Sau Tết, khi bánh chưng, thịt đông hay các món chiên rán đã vơi dần, không ít gia đình vẫn còn nguyên hũ mỡ lợn trong bếp. Người thì muốn tận dụng cho đỡ phí, người lại băn khoăn liệu có nên tiếp tục dùng hay chuyển hẳn sang dầu thực vật cho lành mạnh hơn.
Mỡ lợn từng bị xem là thủ phạm gây hại tim mạch, nhưng cũng có ý kiến cho rằng nếu dùng đúng cách, đây vẫn là nguồn chất béo quen thuộc và không hoàn toàn xấu. Vậy nên chọn loại chất béo nào cho bữa ăn hằng ngày sau Tết để vừa ngon miệng, vừa tốt cho sức khỏe?
Sự thật ăn mỡ lợn hay ăn dầu thực vật tốt cho sức khỏe?
Bác sĩ Trịnh Thị Thủy (Khoa Dinh Dưỡng – Bệnh viện Hữu Nghị) thông tin rằng hiện nay các nghiên cứu về dinh dưỡng cho thấy việc kiêng hoàn toàn mỡ lợn là điều không nên. Bởi loại thực phẩm truyền thống này có những giá trị đặc biệt mà dầu ăn khó có thể thay thế được. Điều các bà nội trợ cần biết đó là cách cân bằng thực đơn thay vì kiêng khem cực đoan.
Mỡ lợn có tốt không?
Bác sĩ Thủy cho biết nhiều người vẫn nghĩ mỡ lợn đa phần là chất béo xấu nhưng thực tế đây là nguồn cung cấp dinh dưỡng khá phong phú cho cơ thể. Bởi trong mỡ lợn có chứa hàm lượng vitamin D dồi dào giúp cơ thể hấp thụ canxi tốt hơn. Bên cạnh đó mỡ còn chứa các khoáng chất, vitamin nhóm B và đóng vai trò quan trọng giúp hòa tan cũng như hấp thụ các vitamin tan trong dầu bao gồm: A, D, E, K. Do vậy khi bổ sung thiếu các chất béo động vật sẽ dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt các vi chất kể trên và dẫn đến các vấn đề như còi xương, suy giảm thị lực, giảm miễn dịch.
Việc sử dụng mỡ lợn quá nhiều có thể làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu nếu không kiểm soát lượng ăn.
Đặc biệt, mỡ lợn đóng vai trò dung môi quan trọng để hòa tan và hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K. Nếu thiếu hụt chất béo động vật, cơ thể rất dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt các vi chất này, dẫn đến các vấn đề về thị lực, còi xương hoặc suy giảm miễn dịch.
Ở góc độ tế bào, mỡ lợn tham gia trực tiếp vào cấu tạo màng tế bào thần kinh. Đối với trẻ nhỏ đang trong giai đoạn phát triển trí não, việc kiêng khem mỡ lợn hoàn toàn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ thần kinh và trí tuệ.
Còn dầu ăn được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo vì có chứa hàm lượng axit béo không bão hòa và không chứa cholesterol. Tuy nhiên điểm yếu của dầu thực vật khi chế biến đó là khả năng chịu nhiệt kém. Do vậy với những món cần nhiệt độ cao như xào lâu, chiên… các axit béo không bão hòa trong dầu thực vật có thể bị oxy hóa, các liên kết bị bẻ gãy và từ đó sản sinh ra một số chất độc hại như peroxide hay aldehyde. Những hoạt chất này có thể là tác nhân gây viêm và tăng nguy cơ ung thư.
Do vậy với những món cần nhiệt độ cao, nếu dùng mỡ lợn sẽ chịu nhiệt tốt, ít bị biến đổi khi nấu nướng.
Mỡ lợn có thể dùng trong chế biến món ăn, nhưng không nên thay thế hoàn toàn dầu thực vật trong khẩu phần hằng ngày.
Cách ăn mỡ lợn và dầu thực vật cho từng độ tuổi
Bác sĩ Thủy khuyến cáo việc quay lại dùng mỡ lợn là điều nên làm, tuy nhiên không đồng nghĩa với việc bạn loại bỏ hoàn toàn dầu thực vật ra khỏi chế độ ăn. Một chế độ ăn lành mạnh cần có sự hài hòa giữa hai loại gia vị trên. Bà nội trợ có thể tham khảo tỷ lệ phân phối theo từng độ tuổi sau đây:
- Trẻ nhỏ: Giai đoạn này cơ thể đang cần sự phát triển mạnh mẽ do vậy cần ưu tiên chất béo động vật trong chế độ ăn. Chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nên dùng 30% dầu thực vật và 70% mỡ động vật.
- Người trưởng thành: Tỷ lệ cân đối nên ở mức 50-50.
- Người cao tuổi: Với khả năng chuyển hóa bị suy giảm, người cao tuổi nên hạn chế mỡ động vật. Tỷ lệ khuyến cáo dành cho người cao tuổi là 30% mỡ động vật và 70% dầu thực vật.
Ai không nên ăn mỡ lợn?
Bác sĩ Thủy cho biết mặc dù mỡ lợn đem đến nhiều tác dụng cho sức khỏe và đã được khuyến cáo cho từng đối tượng nhưng đây vẫn là loại thực phẩm chứa nhiều năng lượng và chất béo bão hòa. Do vậy những nhóm người sau đây cần thận trọng hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi muốn dùng:
- Người có bệnh lý tim mạch, xơ vữa động mạch
- Người tăng huyết áp hoặc có tiền sử tai biến, đột quỵ
- Người trên 50 tuổi và có rối loạn chuyển hóa chất béo
- Người béo phì cần kiểm soát cân nặng nghiêm ngặt.
Cân đối giữa mỡ động vật và dầu thực vật là cách giúp chế độ ăn vừa ngon miệng vừa tốt cho sức khỏe.
Bác sĩ Thủy đưa ra lời khuyên cho các bà nội trợ nên cân bằng giữa 2 loại chất béo khi chế biến bằng cách:
- Sử dụng dầu thực vật cho các món trộn salad, xào nhanh ở nhiệt độ thấp, nấu canh… để bảo toàn được vitamin.
- Mỡ lợn nên sử dụng cho các món xào, rán, chiên… ở nhiệt độ cao giúp món ăn tăng hương vị thơm ngon và an toàn hơn.
Một chế độ dinh dưỡng thông minh không nên loại trừ bất kỳ thực phẩm nào mà thay vào đó là cách kết hợp hài hòa để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình bạn.
