Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), tháng 8 là khoảng thời gian mà bầu trời đêm trở nên sôi động hơn bao giờ hết, mang đến hàng loạt hiện tượng thiên văn đáng mong chờ.
Mở đầu tháng là Sao Thủy đạt ly giác cực đại về phía Tây (2/8), tạo cơ hội thuận lợi để quan sát hành tinh nhỏ nhất Hệ Mặt Trời. Chỉ ít ngày sau, mọi ánh nhìn sẽ hướng về mưa sao băng Perseids, đạt cực đại vào đêm 12, rạng sáng 13/8 với khoảng 120 vệt sao băng mỗi giờ. Đặc biệt, năm nay điều kiện quan sát gần như hoàn hảo khi ánh trăng hầu như không gây ảnh hưởng, hứa hẹn một trong những mùa Perseids đẹp nhất trong nhiều năm.
Tháng 8 có thể quan sát hàng loạt hiện tượng thiên văn kỳ thú. Ảnh minh họa
Giữa tháng, Sao Kim đạt ly giác cực đại về phía Đông (15/8) sẽ tỏa sáng rực rỡ trên bầu trời ngay sau hoàng hôn. Khép lại tháng là Trăng Tròn (28/8), mang đến một cái kết trọn vẹn cho chuỗi hiện tượng thiên văn nổi bật của tháng.
Dưới đây là chi tiết các hiện tượng thiên văn đáng chú ý trong tháng 8:
Sao Thủy đạt ly giác cực đại về phía Tây
Ngày 2/8, sao Thủy đạt ly giác cực đại về phía Tây, tức là đạt khoảng cách biểu kiến lớn nhất về phía Tây so với Mặt Trời.
Đây là thời điểm thuận lợi nhất để quan sát hành tinh nhỏ nhất trong Hệ Mặt Trời vào buổi sáng. Người yêu thiên văn có thể tìm sao Thủy ở bầu trời phía Đông trước khi Mặt Trời mọc. Tuy nhiên, thời gian quan sát khá ngắn do sao Thủy luôn xuất hiện gần Mặt Trời trên bầu trời.
Để có tầm nhìn tốt nhất, nên chọn khu vực có đường chân trời thoáng đãng, ít vật cản và điều kiện thời tiết quang mây.
Mưa sao băng Perseids đạt cực đại
Đêm 13/8, mưa sao băng Perseids sẽ đạt cực đại. Đây là một trong những trận mưa sao băng nổi tiếng và được đánh giá là đẹp nhất trong năm.
Perseids hình thành khi Trái Đất đi qua dòng bụi do sao chổi Swift-Tuttle để lại. Khi các hạt bụi lao vào khí quyển với tốc độ rất lớn, chúng bốc cháy và tạo nên những vệt sáng trên bầu trời.
Trong điều kiện lý tưởng, bầu trời tối và không bị ô nhiễm ánh sáng, người quan sát có thể nhìn thấy hàng chục vệt sao băng mỗi giờ.
Thời điểm quan sát thích hợp nhất là từ sau nửa đêm đến gần rạng sáng. Người xem không cần sử dụng kính thiên văn mà chỉ cần hướng mắt về vùng trời rộng, tránh ánh đèn đô thị và kiên nhẫn theo dõi.
Sao Kim đạt ly giác cực đại về phía Đông
Ngày 15/8, sao Kim đạt ly giác cực đại về phía Đông.
Đây là thời điểm sao Kim xuất hiện xa Mặt Trời nhất trên bầu trời buổi tối, giúp hành tinh này có thời gian lặn muộn hơn và dễ quan sát hơn những ngày bình thường.
Với độ sáng rất lớn, sao Kim thường là thiên thể sáng nhất trên bầu trời sau Mặt Trăng. Người dân có thể dễ dàng nhận ra "Sao Hôm" ngay sau khi Mặt Trời lặn ở phía Tây.
Sự kiện này mang đến cơ hội thuận lợi để chụp ảnh hoặc quan sát sao Kim bằng mắt thường cũng như bằng ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ.
Trăng tròn tháng 8 – Trăng Cá Tầm
Ngày 28/8, Mặt Trăng bước vào pha Trăng tròn, hay còn gọi là Trăng Cá Tầm (Sturgeon Moon).
Tên gọi này bắt nguồn từ truyền thống của cư dân bản địa Bắc Mỹ, khi đây là thời điểm trong năm cá tầm xuất hiện nhiều và thuận lợi cho việc đánh bắt.
Vào đêm Trăng tròn, Mặt Trăng sẽ được chiếu sáng hoàn toàn, tạo nên khung cảnh ấn tượng khi mọc lên từ đường chân trời hoặc xuất hiện trên bầu trời đêm.
Đây cũng là thời điểm thích hợp để quan sát và chụp ảnh Mặt Trăng. Tuy nhiên, ánh trăng sáng có thể làm giảm khả năng quan sát các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà.
Lưu ý khi quan sát
Để có trải nghiệm quan sát tốt nhất, người yêu thiên văn nên lựa chọn khu vực có bầu trời quang đãng, ít ô nhiễm ánh sáng và theo dõi dự báo thời tiết trước khi lên kế hoạch. Đối với mưa sao băng Perseids, việc tránh ánh sáng từ thành phố sẽ giúp tăng đáng kể số lượng sao băng có thể quan sát được.
Với chuỗi hiện tượng trải dài từ đầu đến cuối tháng, tháng 8/2026 hứa hẹn sẽ là khoảng thời gian sôi động đối với cộng đồng yêu thiên văn, mang đến nhiều cơ hội chiêm ngưỡng vẻ đẹp của bầu trời đêm bằng mắt thường.
