Có nên tiêm vaccine phòng bệnh sốt xuất huyết?

1. Mắc sốt xuất huyết rồi vẫn có thể tái nhiễm

Sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra và lây truyền qua muỗi Aedes. Virus Dengue gồm 4 type huyết thanh khác nhau là DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Một người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có thể mắc lại bệnh nếu nhiễm một type virus khác. Trên thực tế, tình trạng tái nhiễm có thể làm tăng nguy cơ diễn biến nặng ở một số trường hợp.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số ca mắc sốt xuất huyết trên toàn cầu đã gia tăng đáng kể trong những thập kỷ gần đây. Tại Việt Nam, bệnh xuất hiện quanh năm nhưng thường tăng mạnh vào mùa mưa, gây áp lực không nhỏ cho hệ thống y tế. Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với sốt xuất huyết. Việc điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và xử trí các biến chứng. Vì vậy, phòng bệnh vẫn là giải pháp quan trọng nhất.

2. Vai trò của vaccine sốt xuất huyết

Trong nhiều năm, phòng chống sốt xuất huyết chủ yếu dựa vào các biện pháp kiểm soát muỗi truyền bệnh như diệt lăng quăng, loại bỏ các dụng cụ chứa nước đọng, ngủ màn và sử dụng các biện pháp chống muỗi đốt... Sự ra đời của vaccine giúp bổ sung thêm một lớp bảo vệ chủ động cho cộng đồng.

Hiện nay, vaccine qdenga (Takeda, Nhật Bản) đã được cấp phép lưu hành tại nhiều quốc gia và được triển khai tại Việt Nam. Vaccine được thiết kế nhằm tạo miễn dịch đối với cả 4 type virus Dengue gây bệnh. Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn cho thấy vaccine có khả năng làm giảm nguy cơ mắc sốt xuất huyết có triệu chứng, đồng thời giúp giảm đáng kể nguy cơ nhập viện và các trường hợp bệnh diễn tiến nặng. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược phòng chống sốt xuất huyết, đặc biệt tại những quốc gia có tỷ lệ lưu hành bệnh cao như Việt Nam.

3. Có nên tiêm vaccine sốt xuất huyết hay không?

Theo chỉ định hiện nay, vaccine qdenga được sử dụng cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Một ưu điểm đáng chú ý là vaccine có thể sử dụng cho cả người đã từng mắc và chưa từng mắc sốt xuất huyết. Người dân không cần thực hiện xét nghiệm xác định tình trạng nhiễm Dengue trước khi tiêm. Phác đồ tiêm gồm 2 mũi, mũi thứ hai cách mũi đầu tiên 3 tháng.

Các chuyên gia dự phòng khuyến cáo mọi người từ 4 tuổi trở lên, đặc biệt những người sinh sống tại khu vực đang có dịch sốt xuất huyết, người đi đến hoặc làm việc tại vùng thường xuyên có ca bệnh, người có bệnh nền… cần đến các cơ sở y tế, cơ sở tiêm chủng để được tư vấn tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết.

Lý do là sốt xuất huyết không chỉ có sốt và xuất huyết mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như cô đặc máu, thoát huyết tương, xuất huyết nội tạng, suy đa cơ quan hoặc sốc đe dọa tính mạng. Trong khi đó, vaccine phòng sốt xuất huyết đã được đánh giá qua các nghiên cứu lâm sàng nghiêm ngặt về hiệu quả và tính an toàn trước khi được cấp phép lưu hành.

Dù không thể bảo vệ tuyệt đối 100%, vaccine vẫn giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh cũng như nguy cơ nhập viện và biến chứng nặng. Đây là lợi ích đặc biệt quan trọng đối với trẻ em và những người sống tại khu vực có dịch lưu hành.

Tuy nhiên, việc tiêm chủng cần được thực hiện tại các cơ sở y tế đủ điều kiện, có khám sàng lọc trước tiêm và theo dõi sau tiêm theo đúng quy định.

4. Câu hỏi thường gặp liên quan đến vaccine sốt xuất huyết

Tiêm vaccine rồi có cần phòng muỗi nữa không?

Một trong những hiểu lầm phổ biến là sau khi tiêm vaccine có thể hoàn toàn yên tâm trước sốt xuất huyết. Thực tế, không có vaccine nào đạt hiệu quả bảo vệ tuyệt đối. Người đã tiêm vẫn có khả năng mắc bệnh, dù nguy cơ thường thấp hơn và mức độ bệnh có thể nhẹ hơn so với người chưa được bảo vệ. Do đó, các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh vẫn cần được duy trì song song. Vaccine và kiểm soát muỗi là hai biện pháp bổ sung cho nhau, không phải thay thế cho nhau.

Chi phí tiêm vaccine có đắt không?

Hiện nay, vaccine sốt xuất huyết được triển khai tại nhiều trung tâm tiêm chủng và bệnh viện trên cả nước. Chi phí tiêm chủng có thể khác nhau tùy từng cơ sở và thời điểm. So với một số vaccine phổ biến khác, vaccine sốt xuất huyết thuộc nhóm có chi phí tương đối cao. Tuy nhiên, khi cân nhắc giữa chi phí tiêm phòng với nguy cơ mắc bệnh, chi phí điều trị, thời gian nghỉ học, nghỉ làm và nguy cơ biến chứng nặng, nhiều chuyên gia cho rằng đây là khoản đầu tư hợp lý cho sức khỏe. Đặc biệt tại các địa phương thường xuyên ghi nhận số ca mắc sốt xuất huyết cao, việc chủ động phòng bệnh bằng vaccine có thể mang lại lợi ích lâu dài cho cá nhân và gia đình.

Ai cần cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tiêm?

Không phải ai cũng phù hợp để tiêm vaccine ngay lập tức. Một số trường hợp cần được bác sĩ tư vấn và đánh giá kỹ trước khi tiêm gồm:

• Người đang mắc bệnh cấp tính hoặc sốt.
• Người có tiền sử phản ứng nặng với vaccine hoặc thành phần của vaccine.
• Phụ nữ mang thai hoặc đang có kế hoạch mang thai cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Người suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bằng các thuốc ức chế miễn dịch.

Việc khám sàng lọc trước tiêm giúp bảo đảm an toàn và lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp nhất.

Mời độc giả xem thêm video: