Chỉ còn 2 tuần nữa là đến Tết, nhiều chị em bắt đầu lo lắng về cân nặng và vóc dáng sau một năm bận rộn. Trong bối cảnh quỹ thời gian hạn hẹp, nhịn ăn gián đoạn đang được xem là một giải pháp giảm cân tại nhà được nhiều người quan tâm nhờ cách thực hiện tương đối đơn giản, không quá khắt khe trong lựa chọn thực phẩm. Tuy nhiên, liệu phương pháp này có thực sự phù hợp để áp dụng giảm cân cấp tốc trong giai đoạn cận Tết, khi lịch sinh hoạt và ăn uống dễ bị xáo trộn?
Nhịn ăn gián đoạn là gì?
Nhịn ăn gián đoạn (Intermittent Fasting) đang được nhiều người lựa chọn như một giải pháp giảm cân tại nhà. Thay vì ăn uống suốt cả ngày, phương pháp này quy định khung giờ ăn cố định; ngoài khoảng thời gian đó, cơ thể chỉ được sử dụng nước lọc, cà phê đen hoặc trà không thêm đường. Khi không còn nguồn năng lượng từ thức ăn, cơ thể buộc phải huy động mỡ dự trữ để tạo năng lượng, từ đó góp phần giảm mỡ.
Phương pháp nhịn ăn gián đoạn được nhiều người lựa chọn để giảm cân tại nhà.
Việc thu hẹp thời gian ăn uống cũng khiến tổng lượng calo nạp vào giảm xuống mà không cần tính toán quá phức tạp, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển hóa chất béo diễn ra hiệu quả hơn.
Hiện có nhiều hình thức nhịn ăn gián đoạn được áp dụng, bao gồm:
- Nhịn ăn cách ngày: Xen kẽ một ngày ăn uống bình thường và một ngày hạn chế ăn.
- Nhịn ăn theo ngày trong tuần: Ăn uống bình thường 5 ngày và nhịn ăn 2 ngày còn lại.
- Nhịn ăn theo khung giờ: Phổ biến với các tỷ lệ như 16/8, 18/6 hay 20/4.
Trong số đó, mô hình 16/8 được áp dụng rộng rãi nhất, cho phép ăn trong vòng 8 giờ mỗi ngày và nhịn ăn trong 16 giờ còn lại.
Giảm cân bằng nhịn ăn gián đoạn làm tăng nguy cơ mắc sỏi túi mật
Không ít người lựa chọn nhịn ăn gián đoạn như một cách hỗ trợ giảm cân tại nhà, song phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến túi mật, đặc biệt là làm tăng khả năng hình thành sỏi mật.
Ths.BS Lê Văn Duy (Khoa Phẫu thuật tiêu hóa - Gan Mật Tụy - Bệnh viện Bạch Mai) cho biết về mặt sinh lý, gan liên tục sản xuất dịch mật và dự trữ tại túi mật. Khi ăn uống bình thường, dịch mật được phóng thích xuống ruột để tham gia tiêu hóa thức ăn. Ngược lại, nếu nhịn ăn kéo dài, túi mật ít co bóp, dịch mật bị ứ đọng và ngày càng cô đặc. Tình trạng này tạo điều kiện cho các tinh thể hình thành, lâu dần phát triển thành sỏi mật.
Nhịn ăn gián đoạn có thể giúp kiểm soát cân nặng và cải thiện chuyển hóa, nhưng không phải là phương pháp giảm cân cấp tốc an toàn cho tất cả.
Thực tế cho thấy, những người có thói quen bỏ bữa, ăn uống thất thường, đặc biệt là nhịn ăn sáng hoặc áp dụng nhịn ăn gián đoạn không đúng cách, có nguy cơ mắc sỏi túi mật cao hơn so với người ăn uống điều độ. Vì vậy, khi có nhu cầu giảm cân, người dân nên tham vấn bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng kế hoạch phù hợp, tránh tự ý nhịn ăn kéo dài gây tác động bất lợi cho sức khỏe.
Bác sĩ Duy cho biết thêm ngoài yếu tố nhịn ăn, sỏi túi mật còn liên quan đến nhiều nguy cơ khác như thừa cân, béo phì, chế độ ăn nhiều chất béo dẫn tới lắng đọng cholesterol. Ở phụ nữ, nguy cơ này tăng lên khi trên 40 tuổi, mang thai nhiều lần, đang mang thai hoặc sử dụng thuốc tránh thai. Bên cạnh đó, tiền sử gia đình có người mắc sỏi túi mật, các bệnh lý tan máu bẩm sinh làm tăng bilirubin máu, hay bệnh Crohn cũng là những yếu tố cần lưu ý.
Triệu chứng điển hình nhất của sỏi túi mật là đau vùng hạ sườn phải, cơn đau có thể lan ra sau lưng hoặc lên vai, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Khi sỏi gây biến chứng, người bệnh có thể xuất hiện sốt, vàng da. Do đó, bất kỳ cơn đau bất thường hoặc không rõ nguyên nhân nào cũng cần được thăm khám y tế sớm để xác định nguyên nhân.
Bác sĩ Duy cảnh báo nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, sỏi túi mật có thể dẫn tới những biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng lao động và chất lượng sống. Với các trường hợp sỏi túi mật không có triệu chứng, người bệnh chưa nhất thiết phải cắt túi mật. Tuy nhiên, một số đối tượng như người có sỏi rất nhỏ dưới 3 mm hoặc sỏi lớn trên 2 cm, người mắc đái tháo đường, người chuẩn bị ghép tạng… có thể được cân nhắc chỉ định phẫu thuật dự phòng theo đánh giá của bác sĩ.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân khi muốn lựa chọn chế độ ăn để giảm cân cần có sự tư vấn từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe và có thể giúp quá trình giảm cân an toàn, hiệu quả.
