Hiện tượng viêm mãn tính ở mức độ thấp theo tuổi tác, còn gọi là inflammaging, từ lâu đã được xác định là nguyên nhân dẫn đến hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường và suy giảm trí nhớ.
Dù ảnh hưởng diện rộng đến sức khỏe con người, các cơ chế sinh học kích hoạt quá trình viêm này cũng như phương pháp đảo ngược tác động của nó từng là thách thức lớn đối với giới khoa học.
Tuy nhiên, một công trình nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Nature Communications bởi Trường Y khoa Keck thuộc Đại học Nam California (Mỹ) đã mang lại bước ngoặt lớn, khi xác định được tuyến ức chính là nhân tố cốt lõi trong việc điều phối quá trình này.
Mô phỏng vị trí của tuyến ức trong cơ thể người. Hình minh họa: Scietific American
Tuyến ức là cơ quan nhỏ nằm ngay sau xương ức, vốn được biết đến với vai trò sản xuất tế bào T phục vụ hệ miễn dịch trong những năm đầu đời. Khi con người già đi, tuyến ức teo dần và thường bị xem là không còn đóng vai trò quan trọng ở người lớn tuổi.
Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhận thấy tuyến ức tiết ra một hormone quan trọng mang tên thymulin có khả năng duy trì sự cân bằng và kiềm chế phản ứng viêm. Theo thời gian, nồng độ thymulin sụt giảm nghiêm trọng, khiến các cytokine gây viêm như IL-1a, IL-1b, IL-6 và TNF-a gia tăng bùng nổ, tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh mãn tính và khối u phát triển.
Để làm rõ cơ chế này, nhóm nghiên cứu do Giáo sư Fumito Ito dẫn đầu đã áp dụng phương pháp ghép đôi sinh học kết nối dòng máu giữa chuột già và chuột trẻ. Kết quả cho thấy các yếu tố lưu thông trong máu chuột trẻ giúp giảm đáng kể mức độ viêm ở chuột già.
Phân tích sâu hơn trên mẫu máu người và mô hình động vật cho thấy thymulin có khả năng ức chế con đường tín hiệu NF-kB, một bộ chuyển mạch sinh học thúc đẩy tế bào tủy sản sinh cytokine gây viêm. Khi thiếu hụt hormone này, phản ứng viêm sẽ diễn ra mất kiểm soát trên toàn cơ thể.
Phát hiện trên đặc biệt mở ra hy vọng lớn trong điều trị ung thư, lĩnh vực mà người cao tuổi thường gặp nhiều rào cản do hệ miễn dịch suy thoái.
Thử nghiệm trên mô hình chuột già bị ung thư vú ghi nhận việc bổ sung thymulin không chỉ làm chậm sự phát triển của khối u và kéo dài tỷ lệ sống sót, mà còn giúp liệu pháp miễn dịch ức chế điểm kiểm soát chống PD-L1 đạt hiệu quả cao hơn rõ rệt.
Nhờ sự can thiệp của thymulin, các tế bào miễn dịch T được kích hoạt lại khả năng tiêu diệt tế bào ác tính một cách hiệu quả.
Khác với các liệu pháp chống lão hóa hiện nay vốn chỉ tập trung vào việc dập tắt diện rộng các con đường viêm hoặc loại bỏ tế bào già cỗi, phương pháp khôi phục thymulin giúp tái lập tín hiệu nội tiết tự nhiên để duy trì trạng thái cân bằng miễn dịch.
Thời gian tới, nhóm nghiên cứu có kế hoạch mở rộng khảo sát vai trò của thymulin đối với các bệnh mãn tính khác như bệnh thận mạn hay Alzheimer.
Đột phá này đồng thời nhắc nhở cộng đồng y khoa về tầm quan trọng của việc nghiên cứu trên các mô hình động vật lớn tuổi, qua đó phản ánh chính xác hơn thể trạng con người khi bước vào giai đoạn lão hóa.