Cái nhìn mới về sự cô đơn
Cô đơn thường bị người ta sợ hãi, thậm chí bị chê bai nói xấu nhưng khả năng biết sống cô đơn đôi khi lại trở thành một lối sống tích cực.
Bạn hãy thử tưởng tượng xem khi bạn sống 4 ngày đêm liền trong một căn nhà ở vùng quê mà không có điện thoại di động, không tivi, không radio, không có một ai, thậm chí không có cả con vật mà bạn yêu quí.
Đây là một chế độ mà nhà trị liệu tâm lý Herve Magnin đã tự bắt buộc mình như vậy để suy ngẫm thực sự về sự cô đơn và đưa ra những trải nghiệm của bản thân trong một cái nhìn về “sự cô đơn tích cực”. Đôi khi thời gian khổ hạnh này có thể được so sánh với những cuộc phiêu lưu của Robinson Cruxô trên đảo hoang, nhưng trong thời đại hiện nay cái mà được cho là quan trọng đó là sự liên lạc và thông tin thì trải nghiệm trên có thể đóng vai trò một cuộc phiêu lưu tuyệt vời mang ý nghĩa thúc đẩy tác giả nhận biết được các trải nghiệm khác nhau của sự cô đơn.
Mặt khác, đối với tất cả những ai vừa thoát ra khỏi sự cô đơn thường cảm thấy sợ hãi. Một thăm dò mới đây cho thấy cô đơn được coi là vấn đề của 78% số người được phỏng vấn và cô đơn được coi như là một sự đe dọa và cuối cùng sự đấu tranh để chống lại cô đơn có vẻ được coi như là một vấn đề mang tính quốc gia. Do đó có thể nói, cô đơn là một điều không thú vị gì. Người ta thường hay lầm tưởng cô đơn với sự cách ly. Nhà xã hội học Eric Donfu người sáng lập ra phòng nghiên cứu những biến đổi của xã hội hiện đại cho rằng: “Cô đơn luôn luôn được phán xét theo thước đo mệnh lệnh cần được chế ngự trong cuộc sống lứa đôi và những hành động khi thực hiện một mình thường được cho là đáng ngờ”.
Tuy nhiên những khoảng thời gian cô đơn được xem là những ốc đảo xa hoa trong sự tồn tại của chúng ta, khi mà cuộc sống luôn luôn quá ư là bận rộn. Tất nhiên phải có những ngoại lệ và cần những lúc một mình để suy ngẫm đưa ra các quyết định quan trọng, để chăm sóc bản thân và thậm chí là để học cách yêu đương. Stephanie, thành viên trong ban giám đốc của một tổ hợp lớn đã trải qua cảm giác cô đơn như vậy. Bà nói, từ một năm nay vợ chồng bà đã gặp trục trặc “chúng tôi gắn bó với nhau nhưng chúng tôi không thể chịu đựng nhau hằng ngày”.
Mệt mỏi vì những cuộc cãi vã thường xuyên, họ đã quyết định chia tay mỗi người một nơi. Stephanie bắt đầu đi du lịch một mình trong 10 ngày tại Nhật Bản, nơi mà bà tin rằng sẽ tìm lại được chính mình. “Tôi đã thưởng thức những cảnh đẹp tuyệt vời, tôi mang theo một quyển nhật kí và lúc đó tôi hiểu ra rằng tôi có nhu cầu có những cảm xúc hoàn toàn riêng tư một mình”, bà nói. Tiếp theo bà sống hơn 10 tháng một mình và trong thời gian này bà tham gia một trị liệu tâm lý và nhận ra tại sao mình không thể đi đến việc chung sống với một người khác”. Thời gian nghỉ ngơi thư giãn này đã dẫn đến một lối thoát tích cực. Sau khi mỗi người đã dám vùi mình trong sự cô đơn, Stephanie và chồng bà đã trở nên hiểu nhau và từ đó họ thỏa thuận với nhau sẽ sinh một đứa con.
 |
Học cách... cô đơn
Câu chuyện có hồi kết tốt đẹp này đã khẳng định lý thuyết của Eric Dofu, theo ông “cô đơn tự nó không phải là điều xấu. Đó là cái mà người ta có được theo đúng nghĩa từ sự cô đơn của bản thân chúng ta”. Theo nhà xã hội học này, cô đơn có lợi khi mà người ta chìm đắm trong đó để dẫn đến một thay đổi cơ bản sâu sắc. Bởi vì trong trải nghiệm cô đơn khi mà người ta không chạy trốn nó, người ta sẽ phát hiện ra rằng mình không phải không có khả năng. “Trong khi chúng ta tự lột xác, sự cô đơn thúc đẩy chúng ta đi đến phát hiện ra những nguồn lực nội tâm của chúng ta”- ông nói.
Vậy thì điều đó có ý nghĩa khởi đầu khi ta ở trong tình trạng cô đơn và sự khởi đầu này sẽ xảy ra trong một thời gian dài hay thậm chí trong một vài khoảng thời gian ngắn ngủi nào đó mà mỗi ngày ta có thể thu xếp dựa trên một thời gian biểu dầy đặc các cuộc hẹn và các mối quan hệ ràng buộc.
Thông thường thì sự khởi đầu này diễn ra nhờ quá trình học hỏi. Với những người không quen cô đơn từ bé, thì tất nhiên phải có sự làm quen theo một cách khác. “Đi vào thế giới cô đơn là kết quả của một quyết định can đảm”, Herve Magnin viết. Bạn có sẵn sàng lắng nghe cơ thể mình hay không, đón nhận các cảm xúc của mình và sẵn sàng khám phá những suy ngẫm của mình cho dù chúng đôi khi đó là những ý nghĩ tiêu cực?”
Những cuộc đi du lịch một mình, những lúc ở ẩn, lúc đọc sách, thậm chí cả lúc làm vườn cho phép chúng ta làm quen với tình trạng tu luyện khổ hạnh sống động khi mà điều này đã được quyết định và tự nguyện. Với Eric Donfu đó là những cái được lớn nhất trong thời gian tự do của chúng ta mà ông tóm tắt trong 3 chữ D: “distraction, delassement, developpement interieur” (có nghĩa là: thư giãn, nghỉ ngơi và phát triển nội tâm”).
Chúng ta bị cuốn hút vào nhịp sống ngày càng ít tự nhiên và được duy trì trong một sự liên hệ bắt buộc và trao đổi thông tin ở mọi góc độ thông qua các công nghệ hiện đại mới, mà hơn bao giờ hết chúng ta sẽ có lợi khi học cách chung sống với sự cô đơn của chính mình. Đây là một ý tưởng đã gợi lại tính thời sự tư tưởng của nhà triết học Blaise Pascal qua phát biểu nổi tiếng của ông: “Tất cả mọi đau khổ của con người có nguồn gốc từ một điều duy nhất đó là họ không biết ngồi lại nghỉ ngơi thư giãn trong căn phòng của mình”.
BS. Lê Đào Nghĩa (Theo Le Figaro, 2011)