với trung bình.
Tuy nhiên có khả năng mùa mưa kết thúc sớm hơn so với trung bình tại các khu vực. Tổng lượng mưa các khu vực có khả năng thiếu hụt so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ vào các tháng cuối năm 2026.
Tổng lượng mưa các tháng 6, 7 và 11, 12-2026 ở thượng nguồn sông Đà (khu vực nam Trung Quốc) tương đương các năm, nhưng các tháng 5 và 8 đến 10-2026 khả năng thấp hơn so với trung bình các năm.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đang tiếp tục theo dõi chặt chẽ và sẽ cập nhật kịp thời các diễn biến mới trong thời gian tới. Về tình hình nắng nóng sắp tới, đại diện cơ quan khí tượng cũng cho biết, trong các tháng tới, nắng nóng sẽ gia tăng, cường độ được đánh giá gay gắt hơn so với cùng kỳ nhiều năm.
Chuyên gia lưu ý, trong các kỳ El Nino, mặc dù tổng lượng mưa giảm, vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ, mưa cực đoan trong thời gian ngắn gây lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị.
Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, song cần đề phòng các cơn bão mạnh, quỹ đạo phức tạp, khó dự báo và gây tác động lớn trong thời gian ngắn.
